II CA 917/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Powód M. G. (1) domagał się wykreślenia z księgi wieczystej prawa własności udziału 1/2 części na rzecz R. K. (1) i wpisania go na rzecz D. G. i M. G. (1) jako współwłaścicieli na prawach majątku wspólnego małżeńskiego. Argumentował, że jego żona D. G. nabyła udział w nieruchomości za środki pochodzące z majątku wspólnego, a późniejsza darowizna na rzecz brata była nieważna. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo, ustalając, że środki na zakup pochodziły z majątku wspólnego. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację pozwanego R. K. (1), zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo. Kluczowym powodem oddalenia było błędne skonstruowanie żądania pozwu. Powód domagał się wpisania udziału na rzecz małżonków jako współwłaścicieli na prawach majątku wspólnego, podczas gdy wyrokiem z dnia 8 maja 2012 r. została między nimi ustanowiona rozdzielność majątkowa z dniem 14 marca 2012 r. Pozew został wniesiony już po ustaniu wspólności majątkowej, co czyniło żądanie niemożliwym do uwzględnienia w pierwotnej formie. Sąd Okręgowy podkreślił, że sąd procesowy jest związany żądaniem pozwu i nie może orzekać ponad nie, nawet jeśli stan prawny ujawniony w księdze wieczystej jest niezgodny z rzeczywistością.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWażność żądania pozwu w sprawach o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, związanie sądu żądaniem pozwu, wpływ ustania wspólności majątkowej na możliwość uwzględnienia żądania dotyczącego majątku wspólnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie żądanie pozwu było błędnie skonstruowane w kontekście ustania wspólności majątkowej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy żądanie uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, w którym powód domaga się wpisania udziału na rzecz małżonków jako współwłaścicieli na prawach majątku wspólnego, może być uwzględnione, jeśli wspólność majątkowa między małżonkami została już ustana przed wniesieniem pozwu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, żądanie takie nie może być uwzględnione, ponieważ sąd procesowy jest związany treścią żądania pozwu i nie może orzekać ponad nie. Jeśli żądanie nie odpowiada rzeczywistemu stanowi prawnemu w dacie orzekania, powództwo powinno zostać oddalone.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego, zgodnie z którym sąd jest związany żądaniem pozwu w sprawach o uzgodnienie treści księgi wieczystej. Ponieważ powód domagał się wpisania udziału na rzecz małżonków jako współwłaścicieli na prawach majątku wspólnego, a wspólność ta została już ustana, żądanie było błędnie skonstruowane i nie mogło zostać uwzględnione.
Czy nieruchomość nabyta przez jednego z małżonków w trakcie trwania wspólności majątkowej, na którą oświadczono, że jest nabywana do majątku osobistego, wchodzi w skład majątku wspólnego, jeśli środki na jej zakup pochodziły z majątku wspólnego?
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli środki na zakup pochodziły z majątku wspólnego, nieruchomość wchodzi w skład majątku wspólnego, nawet jeśli w akcie notarialnym oświadczono inaczej. Oświadczenie jednego z małżonków o nabyciu do majątku osobistego nie jest wystarczające, jeśli zostanie obalone dowodami.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy ustalił, że środki na zakup nieruchomości pochodziły z majątku wspólnego, a pozwana nie wykazała, aby posiadała wystarczające oszczędności z majątku osobistego. Sąd nie dał wiary twierdzeniom o przechowywaniu dużych kwot u rodziców i uznał, że oświadczenie o nabyciu do majątku osobistego było niezgodne z prawdą. W związku z tym, nieruchomość weszła do majątku wspólnego.
Czy umowa darowizny udziału w nieruchomości, który stanowił majątek wspólny małżonków, zawarta przez jednego z małżonków bez zgody drugiego, jest ważna?
Odpowiedź sądu
Nie, umowa darowizny udziału w nieruchomości stanowiącej majątek wspólny, zawarta przez jednego z małżonków bez zgody drugiego, jest nieważna, zwłaszcza gdy nabywca nie jest objęty ochroną rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy uznał, że nieruchomość nabyta przez pozwaną weszła w skład majątku wspólnego. Następnie pozwana darowała swój udział bratu. Sąd stwierdził, że dla skutecznego przeniesienia własności udziału konieczna była zgoda powoda, która nie została wyrażona. Umowa darowizny została uznana za nieważną, a nabycie przez R. K. (1) nie było objęte ochroną rękojmi.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. G. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| D. G. | osoba_fizyczna | pozwana |
| R. K. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
u.k.w.h. art. 10 § 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym służy ochronie interesu osoby nie wpisanej lub błędnie wpisanej do księgi wieczystej. Uwzględnia się stan faktyczny i prawny na datę rozstrzygnięcia o żądaniu pozwu.
k.c. art. 386 § 1
Kodeks cywilny
Sąd drugiej instancji, który na skutek apelacji zmienił zaskarżony wyrok, uchylił go albo utrzymał w mocy, orzeka także o kosztach postępowania apelacyjnego.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
Pomocnicze
k.p.c. art. 321 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd jest związany żądaniem pozwu.
k.r.o. art. 31 § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich.
k.r.o. art. 46
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przepisy dotyczące podziału majątku wspólnego stosuje się odpowiednio do podziału majątku, który był objęty wspólnością majątkową małżeńską.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Żądanie pozwu zostało błędnie skonstruowane, ponieważ nie uwzględniało faktu ustania wspólności majątkowej między stronami przed wniesieniem pozwu, co czyniło je niemożliwym do uwzględnienia w pierwotnej formie. • Sąd procesowy jest związany żądaniem pozwu i nie może orzekać ponad nie, nawet jeśli stan prawny ujawniony w księdze wieczystej jest niezgodny z rzeczywistością.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Sądu Rejonowego dotycząca pochodzenia środków na zakup nieruchomości z majątku wspólnego. • Argumentacja powoda dotycząca nieważności umowy darowizny z powodu braku zgody drugiego małżonka.
Godne uwagi sformułowania
żądanie pozwu zostało skonstruowane w ten sposób, że powód domagał się uzgodnienia treści księgi wieczystej (...) jako współwłaścicieli na prawach majątku wspólnego małżeńskiego. Żądanie pozwu nie zostało zmodyfikowane w toku postępowania, a więc od samego początku było błędnie skonstruowane, w tym sensie, że nie było możliwe do uwzględnienia, gdyż w dacie zamknięcia rozprawy, w dacie orzekania, a nawet w dacie wniesienia pozwu osób tych nie wiązała już ustawowa małżeńska wspólność majątkowa. • Sąd rozpoznający sprawę nie może orzekać o tym, czego strona nie żądała, ani wychodzić poza żądanie, a więc rozstrzygać o tym, czego strona w żądaniu nie zgłosiła. • Nabycie nieruchomości wyłącznie przez pozwaną stanowiło źródło nieporozumień pomiędzy małżonkami.
Skład orzekający
Krystyna Dobrowolska
przewodniczący
Joanna Czernecka
sędzia
Krzysztof Wąsik
sędzia-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ważność żądania pozwu w sprawach o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, związanie sądu żądaniem pozwu, wpływ ustania wspólności majątkowej na możliwość uwzględnienia żądania dotyczącego majątku wspólnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie żądanie pozwu było błędnie skonstruowane w kontekście ustania wspólności majątkowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest precyzyjne formułowanie żądań w pozwie, zwłaszcza w sprawach dotyczących nieruchomości i majątku małżeńskiego. Błąd proceduralny zadecydował o wyniku, mimo potencjalnie istotnych kwestii materialnoprawnych.
“Błąd w pozwie zniweczył szanse na odzyskanie nieruchomości – lekcja z prawa nieruchomości.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.