II CA 452/18Brak interesu prawnego w ustaleniu najmu przy toczącej się eksmisji
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa J. N. i J. F. o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu lokalu mieszkalnego. Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim oddalił powództwo, uznając, że powódki nie wykazały interesu prawnego w rozumieniu art. 189 k.p.c., ponieważ toczyło się już postępowanie o eksmisję tego lokalu. Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, rozpoznając apelację powódek, uznał, że choć uzasadnienie Sądu pierwszej instancji było wadliwe, to samo rozstrzygnięcie było prawidłowe. Sąd Okręgowy stwierdził, że w sytuacji, gdy toczy się postępowanie o eksmisję, powódki mogły podnosić swoje argumenty dotyczące prawa do lokalu w tamtym postępowaniu. Niemniej jednak, sąd odwoławczy dopuścił możliwość, że w sprawie o eksmisję sąd rozważy, czy zgłoszone roszczenie nie stanowi nadużycia prawa (art. 5 k.c.), biorąc pod uwagę trudną sytuację życiową i majątkową powódek. Ostatecznie, apelacja została oddalona, a powódki nie zostały obciążone kosztami postępowania odwoławczego ze względu na ich trudną sytuację materialną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przesłanki interesu prawnego w rozumieniu art. 189 k.p.c. w kontekście toczących się postępowań o eksmisję oraz możliwość dochodzenia ochrony praw w alternatywnych postępowaniach.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie powództwo o ustalenie jest wnoszone równolegle do postępowania o eksmisję, a zarzuty dotyczą polityki przydziału mieszkań przez gminę.
Zagadnienia prawne (3)
Czy istnieje interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. do ustalenia wstąpienia w stosunek najmu, gdy toczy się postępowanie o eksmisję tego lokalu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w sytuacji gdy toczy się postępowanie o eksmisję, interes prawny do ustalenia wstąpienia w stosunek najmu zazwyczaj nie zachodzi, ponieważ ochrona praw powódek może być realizowana w ramach postępowania o eksmisję.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że postępowanie o eksmisję stwarza ramy dla orzekania w przedmiocie istnienia i nieistnienia stosunku najmu, dając powódkom możliwość obrony i podniesienia zarzutów. Rozstrzygnięcie o żądaniu pozwu powinno być przedmiotem orzekania w sprawie o opróżnienie lokalu.
Czy powódki mogą dochodzić ustalenia prawa do lokalu w osobnym postępowaniu, mimo toczącej się sprawy o eksmisję?
Odpowiedź sądu
Tak, w pewnych okolicznościach, zwłaszcza gdy powództwo o ustalenie opiera się na zarzutach wobec Miasta P. związanych z polityką przydziału mieszkań, które nie mogą być ocenione w sprawie o eksmisję.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wskazał, że strona powodowa może poszukiwać ochrony prawnej nie tylko zgłaszając zarzuty w sprawie o eksmisję, ale również domagając się ustalenia istnienia prawa do lokalu w innym, alternatywnym postępowaniu. Podkreślono brak tożsamości podmiotowej stron oraz fakt, że zarzuty pod adresem Miasta P. związane z polityką przydziału mieszkań nie mogą być ocenione w sprawie o eksmisję.
Czy trudna sytuacja majątkowa i osobista powódek uzasadnia odstąpienie od obciążania ich kosztami postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może odstąpić od obciążania stron kosztami postępowania w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji i Sąd Okręgowy zastosowały art. 102 k.p.c., biorąc pod uwagę, że powódka J. F. jest studentką dzienną, posiada orzeczenie o niepełnosprawności i pobiera stypendium, a J. N. utrzymuje się z wynagrodzenia w kwocie 1500 zł netto i płaci alimenty na syna. Sytuacja majątkowa i osobista powódek uzasadniała nieobciążanie ich kosztami procesu.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. N. | osoba_fizyczna | powódka |
| J. F. | osoba_fizyczna | powódka |
| Miasto P. | instytucja | pozwany |
| Towarzystwo Budownictwa (...) Sp. z o.o. | spółka | inna |
Przepisy (6)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Materialnoprawną przesłanką powództwa o ustalenie jest interes prawny powoda. Brak interesu prawnego skutkuje oddaleniem powództwa.
Pomocnicze
k.p.c. art. 177 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd zawiesza postępowanie, gdy sąd innej instancji lub inny organ wydał postanowienie w przedmiocie prejudycjalnym dla rozstrzygnięcia sprawy.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.
k.c. art. 691
Kodeks cywilny
Uprawnienia dzieci najemców do wstąpienia w stosunek najmu po rodzicach przysługują wyłącznie w wypadku śmierci rodziców.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego lub z przeznaczeniem tego prawa; takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uprawnieniem i nie korzysta z ochrony.
u.o.p.l. art. 2 § ust. 1 pkt 3
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Definicja współlokatora.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak interesu prawnego powódek do ustalenia wstąpienia w stosunek najmu w sytuacji toczącego się postępowania o eksmisję. • Możliwość dochodzenia ochrony praw powódek w ramach postępowania o eksmisję. • Rodzice powódek rozwiązali umowę najmu, a uprawnienia z art. 691 k.c. przysługują tylko w przypadku śmierci najemców. • Powódki nie wykazały prawa do zajmowania lokalu ani nie wstąpiły w stosunek najmu per facta concludenta. • Brak ustawowego obowiązku zawarcia umowy najmu przez pozwanego.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 189 k.p.c. poprzez nieuzasadnione podważenie posiadania przez powódki interesu prawnego. • Naruszenie art. 233 § 1 i 2 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i pominięcie faktów dotyczących spornej kwestii z Miastem P. • Naruszenie art. 328 k.p.c. poprzez lakoniczne uzasadnienie wyroku.
Godne uwagi sformułowania
interes prawny z reguły nie zachodzi wtedy, gdy osoba zainteresowana może w innej drodze, np. w procesie o świadczenie, o ukształtowanie prawa lub stosunku prawnego, a nawet w drodze orzeczenia o charakterze deklaratywnym, osiągnąć w pełni ochronę swych praw • postępowanie to stwarza ramy dla orzekania w przedmiocie istnienia i nieistnienia stosunku najmu, a zatem daje powódkom możliwość obrony i podniesienia zarzutów • strona powodowa może bowiem poszukiwać ochrony prawnej nie tylko zgłaszając w wskazanej sprawie zarzuty wskazujące na istnienie prawa do zajmowania spornego lokalu ale również domagać się ustalenia istnienia tego prawa w innym alternatywnym postępowaniu • Sposób wykonywania przez organy pozwanego jego ustawowych zadań wobec obywateli może być poddana z pewnością ocenie politycznej a kontrola zasadności poszczególnych decyzji co do zasady winna przebiegać w postępowaniu administracyjnym
Skład orzekający
Jarosław Gołębiowski
przewodniczący
Paweł Hochman
sprawozdawca
Dariusz Mizera
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki interesu prawnego w rozumieniu art. 189 k.p.c. w kontekście toczących się postępowań o eksmisję oraz możliwość dochodzenia ochrony praw w alternatywnych postępowaniach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie powództwo o ustalenie jest wnoszone równolegle do postępowania o eksmisję, a zarzuty dotyczą polityki przydziału mieszkań przez gminę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje złożoność prawną sytuacji lokatorów, zwłaszcza w kontekście postępowań eksmisyjnych i możliwości dochodzenia swoich praw na różnych ścieżkach prawnych.
“Czy można ustalić prawo do mieszkania, gdy grozi eksmisja? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.