II CSK 414/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powoda J. S. o zapłatę kwoty 217 160 zł od pozwanego W. K. z tytułu wykonanych robót budowlanych, w tym prac dodatkowych. Sąd Okręgowy w P. pierwotnie uwzględnił powództwo w całości, uznając, że powodowi należy się wynagrodzenie za prace dodatkowe, mimo braku pisemnego aneksu do umowy, zgodnie z § 8 i § 13 umowy. Sąd pierwszej instancji ustalił, że strony zawarły umowę o roboty budowlane, a powód wykonał szereg prac dodatkowych, których koszt wyniósł 177 762 zł, a także nie otrzymał zapłaty 39 398 zł za prace objęte pierwotnym projektem. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok, zasądzając jedynie kwotę 39 398 zł, a pozostałą część powództwa oddalił, opierając się na zarzucie naruszenia art. 632 w zw. z art. 65 § 2 k.p.c. Sąd drugiej instancji uznał, że brak pisemnego aneksu do umowy, mimo wykonania prac dodatkowych, uniemożliwia dochodzenie dodatkowego wynagrodzenia, a prace te zostały wykonane na własne ryzyko powoda. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powoda, uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego w części dotyczącej oddalenia powództwa o zapłatę za prace dodatkowe. Sąd Najwyższy uznał, że zarzut naruszenia art. 405 k.c. przez jego niezastosowanie jest zasadny. Podzielił stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym, nawet jeśli umowa jest nieważna z powodu niezachowania formy pisemnej, równowartość wykonanych robót może być dochodzona na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, jeśli pozwany został wzbogacony. Sąd Najwyższy podkreślił, że podstawa faktyczna żądania pozostała taka sama, co umożliwiło zastosowanie art. 405 k.c. Sprawa została przekazana Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie możliwości dochodzenia zapłaty za prace wykonane na podstawie nieważnej umowy o roboty budowlane na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Stosowanie art. 405 k.c. jest możliwe, gdy podstawa faktyczna żądania pozostaje taka sama, a wzbogacenie jest bezsporne.
Zagadnienia prawne (2)
Czy roszczenie o zapłatę za roboty budowlane wykonane na podstawie nieważnej umowy (z powodu niezachowania formy pisemnej) może być uwzględnione na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 k.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, roszczenie o zapłatę za roboty budowlane wykonane na podstawie nieważnej umowy może być uwzględnione na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, jeśli pozwany został wzbogacony, a podstawa faktyczna żądania jest taka sama.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podzielił stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym nieważność umowy z powodu niezachowania formy pisemnej nie wyklucza możliwości dochodzenia równowartości wykonanych robót na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, pod warunkiem, że podstawa faktyczna żądania nie uległa zmianie.
Czy sąd może uwzględnić powództwo na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, jeśli powód dochodził zapłaty na podstawie nieważnej umowy, bez dokonywania przedmiotowej zmiany powództwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może uwzględnić powództwo na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, nawet jeśli powód dochodził zapłaty na podstawie nieważnej umowy, bez potrzeby dokonywania przedmiotowej zmiany powództwa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na swoje wcześniejsze orzecznictwo, stwierdził, że jeśli podstawa faktyczna żądania jest taka sama, nie ma przeszkód do zastosowania przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, nawet jeśli pierwotnie umowa była nieważna.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. S. | osoba_fizyczna | powód |
| W. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Przepis o bezpodstawnym wzbogaceniu może być podstawą zasądzenia wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane na podstawie nieważnej umowy.
Pomocnicze
k.p.c. art. 632
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wynagrodzenia ryczałtowego w umowie o roboty budowlane.
k.p.c. art. 65 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wykładni oświadczeń woli.
k.p.c. art. 3983 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.
k.p.c. art. 39813 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie Sądu Najwyższego podstawą faktyczną orzeczenia.
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie sądu żądaniem pozwu.
k.p.c. art. 39815
Kodeks postępowania cywilnego
Orzekanie przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Orzekanie o kosztach w przypadku uchylenia wyroku.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozpoznanie apelacji.
k.p.c. art. 39821
Kodeks postępowania cywilnego
Orzekanie o kosztach postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 405 k.c. przez jego niezastosowanie, tj. możliwość dochodzenia zapłaty za roboty wykonane na podstawie nieważnej umowy na zasadach bezpodstawnego wzbogacenia.
Godne uwagi sformułowania
roboty dodatkowe, nieobjęte przekazaną dokumentacją, będą wykonane na podstawie wpisu do dziennika budowy (...) oraz zawartego (...) aneksu do umowy (§ 8 umowy) • zmiana umowy będzie dokonywana w formie pisemnej pod rygorem nieważności (§ 13 umowy) • powód wykonał zatem prace nie objęte umową na własne ryzyko • nie było przeszkód – ze względu na to, że podstawa faktyczna jest taka sama – do zastosowania art. 405 k.c.
Skład orzekający
Henryk Pietrzkowski
przewodniczący-sprawozdawca
Dariusz Dończyk
członek
Jan Górowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie możliwości dochodzenia zapłaty za prace wykonane na podstawie nieważnej umowy o roboty budowlane na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu."
Ograniczenia: Stosowanie art. 405 k.c. jest możliwe, gdy podstawa faktyczna żądania pozostaje taka sama, a wzbogacenie jest bezsporne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu w budownictwie - rozliczeń za prace dodatkowe i nieważności umów z powodu braku formy pisemnej. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego ma praktyczne znaczenie dla wykonawców i inwestorów.
“Nieważna umowa nie oznacza braku zapłaty? Sąd Najwyższy o bezpodstawnym wzbogaceniu w budownictwie.”
Dane finansowe
WPS: 217 160 PLN
część wynagrodzenia za roboty objęte umową: 39 398 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.