Orzeczenie · 2018-04-26

II CA 149/18Abuzywną klauzula ubezpieczeniowa opłata likwidacyjna

Sąd

Sąd Okręgowy w Kielcach

Miejsce

Kielce

Data

2018-04-26

SAOSUbezpieczenia społeczneubezpieczenia na życieWysokaokręgowy

ubezpieczeniakonsumentklauzule abuzywneopłata likwidacyjnafundusz kapitałowyochrona konsumentaSąd Okręgowyapelacja

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła roszczenia konsumenta W. G. o zwrot opłaty likwidacyjnej w wysokości 4.227,52 zł, naliczonej przez V. L. Towarzystwo (...) w W. przy wcześniejszym rozwiązaniu umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym. Powód argumentował, że postanowienia umowy dotyczące zasad i wysokości wypłaty świadczenia wykupu są niedozwolonymi klauzulami umownymi (art. 385¹ k.c.), rażąco naruszającymi jego interesy jako konsumenta. Ubezpieczyciel wnosił o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut przedawnienia roszczenia oraz kwestionując abuzywny charakter klauzul. Sąd Rejonowy w Sandomierzu zasądził dochodzoną kwotę, uznając klauzulę za abuzywną i oddalając zarzut przedawnienia. Sąd Okręgowy w Kielcach, rozpoznając apelację ubezpieczyciela, podzielił ustalenia i wnioski Sądu Rejonowego. Sąd Okręgowy podkreślił, że umowa miała charakter mieszany, z dominującym aspektem kapitałowym, a postanowienia dotyczące świadczenia wykupu nie były uzgodnione indywidualnie i kształtowały prawa konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami. Sąd uznał, że potrącenie 38,61% wartości części bazowej rachunku jako opłaty likwidacyjnej było rażąco wygórowane i stanowiło klauzulę niedozwoloną. Oddalono również zarzut przedawnienia, wskazując na 10-letni termin przedawnienia dla umów nienazwanych o charakterze mieszanym, a nie 3-letni termin dla umów ubezpieczenia. W konsekwencji apelacja została oddalona, a ubezpieczyciel obciążony kosztami postępowania apelacyjnego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących opłat likwidacyjnych w umowach ubezpieczenia z funduszem kapitałowym oraz interpretacja terminów przedawnienia dla tego typu umów.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy umów zawartych z konsumentami, gdzie postanowienia nie były indywidualnie negocjowane.

Zagadnienia prawne (2)

Czy postanowienia umowy ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym dotyczące zasad i wysokości wypłaty świadczenia wykupu, w tym naliczanie opłaty likwidacyjnej, stanowią niedozwolone klauzule umowne w rozumieniu art. 385¹ k.c.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, postanowienia te stanowią niedozwolone klauzule umowne, ponieważ nie zostały uzgodnione indywidualnie, kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy, nie będąc jednocześnie głównymi świadczeniami stron.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że klauzula dotycząca świadczenia wykupu, która pozwalała ubezpieczycielowi na zatrzymanie 38,61% wartości części bazowej rachunku jako opłaty likwidacyjnej, była niejasna, nieproporcjonalna i naruszała dobre obyczaje konsumenckie. Brak indywidualnego uzgodnienia i rażące naruszenie interesów konsumenta przesądziły o jej abuzywności.

Czy roszczenie o zwrot opłaty likwidacyjnej naliczonej przy wcześniejszym rozwiązaniu umowy ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym uległo przedawnieniu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, roszczenie nie uległo przedawnieniu. Zastosowanie znajduje 10-letni termin przedawnienia dla umów nienazwanych o charakterze mieszanym, a nie 3-letni termin dla umów ubezpieczenia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że umowa miała charakter mieszany z dominującym elementem kapitałowym, a roszczenie dotyczyło zapłaty z tytułu nienależycie wykonanego zobowiązania w związku z rozwiązaniem umowy nienazwanej, a nie stricte umowy ubezpieczenia. W związku z tym zastosowano dłuższy, 10-letni termin przedawnienia z art. 118 k.c.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

W. G.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
W. G.	osoba_fizyczna	powód
V. L. Towarzystwo (...) w W.	instytucja	pozwany

Przepisy (9)

Główne

k.c. art. 385¹ § § 1

Kodeks cywilny

Postanowienia umowy konsumenckiej nieuzgodnione indywidualnie, kształtujące prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające jego interesy, nie wiążą konsumenta.

k.c. art. 385¹ § § 2

Kodeks cywilny

Sankcja przewidziana w art. 385¹ § 1 i 2 k.c. jest bardziej dotkliwa dla przedsiębiorcy niż nieważność umowy określona w art. 58 § 3 k.c., gdyż automatycznie usuwa z niej abuzywne postanowienie.

Pomocnicze

k.c. art. 118

Kodeks cywilny

Zastosowany do roszczeń wynikających z umów nienazwanych o charakterze mieszanym, przewidujący 10-letni termin przedawnienia.

k.c. art. 481 § § 1 i 2

Kodeks cywilny

Podstawa do zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie.

k.c. art. 98 § § 1 i 3

Kodeks cywilny

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania od strony przegrywającej.

k.c. art. 108 § § 1

Kodeks cywilny

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania apelacyjnego.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do oddalenia apelacji.

DzUbezpU art. 13 § ust. 4 pkt 2

Ustawa o działalności ubezpieczeniowej

Obowiązek określenia lub zawarcia w umowie zasad ustalania wartości świadczeń oraz wartości wykupu ubezpieczenia.

DzUbezpU art. 18 § ust. 2

Ustawa o działalności ubezpieczeniowej

Dotyczy zasad ustalania wysokości składki ubezpieczeniowej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postanowienia umowy dotyczące świadczenia wykupu i opłaty likwidacyjnej są niedozwolonymi klauzulami umownymi (art. 385¹ k.c.). • Roszczenie nie uległo przedawnieniu, ponieważ zastosowanie ma 10-letni termin przedawnienia dla umów nienazwanych o charakterze mieszanym.

Odrzucone argumenty

Zarzut przedawnienia roszczenia z uwagi na upływ 3-letniego terminu dla umów ubezpieczenia (art. 819 § 1 k.c.). • Postanowienia dotyczące świadczenia wykupu nie są abuzywne i stanowią świadczenie główne umowy. • Koszty naliczone przy wypłacie świadczenia wykupu mają pokrywać koszty zawarcia i wykonania umowy przez ubezpieczyciela.

Godne uwagi sformułowania

Sankcja przewidziana w art. 385¹ § 1 i 2 k.c. jest bardziej dotkliwa dla przedsiębiorcy niż nieważność umowy określona w art. 58 § 3 k.c. • Eliminacja ze stosunku prawnego postanowień uznanych za abuzywne nie prowadzi do zniweczenia całego stosunku prawnego. • W umowie mieszanej z elementami klasycznego modelu umowy ubezpieczenia na życie i postanowieniami charakterystycznymi dla umów, których celem jest inwestowanie kapitału, ochrona ubezpieczeniowa, z uwagi na niską sumę ubezpieczenia, ma charakter symboliczny, przeważa aspekt kapitałowy. • Postanowienie umowne prowadzące do przejęcia przez ubezpieczyciela wpłaconych środków w wysokości niemającej związku z rzeczywiście poniesionymi kosztami operacji wykupu ubezpieczenia, prowadzące do tego, że wyłącznie powód ponosi ryzyko wcześniejszego rozwiązania umowy, rażąco narusza jego interes jako konsumenta i jest wyrazem nierówności stron.

Skład orzekający

Beata Piwko

przewodniczący

Cezary Klepacz

sprawozdawca

Mariusz Broda

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących opłat likwidacyjnych w umowach ubezpieczenia z funduszem kapitałowym oraz interpretacja terminów przedawnienia dla tego typu umów."

Ograniczenia: Dotyczy umów zawartych z konsumentami, gdzie postanowienia nie były indywidualnie negocjowane.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy powszechnego produktu finansowego (ubezpieczenie z funduszem kapitałowym) i pokazuje, jak konsumenci mogą walczyć z nieuczciwymi klauzulami, co jest bardzo istotne dla szerokiego grona odbiorców.

“Ubezpieczyciel chciał zatrzymać 38% Twoich pieniędzy? Sąd stanął po stronie konsumenta!”

Dane finansowe

WPS: 4227,52 PLN

zapłata: 4227,52 PLN

koszty postępowania apelacyjnego: 450 PLN

Sektor

ubezpieczenia

Asystent AI dla prawników