II Ca 1537/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Szczecinie rozpoznał apelację uczestnika Z. M. od postanowienia Sądu Rejonowego w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po W. M. i S. M. Sąd Rejonowy stwierdził, że spadek po W. M. nabyli na podstawie ustawy wprost jego żona S. M. (1) oraz synowie R. M. (1) i Z. M. w 1/3 części każdy. Po S. M. (1) spadek nabyli jej synowie R. M. (1) i Z. M. w 1/2 części każdy. Sąd Rejonowy uznał własnoręczne pismo W. M. z dnia 9 marca 1996 r. za zapis zwykły, a nie testament powołujący do całości spadku, ponieważ wymienione w nim przedmioty (garaż, składzik, ogród, namiot, piwnica, mieszkanie na poddaszu nr 6, garderoba) nie wyczerpywały prawie całego spadku, w szczególności pominięto mieszkanie na parterze nr 2 o większej powierzchni. Uczestnik Z. M. w apelacji zarzucił naruszenie art. 217 § 3 w zw. z art. 227 KPC poprzez pominięcie wniosku dowodowego o ustalenie wartości składników majątkowych oraz naruszenie art. 961 KC poprzez jego niezastosowanie. Sąd Okręgowy oddalił apelację, podzielając stanowisko Sądu Rejonowego. Sąd Okręgowy uznał, że pominięcie przez spadkodawcę mieszkania na parterze o większej powierzchni, które było przez niego zajmowane, stanowiło o tym, że rozporządzenie nie wyczerpywało prawie całego spadku. Wartość pominiętego mieszkania i piwnicy nie była marginalna w stosunku do wartości przedmiotów objętych zapisem. Sąd podkreślił, że nawet bez opinii biegłego, zasady doświadczenia życiowego i logiki pozwalają na stwierdzenie, że różnica w wartości mieszkań jest znacząca. W związku z tym, pismo W. M. zostało prawidłowo zakwalifikowane jako zapis zwykły, a dziedziczenie nastąpiło na podstawie ustawy. Sąd Okręgowy oddalił apelację i zasądził od uczestnika na rzecz wnioskodawcy koszty postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja art. 961 KC w kontekście oceny, czy przedmioty wskazane w testamencie wyczerpują prawie cały spadek, zwłaszcza w sytuacji pominięcia istotnych składników majątkowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z podziałem majątku spadkowego i kwalifikacją rozporządzeń testamentowych jako testamentu lub zapisu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy własnoręczne pismo spadkodawcy, wymieniające konkretne przedmioty majątkowe, stanowi testament powołujący do całości spadku, czy też zapis zwykły?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pismo spadkodawcy stanowi zapis zwykły, a nie testament powołujący do całości spadku, jeśli wymienione w nim przedmioty nie wyczerpują prawie całego spadku.
Uzasadnienie
Sąd ocenił, że pominięcie przez spadkodawcę istotnego składnika majątku (mieszkania o większej powierzchni) świadczy o tym, że jego wolą nie było rozporządzenie całym spadkiem. Wartość pominiętego składnika nie była marginalna w stosunku do składników objętych rozporządzeniem.
Czy w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku sąd jest władny oceniać skuteczność zapisu zwykłego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd spadku nie jest władny rozstrzygać o przesłankach i skuteczności zapisu zwykłego w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku. Roszczenie z tytułu zapisu może być dochodzone jedynie w procesie.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że zapisobierca nie jest spadkobiercą i nabywa jedynie wierzytelność o wykonanie zapisu, a sąd spadku nie może rozstrzygać o skuteczności zapisu prejudycjalnie.
Czy pominięcie przez spadkodawcę składnika majątkowego o znacznej wartości gospodarczej wyklucza zastosowanie art. 961 KC (powołanie do spadku na podstawie testamentu, gdy przedmioty wyczerpują prawie cały spadek)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeżeli przedmioty majątkowe pominięte przez spadkodawcę mają wartość znaczną w relacji do rzeczy i praw objętych testamentem, to stosowanie art. 961 KC jest wyłączone.
Uzasadnienie
Decyduje zobiektywizowana wartość gospodarcza. Wartość pominiętego mieszkania i piwnicy nie jest marginalna w stosunku do wartości przedmiotów objętych zapisem, co wyklucza uznanie testamentu za powołujący do całości spadku.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. M. (1) | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Z. M. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| S. M. (1) | osoba_fizyczna | spadkodawca |
| W. M. | osoba_fizyczna | spadkodawca |
Przepisy (17)
Główne
k.c. art. 1025 § 1
Kodeks cywilny
Sąd na wniosek osoby mającej interes prawny stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę.
k.c. art. 924
Kodeks cywilny
k.c. art. 925
Kodeks cywilny
k.c. art. 926 § 1
Kodeks cywilny
Powołanie do spadku wynika z ustawy albo testamentu.
k.c. art. 961
Kodeks cywilny
Jeżeli spadkodawca przeznaczył oznaczonej osobie w testamencie poszczególne przedmioty majątkowe, które wyczerpują prawie cały spadek, uważa się tę osobę za spadkobiercę powołanego do całego spadku.
k.c. art. 968 § 1
Kodeks cywilny
Spadkodawca może przez rozrządzenie testamentowe zobowiązać spadkobiercę ustawowego lub testamentowego do spełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz oznaczonej osoby (zapis).
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
k.c. art. 1015
Kodeks cywilny
Termin do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.
Pomocnicze
K.p.c. art. 510 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zainteresowanym w sprawie jest każdy, czyich praw dotyczy wynik postępowania.
k.c. art. 931
Kodeks cywilny
Dotyczy dziedziczenia ustawowego.
k.c. art. 31 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy wspólności ustawowej małżeńskiej.
k.c. art. 948
Kodeks cywilny
Wykładnia testamentu.
k.c. art. 670
Kodeks cywilny
Dotyczy otwarcia i ogłoszenia testamentu.
k.p.c. art. 214 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanki odroczenia rozprawy.
k.p.c. art. 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o procesie do innych postępowań.
k.p.c. art. 520 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Koszty postępowania ponosi każda strona we własnym zakresie.
k.p.c. art. 520 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Obciążenie uczestnika kosztami postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pismo spadkodawcy W. M. stanowi zapis zwykły, a nie testament powołujący do całości spadku, ponieważ wymienione w nim przedmioty nie wyczerpują prawie całego spadku. • Wartość pominiętego przez spadkodawcę mieszkania na parterze oraz piwnicy nie jest marginalna w stosunku do wartości przedmiotów objętych zapisem.
Odrzucone argumenty
Pismo spadkodawcy W. M. jest testamentem powołującym do całości spadku na podstawie art. 961 KC. • Naruszenie art. 217 § 3 w zw. z art. 227 KPC poprzez pominięcie wniosku dowodowego o ustalenie wartości składników majątkowych. • Naruszenie art. 961 KC poprzez jego niezastosowanie.
Godne uwagi sformułowania
przedmioty majątkowe pominięte przez spadkodawcę muszą mieć nie tylko wartość niższą niż wartość przedmiotów, które przeznaczono dla określonej osoby, ale wyraźna dysproporcja tych wartości musi być widoczna dla każdego, a wartość przedmiotów pominiętych musi być znikoma. • przedmioty pominięte stanowią swoisty „margines" całego majątku spadkowego.
Skład orzekający
Tomasz Sobieraj
przewodniczący
Violetta Osińska
sędzia
Dorota Gamrat - Kubeczak
sędzia sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 961 KC w kontekście oceny, czy przedmioty wskazane w testamencie wyczerpują prawie cały spadek, zwłaszcza w sytuacji pominięcia istotnych składników majątkowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z podziałem majątku spadkowego i kwalifikacją rozporządzeń testamentowych jako testamentu lub zapisu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy kluczowej kwestii w prawie spadkowym – rozróżnienia między testamentem a zapisem, co jest istotne dla praktyków. Pokazuje, jak sąd interpretuje wolę spadkodawcy na podstawie analizy składników majątku.
“Czy pismo ojca to testament, czy tylko zapis? Sąd rozstrzyga o podziale spadku.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.