II CNPP 8/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę M. J. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 28 kwietnia 2022 r., który oddalił apelację powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Tychach. Sąd Rejonowy częściowo uwzględnił powództwo o zapłatę, pozbawiając wykonalności tytuł wykonawczy w części dotyczącej odsetek ustawowych od kwoty 1500,00 zł, uznając zarzut przedawnienia w tym zakresie. Sąd Okręgowy podzielił ustalenia Sądu Rejonowego. Powód w skardze zarzucił Sądowi Okręgowemu naruszenie art. 378 § 1 w zw. z art. 379 pkt 4 k.p.c. przez uznanie, że osoba nominowana na sędziego w trybie niezgodnym z prawem może skutecznie orzekać, oraz naruszenie art. 47b ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych przez rozpoznanie apelacji przez niewłaściwy skład jednoosobowy. Sąd Najwyższy oddalił skargę. W odniesieniu do pierwszego zarzutu, Sąd Najwyższy podkreślił, że nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji z powodu wadliwości składu orzekającego nie ma charakteru automatycznego i wymaga wykazania wpływu na rozstrzygnięcie oraz naruszenia standardów niezawisłości i bezstronności. Skarżący nie wykazał tych okoliczności. Drugi zarzut dotyczący jednoosobowego składu Sądu Okręgowego został uznany za chybiony, ponieważ uchwała Sądu Najwyższego ustanawiająca zasadę prawną w tym zakresie (III PZP 6/22) obowiązuje od daty jej podjęcia, a Sąd Okręgowy orzekał przed tą datą.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wpływu wadliwości składu sądu na ważność postępowania oraz stosowania przepisów przejściowych dotyczących jednoosobowego składu sądu drugiej instancji.
Orzeczenie dotyczące jednoosobowego składu sądu drugiej instancji ma zastosowanie tylko do spraw rozpoznanych przed datą podjęcia uchwały III PZP 6/22.
Zagadnienia prawne (2)
Czy osoba powołana na urząd sędziego w trybie niezgodnym z prawem może skutecznie wykonywać obowiązki sędziego i wydawać orzeczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ale stwierdzenie nieważności postępowania wymaga wykazania wpływu na rozstrzygnięcie oraz naruszenia standardów niezawisłości i bezstronności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na uchwałę połączonych Izb SN z 23 stycznia 2020 r. (BSA 1-4110-1/20) wyjaśnił, że sprzeczność składu sądu z przepisami prawa zachodzi, gdy wadliwość powoływania sędziego prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności. Nieważność postępowania nie jest automatyczna i wymaga oceny konkretnych okoliczności.
Czy rozpoznanie apelacji przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego, na podstawie przepisów wprowadzonych w związku z COVID-19, prowadzi do nieważności postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko w przypadku orzekania po dacie podjęcia uchwały Sądu Najwyższego w tej sprawie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy w uchwale z 26 kwietnia 2023 r. (III PZP 6/22) uznał, że jednoosobowy skład sądu drugiej instancji ukształtowany na podstawie art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-owej ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy i prowadzi do nieważności postępowania. Jednakże, wykładnia ta obowiązuje od dnia podjęcia uchwały, a w niniejszej sprawie Sąd Okręgowy orzekał przed tą datą.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. J. | osoba_fizyczna | powód |
| Z. T. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji jest zobligowany z urzędu badać kwestie ważności postępowania przed sądem pierwszej instancji, w tym w ramach rozpoznawania zarzutów naruszenia art. 378 § 1 i art. 386 § 2 k.p.c., o ile miało to wpływ na rozstrzygnięcie.
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Stanowi przyczynę nieważności postępowania, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w trybie niezgodnym z prawem.
u.SN art. 15 zzs¹ § ust. 1 pkt 4
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Przepis dotyczący możliwości rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego w okresie stanu zagrożenia epidemicznego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Kontrola kasacyjna obejmuje stosowanie prawa przez sąd drugiej instancji i zasadniczo nie można badać kwestii ważności postępowania przed sądem pierwszej instancji.
u.SN art. 87 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego stanowią zasadę prawną.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji nie jest automatyczna i wymaga wykazania wpływu na rozstrzygnięcie oraz naruszenia standardów niezawisłości i bezstronności. • Uchwała Sądu Najwyższego dotycząca jednoosobowego składu sądu drugiej instancji obowiązuje od daty jej podjęcia, a nie działa wstecz.
Odrzucone argumenty
Sąd Okręgowy rozpoznał apelację w składzie jednoosobowym, naruszając prawo. • Sąd pierwszej instancji orzekał w składzie nieuprawnionym do wydawania orzeczeń.
Godne uwagi sformułowania
kontrola kasacyjna obejmuje stosowanie prawa przez sąd drugiej instancji i w jej ramach - zasadniczo - nie można badać kwestii ważności postępowania przed sądem pierwszej instancji. • Nieważność postępowania w rozważanej sytuacji nie ma zatem charakteru automatycznego; jej stwierdzenie wymaga rozważenia wskazanych wyżej przesłanek. • przyjęta w uchwale wykładnia prawa obowiązuje od dnia jej podjęcia.
Skład orzekający
Karol Weitz
przewodniczący
Grzegorz Misiurek
sprawozdawca
Marta Romańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wpływu wadliwości składu sądu na ważność postępowania oraz stosowania przepisów przejściowych dotyczących jednoosobowego składu sądu drugiej instancji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczące jednoosobowego składu sądu drugiej instancji ma zastosowanie tylko do spraw rozpoznanych przed datą podjęcia uchwały III PZP 6/22.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii związanych z praworządnością i niezależnością sądownictwa, w tym wpływu wadliwości procedury powoływania sędziów na ważność orzeczeń. Jest to temat budzący duże zainteresowanie prawników i opinii publicznej.
“Czy wadliwie powołany sędzia może skazać? Sąd Najwyższy rozstrzyga kluczową kwestię praworządności.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.