II CSK 131/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną powoda, R. Spółki z o.o., od wyroku Sądu Apelacyjnego, który zmienił wyrok Sądu Okręgowego w K. i oddalił powództwo o ustalenie nieważności aneksu nr 3 do umowy dzierżawy oraz istnienia samej umowy. Sąd Apelacyjny uznał, że powód nie miał interesu prawnego w ustaleniu istnienia umowy dzierżawy, ponieważ pozwany wypowiedział ją ze skutkiem natychmiastowym. Ponadto, sąd niższej instancji stwierdził, że umowa dzierżawy pomiędzy powodem a pierwotnym wydzierżawiającym (Ż. S.A.) już nie istniała w momencie, gdy pozwany nabył nieruchomość, gdyż powód skutecznie od niej odstąpił na podstawie aneksu nr 1. Sąd Apelacyjny uznał aneks nr 1 za ważny, mimo braku daty pewnej, powołując się na art. 81 § 2 k.c. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, powód miał interes prawny w ustaleniu istnienia umowy dzierżawy, a Sąd Apelacyjny błędnie zinterpretował wymóg daty pewnej. Sąd Najwyższy podkreślił, że późniejsze zaopatrzenie dokumentu w datę pewną nie czyni zadość wymogowi złożenia oświadczenia woli w szczególnej formie, a data pewna z art. 81 § 2 i 3 k.c. nie może zastąpić formy z art. 81 § 1 k.c. Sprawę przekazano do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja wymogu daty pewnej dla zmian umów pod rygorem nieważności oraz kwestia interesu prawnego w ustaleniu istnienia stosunku prawnego.
Dotyczy specyficznych okoliczności związanych z umową dzierżawy i jej zmianami.
Zagadnienia prawne (2)
Czy powód ma interes prawny w ustaleniu istnienia umowy dzierżawy, gdy umowa została wypowiedziana ze skutkiem natychmiastowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powód ma interes prawny w ustaleniu istnienia umowy dzierżawy, ponieważ zmierza do uzyskania ochrony prawnej w zakresie samego istnienia umowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że interes prawny w ustaleniu istnienia stosunku prawnego istnieje, gdy strona dąży do ochrony prawnej samego istnienia tego stosunku, niezależnie od tego, czy ostatecznie udowodni jego istnienie.
Czy późniejsze zaopatrzenie dokumentu w datę pewną (art. 81 § 2 i 3 k.c.) czyni zadość wymogowi formy pisemnej z datą pewną pod rygorem nieważności (art. 81 § 1 k.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, późniejsze zaopatrzenie dokumentu w datę pewną nie czyni zadość wymogowi formy pisemnej z datą pewną pod rygorem nieważności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy rozróżnił pojęcie daty pewnej z art. 81 § 1 k.c. (kwalifikowana forma czynności prawnej) od daty pewnej z art. 81 § 2 i 3 k.c. (chwila istnienia dokumentu). Stwierdzono, że późniejsze uzyskanie daty pewnej nie zastąpi wymogu złożenia oświadczenia woli w formie pisemnej z datą pewną.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. | spółka | powód |
| "P. " Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w K. | spółka | pozwany |
| Ż. S.A. | spółka | pierwotny wydzierżawiający |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 81 § § 1
Kodeks cywilny
Określa kwalifikowaną formę czynności prawnej, polegającą na tym, że pisemna forma czynności prawnej zostaje uzupełniona urzędowym poświadczeniem daty jej dokonania.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy interesu prawnego w ustaleniu istnienia stosunku prawnego lub prawa.
Pomocnicze
k.c. art. 81 § § 2
Kodeks cywilny
Wskazuje jedynie na datę (chwilę), w której istniał dokument obejmujący daną czynność prawną.
k.c. art. 81 § § 3
Kodeks cywilny
Wskazuje jedynie na datę (chwilę), w której istniał dokument obejmujący daną czynność prawną.
k.p.c. art. 398
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 386 § § 5
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy skutków uchylenia wyroku sądu drugiej instancji.
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zażalenia na postanowienie sądu drugiej instancji.
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zażalenia na postanowienie sądu drugiej instancji.
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zażalenia na postanowienie sądu drugiej instancji.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powód ma interes prawny w ustaleniu istnienia umowy dzierżawy. • Sąd Apelacyjny błędnie zinterpretował wymóg daty pewnej dla zmian umowy, stosując art. 81 § 2 i 3 k.c. zamiast art. 81 § 1 k.c.
Odrzucone argumenty
Sąd Apelacyjny uznał, że powód nie ma interesu prawnego w ustaleniu istnienia umowy dzierżawy. • Sąd Apelacyjny uznał, że umowa dzierżawy już nie istniała w momencie nabycia nieruchomości przez pozwanego, ze względu na skuteczne odstąpienie od niej przez powoda na podstawie aneksu nr 1.
Godne uwagi sformułowania
Późniejsze zaopatrzenie dokumentu w datę pewną nie czyni zadość wymogowi, by w szczególnej formie złożono już samo oświadczenie woli. • Sąd Apelacyjny rozstrzygając w sprawie wyszedł z odmiennych założeń, zaskarżony wyrok nie mógł się ostać.
Skład orzekający
Marian Kocon
przewodniczący, sprawozdawca
Władysław Pawlak
członek
Roman Trzaskowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja wymogu daty pewnej dla zmian umów pod rygorem nieważności oraz kwestia interesu prawnego w ustaleniu istnienia stosunku prawnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności związanych z umową dzierżawy i jej zmianami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowych kwestii związanych z formą czynności prawnych i interesem prawnym, które są istotne dla praktyki prawniczej, a błędna interpretacja sądu niższej instancji stanowi ciekawy punkt analizy.
“Data pewna w umowach: Sąd Najwyższy prostuje błąd Sądu Apelacyjnego.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.