II CSK 624/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną Polskich Kolei Państwowych S.A. od postanowienia Sądu Okręgowego, które stwierdziło zasiedzenie służebności drogi koniecznej na rzecz J. L. Sąd pierwszej instancji pierwotnie oddalił wniosek, ale Sąd Okręgowy zmienił to postanowienie, uznając, że małżonkowie L. nabyli służebność przez zasiedzenie z dniem 1 października 2005 r., powołując się na nieprzerwane korzystanie z utwardzonej drogi od lat sześćdziesiątych. Sąd Okręgowy uznał, że utwardzenie drogi przez PKP nie niweczy przesłanki trwałego i widocznego urządzenia, a także odrzucił argument PKP o charakterze terenu kolejowego jako zamkniętego. Sąd Najwyższy, analizując art. 292 k.c., przychylił się do stanowiska, że do zasiedzenia służebności gruntowej wymagane jest, aby trwałe i widoczne urządzenie zostało wykonane staraniem posiadacza służebności. W związku z tym uchylił zaskarżone postanowienie w części stwierdzającej zasiedzenie. Jednakże Sąd Najwyższy uznał, że skarga kasacyjna nie jest zasadna w całości, ponieważ dopuszczalne jest ustanowienie służebności drogi koniecznej na terenach kolejowych, nawet jeśli są one oznaczone jako teren zamknięty. Sąd podkreślił, że ustanowienie służebności nie prowadzi do obrotu nieruchomością, a jedynie obciąża ją ograniczonym prawem rzeczowym, co jest uzasadnione w sytuacji braku dostępu do drogi publicznej. Sąd oddalił również zarzuty dotyczące charakteru mapy geodezyjnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że do zasiedzenia służebności drogowej wymagane jest wykonanie utwardzenia przez posiadacza oraz dopuszczalność ustanowienia służebności na terenach kolejowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zasiedzenia służebności drogowej i kwestii terenów zamkniętych kolejowych. Interpretacja art. 292 k.c. jest kluczowa.
Zagadnienia prawne (2)
Czy do zasiedzenia służebności gruntowej wymagane jest, aby trwałe i widoczne urządzenie zostało wykonane staraniem posiadacza służebności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, do zasiedzenia służebności gruntowej wymagane jest, aby trwałe i widoczne urządzenie zostało wykonane staraniem posiadacza służebności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przychylił się do dominującego stanowiska orzecznictwa, zgodnie z którym przesłanka trwałego i widocznego urządzenia z art. 292 zd. pierwsze k.c. jest spełniona tylko wtedy, gdy urządzenie to zostało wykonane przez posiadacza służebności. Ma to zapobiegać nabywaniu służebności bez ekwiwalentu na skutek tolerowanego korzystania.
Czy na terenie zamkniętym kolejowym można ustanowić służebność drogi koniecznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ustanowienie służebności drogi koniecznej na terenie zamkniętym kolejowym jest dopuszczalne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że charakter terenu zamkniętego, związany z obronnością i bezpieczeństwem państwa, nie wyłącza możliwości ustanowienia służebności gruntowej. Służebność jest obciążeniem nieruchomości, a nie formą obrotu, a jej ustanowienie jest uzasadnione w celu zapewnienia dostępu do drogi publicznej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. L. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| T. D. | inne | uczestnik postępowania |
| Gmina M. | instytucja | uczestnik postępowania |
| B. L. | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
| Polskie Koleje Państwowe Spółka Akcyjna w W. | spółka | uczestnik postępowania |
| Skarb Państwa - Starosta Powiatu Ż. | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
Do zasiedzenia służebności gruntowej wymagane jest posiadanie odnoszące się do treści służebności, czas posiadania zależny od dobrej lub złej wiary, oraz dodatkowa przesłanka korzystania z trwałego i widocznego urządzenia. Przesłanka trwałego i widocznego urządzenia jest spełniona tylko wtedy, gdy urządzenie zostało wykonane staraniem posiadacza służebności.
k.p.c. art. 398 § 16
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzeczenia przez Sąd Najwyższy na podstawie art. 398(16) k.p.c.
Pomocnicze
k.c. art. 172
Kodeks cywilny
Przepisy o nabyciu własności nieruchomości przez zasiedzenie stosuje się odpowiednio do nabycia służebności gruntowych.
k.c. art. 285
Kodeks cywilny
Służebność gruntowa polega na obciążeniu jednej nieruchomości (służebnej) na rzecz właściciela innej nieruchomości (władnącej) prawem odpowiadającym treścią służebności.
k.c. art. 145
Kodeks cywilny
Sąd ustanawia służebność drogi koniecznej, jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do istniejących dróg wewnętrznych.
u.p.g.k. art. 2 § pkt 9
Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne
Definicja terenu zamkniętego jako terenu o charakterze zastrzeżonym ze względu na obronność i bezpieczeństwo państwa.
u.p.g.k. art. 4 § ust. 2a
Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne
Określenie granic terenu zamkniętego w drodze decyzji.
u.p.g.k. art. 13 § ust. 3
Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne
Dotyczy prac geodezyjnych, ale nie miał zastosowania do prac biegłego geodety w tej sprawie.
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Trwałe i widoczne urządzenie musi być wykonane staraniem posiadacza służebności. • Ustanowienie służebności drogi koniecznej jest dopuszczalne na terenie zamkniętym kolejowym.
Odrzucone argumenty
Zasiedzenie służebności drogi koniecznej na terenie kolejowym jest niedopuszczalne. • Mapa sporządzona przez geodetę miała charakter kartograficzny, a nie geodezyjny.
Godne uwagi sformułowania
do zasiedzenia służebności wymagane jest także dodatkowa przesłanka polegająca na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia • tylko wtedy, gdy trwałe i widoczne urządzenie zostało wykonane przez posiadacza służebności spełniona jest przesłanka z art. 292 zdanie pierwsze k.c. • nie można było nabywać służebności gruntowej bez ekwiwalentu dla właściciela nieruchomości obciążonej, tylko na skutek długotrwałego, z różnych względów tolerowanego przez tego właściciela lub mającego charakter grzecznościowy korzystania z jego nieruchomości w określony sposób • ustanowienie ograniczonego prawa rzeczowego jakim jest służebność gruntowa drogi koniecznej nie prowadzi do przewłaszczenia ani po stronie wnioskodawcy – posiadacza służebności, ani po stronie uczestnika – właściciela nieruchomości • teren zamknięty oznacza teren o charakterze zastrzeżonym ze względu na obronność i bezpieczeństwo państwa
Skład orzekający
Anna Kozłowska
przewodniczący
Wojciech Katner
sprawozdawca
Krzysztof Strzelczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że do zasiedzenia służebności drogowej wymagane jest wykonanie utwardzenia przez posiadacza oraz dopuszczalność ustanowienia służebności na terenach kolejowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zasiedzenia służebności drogowej i kwestii terenów zamkniętych kolejowych. Interpretacja art. 292 k.c. jest kluczowa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii zasiedzenia służebności, a także interesującego zagadnienia dopuszczalności ustanowienia takiej służebności na terenach kolejowych, co ma praktyczne znaczenie dla wielu właścicieli nieruchomości.
“Czy można zasiedzieć drogę na terenie kolejowym? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe przesłanki.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.