II CA 290/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła stwierdzenia nabycia spadku po F. W., M. W. (5) i H. W., ze szczególnym uwzględnieniem dziedziczenia gospodarstwa rolnego. Sąd Rejonowy w Śremie postanowieniem częściowym z dnia 11 grudnia 2019 r. stwierdził nabycie spadku po M. W. (5), przyznając jej synowi H. W. w całości udział w gospodarstwie rolnym. Wnioskodawca S. W. (1) wniósł apelację, zaskarżając to postanowienie w zakresie dziedziczenia gospodarstwa rolnego. Zarzucił sądowi pierwszej instancji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych oraz błędne ustalenie stanu faktycznego, kwestionując, czy jedna z działek stanowiła składnik gospodarstwa rolnego. Sąd Okręgowy w Poznaniu, rozpoznając apelację, podzielił ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji, uznając zarzuty apelacyjne za bezzasadne. Niemniej jednak, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżone postanowienie w punkcie dotyczącym dziedziczenia gospodarstwa rolnego. Sąd uznał, że gospodarstwo rolne po M. W. (5) nabyli jej synowie H. W. i S. W. (1) po połowie. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że S. W. (1), mimo braku spełnienia przesłanki z art. 1059 pkt 1 k.c. (praca bezpośrednio przy produkcji rolnej przed śmiercią spadkodawcy), spełniał przesłankę z art. 1059 pkt 2 k.c. w zw. z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 grudnia 1990 r., posiadając przygotowanie zawodowe do prowadzenia produkcji rolnej poprzez stałą pracę w gospodarstwie rolnym bezpośrednio przy produkcji rolnej przez okres co najmniej roku przed śmiercią spadkodawczyni. Sąd oddalił wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka na okoliczność ukończenia przez S. W. (1) kursu zawodowego, uznając, że takie okoliczności powinny być udowodnione dokumentami. O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 520 § 1 kpc.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przesłanek dziedziczenia gospodarstwa rolnego, w szczególności definicji przygotowania zawodowego i znaczenia pracy w gospodarstwie rolnym.
Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w dacie śmierci spadkodawcy (1999 r.). Interpretacja przepisów dotyczących gospodarstw rolnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy spadkobierca, który nie pracował bezpośrednio przy produkcji rolnej przed śmiercią spadkodawcy, ale posiadał przygotowanie zawodowe do prowadzenia produkcji rolnej, może dziedziczyć gospodarstwo rolne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, spadkobierca może dziedziczyć gospodarstwo rolne, jeśli spełnia przesłankę posiadania przygotowania zawodowego do prowadzenia produkcji rolnej, co może obejmować stałą pracę w gospodarstwie rolnym bezpośrednio przy produkcji rolnej przez okres co najmniej roku.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy oparł się na art. 1059 pkt 2 k.c. w zw. z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 grudnia 1990 r., który definiuje przygotowanie zawodowe jako spełnione m.in. przez stałą pracę w gospodarstwie rolnym bezpośrednio przy produkcji rolnej przez okres co najmniej roku. Sąd uznał, że wnioskodawca S. W. (1) spełnił tę przesłankę, pracując w gospodarstwie rolnym bezpośrednio przy produkcji rolnej przez co najmniej dwa lata przed śmiercią matki.
Czy działka gruntu, na której znajdują się budynki mieszkalne i gospodarcze, może stanowić składnik gospodarstwa rolnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, działka zabudowana budynkiem mieszkalnym i budynkami gospodarczymi, wykorzystywana do produkcji rolnej, może stanowić składnik gospodarstwa rolnego, jeśli wraz z innymi gruntami stanowi zorganizowaną całość gospodarczą o odpowiedniej powierzchni.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że działka nr (...) zabudowana starym domem mieszkalnym oraz budynkami gospodarczymi (kurnik, magazyn, chlew, drewutnia), wykorzystywana do hodowli zwierząt i przechowywania narzędzi, wraz z sąsiednią działką rolną nr (...), stanowiła zorganizowaną całość gospodarczą o powierzchni przekraczającej 1 ha, spełniając tym samym warunki z art. 55³ k.c. i art. 1058 k.c.
Jakie dowody są wystarczające do udowodnienia ukończenia kursu zawodowego w celu wykazania przygotowania zawodowego do prowadzenia produkcji rolnej?
Odpowiedź sądu
Ukończenie kursu zawodowego powinno być udowodnione przede wszystkim dokumentami wydanymi przez uprawnione organy. Zastępowanie tych dokumentów zeznaniami świadków jest niedopuszczalne.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy oddalił wniosek o przesłuchanie świadka na okoliczność ukończenia przez wnioskodawcę kursu zawodowego, argumentując, że ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy, a ukończenie kursu powinno być potwierdzone dokumentami. Sąd podkreślił, że zeznania świadków nie mogą zastępować dokumentów urzędowych potwierdzających uzyskanie wiedzy na określonym poziomie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. W. (1) | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| M. W. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| R. W. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| R. W. (2) | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| M. W. (2) | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| K. W. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| K. W. (2) | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| M. W. (3) | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| M. W. (4) | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| P. W. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| A. W. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| A. W. (2) | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| F. W. | osoba_fizyczna | spadkodawca |
| M. W. (5) | osoba_fizyczna | spadkodawca |
| H. W. | osoba_fizyczna | spadkodawca |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 1059
Kodeks cywilny
Przesłanki dziedziczenia gospodarstwa rolnego przez spadkobierców ustawowych (praca bezpośrednio przy produkcji rolnej, przygotowanie zawodowe).
Dz.U.1990.89.519 art. 1 § pkt 4
Rozporządzenie Rady Ministrów
Definicja przygotowania zawodowego do prowadzenia produkcji rolnej, w tym stała praca w gospodarstwie rolnym bezpośrednio przy produkcji rolnej przez okres co najmniej roku.
Pomocnicze
k.c. art. 55³
Kodeks cywilny
Definicja gospodarstwa rolnego.
k.c. art. 1058
Kodeks cywilny
Warunki dziedziczenia gospodarstwa rolnego.
k.c. art. 1060
Kodeks cywilny
Kolejność dziedziczenia gospodarstwa rolnego.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zmiana zaskarżonego orzeczenia przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 387 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres uzasadnienia orzeczenia sądu drugiej instancji.
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie o kosztach postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
S. W. (1) posiadał przygotowanie zawodowe do prowadzenia gospodarstwa rolnego poprzez stałą pracę w gospodarstwie rolnym bezpośrednio przy produkcji rolnej przez okres co najmniej roku przed śmiercią spadkodawczyni. • Gospodarstwo rolne składało się z dwóch działek, które stanowiły zorganizowaną całość gospodarczą, w tym działka zabudowana budynkiem mieszkalnym i gospodarczymi.
Odrzucone argumenty
Zarzuty apelacyjne dotyczące niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i błędnych ustaleń faktycznych co do składu gospodarstwa rolnego. • Twierdzenie, że S. W. (1) nie spełnia przesłanek z art. 1059 pkt 1 k.c. (praca bezpośrednio przy produkcji rolnej przed śmiercią spadkodawcy).
Godne uwagi sformułowania
Sąd Okręgowy rozważając dziedziczenie gospodarstwa rolnego po M. W. (5) wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestników postępowania M. W. (4), P. W., A. W. (1) i A. W. (2) z uwagi na art.1059 pkt 1) i 2) w zw. z art.1060 kc. • Ukończenie kursu doskonalenia zawodowego powinno być udowodnione przede wszystkim dokumentami. • Sąd Okręgowy rozważał dziedziczenie gospodarstwa rolnego po M. W. (5) wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestników postępowania M. W. (4), P. W., A. W. (1) i A. W. (2). Zrobił tak z uwagi na art.1059 pkt 1) i 2) w zw. z art.1060 kc. • Sąd Okręgowy dążąc do wyjaśnienia wątpliwości co do przynależności działki (...) do spadkowego gospodarstwa rolnego zobowiązał wnioskodawcę oraz uczestników postępowania do wyjaśnienia, czym zabudowane są nieruchomości Kw (...) działka nr (...) o pow. 1.7860 ha i Kw (...) działka nr (...) o pow. 0,1630 ha...
Skład orzekający
Marcin Miczke
przewodniczący-sprawozdawca
Anna Kulczewska – Garcia
sędzia
Małgorzata Radomska - Stęplewska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek dziedziczenia gospodarstwa rolnego, w szczególności definicji przygotowania zawodowego i znaczenia pracy w gospodarstwie rolnym."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w dacie śmierci spadkodawcy (1999 r.). Interpretacja przepisów dotyczących gospodarstw rolnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy praktycznych aspektów dziedziczenia gospodarstw rolnych, co jest istotne dla wielu rodzin w Polsce. Wyjaśnia, jakie kryteria decydują o tym, kto może odziedziczyć takie gospodarstwo, nawet jeśli nie pracował w nim bezpośrednio przed śmiercią spadkodawcy.
“Czy praca w gospodarstwie rolnym przed laty wystarczy do jego dziedziczenia? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.