II CA 109/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa M. C. przeciwko (...) S.A. o zapłatę kwoty wynikającej z nienależnie pobranych opłat przygotowawczych oraz opłat za obsługę pożyczki w domu. Sąd Rejonowy dla Wrocławia - Fabrycznej we Wrocławiu zasądził od strony pozwanej na rzecz powódki 13 152,59 zł wraz z odsetkami i kosztami procesu, uznając pobrane opłaty za niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ k.c. Sąd Rejonowy ustalił, że opłaty te nie były indywidualnie uzgadniane, nie dotyczyły głównych świadczeń stron i kształtowały prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Strona pozwana wniosła apelację, zarzucając m.in. naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym wadliwe sporządzenie uzasadnienia wyroku i błędną ocenę materiału dowodowego. Sąd Okręgowy we Wrocławiu, rozpoznając apelację, częściowo zmienił zaskarżony wyrok. Uzasadnił, że choć Sąd Rejonowy nie wskazał precyzyjnie, które konkretnie postanowienia umowne uznał za abuzywne, to można było prześledzić jego tok rozumowania. Sąd Okręgowy podzielił stanowisko o abuzywności opłat przygotowawczych, wskazując na brak przejrzystości co do ich kosztów i automatyczne ustalanie ich wysokości. W odniesieniu do opłat za obsługę pożyczki w domu, Sąd Okręgowy uznał, że choć powódka miała świadomość dodatkowych kosztów związanych z obsługą w domu, to opłaty przekraczające pewien próg (ponad 30 zł za wizytę) rażąco naruszały jej interesy. W konsekwencji, Sąd Okręgowy zasądził na rzecz powódki kwotę 7134,44 zł, oddalając powództwo w pozostałym zakresie, a także zmienił rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o klauzulach abuzywnych (art. 385¹ k.c.) w umowach pożyczek konsumenckich, zwłaszcza w kontekście opłat przygotowawczych i opłat za obsługę w domu. Potwierdzenie możliwości dochodzenia zwrotu świadczeń spełnionych na podstawie abuzywnych postanowień.
Ocena abuzywności jest zawsze indywidualna i zależy od konkretnych okoliczności sprawy oraz treści umowy. Wartość orzeczenia może być ograniczona przez specyfikę konkretnych opłat i ich powiązanie z faktycznymi kosztami.
Zagadnienia prawne (2)
Czy opłaty przygotowawcze i opłaty za obsługę pożyczki w domu, pobierane przez pożyczkodawcę od konsumenta, stanowią niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w określonym zakresie. Sąd Okręgowy uznał opłaty przygotowawcze za abuzywne ze względu na brak przejrzystości co do ich kosztów i automatyczne ustalanie wysokości. Opłaty za obsługę pożyczki w domu zostały uznane za abuzywne w części przekraczającej pewien próg (ponad 30 zł za wizytę), ze względu na rażące naruszenie interesów konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy stwierdził, że opłaty te nie były indywidualnie uzgadniane, nie stanowiły głównych świadczeń stron i kształtowały prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Brak przejrzystości co do kosztów opłat przygotowawczych oraz nadmierna wysokość opłat za obsługę w domu, nieadekwatna do faktycznych kosztów, stanowiły podstawę do uznania ich za abuzywne.
Czy konsument, który spełnił świadczenie na podstawie umowy zawierającej klauzule abuzywne, może żądać jego zwrotu na podstawie przepisów o świadczeniu nienależnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak. Sąd Okręgowy uznał, że uznanie postanowienia za abuzywne oznacza, iż nie wiąże ono stron, a świadczenia spełnione na jego podstawie podlegają zwrotowi jako świadczenia nienależne, nawet jeśli umowa była ważna, a świadczenie spełnione dobrowolnie.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, wskazując, że samo spełnienie świadczenia na podstawie ważnej umowy nie wyklucza możliwości żądania jego zwrotu, jeśli późniejsze orzeczenie sądu przesądzi o abuzywności postanowienia stanowiącego podstawę tego świadczenia. Błąd konsumenta co do istnienia zobowiązania nie jest relewantny w przypadku stwierdzenia abuzywności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. C. | osoba_fizyczna | powódka |
| (...) S.A. | spółka | pozwana |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 385¹ § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Dotyczy to również postanowień określających główne świadczenia stron, jeżeli nie zostały one sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.c. art. 410 § 2
Kodeks cywilny
Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.
Pomocnicze
k.p.c. art. 386 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
k.c. art. 481 § 1 i 2
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
k.c. art. 385³
Kodeks cywilny
Określa domniemanie, że klauzule abuzywne nie były indywidualnie uzgadniane.
k.c. art. 385²
Kodeks cywilny
Ocena zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonywana jest według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny.
k.c. art. 411 § 1
Kodeks cywilny
Nie można żądać zwrotu świadczenia, jeżeli spełniający świadczenie wiedział, że nie był do świadczenia zobowiązany, chyba że spełnienie świadczenia nastąpiło z zastrzeżeniem zwrotu albo w celu uniknięcia przymusu lub w wykonaniu nieważnej czynności prawnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Opłaty przygotowawcze i opłaty za obsługę pożyczki w domu są klauzulami abuzywnymi, ponieważ nie były indywidualnie uzgadniane, nie dotyczyły głównych świadczeń stron i rażąco naruszały interesy konsumenta. • Brak przejrzystości co do kosztów opłat przygotowawczych i automatyczne ustalanie ich wysokości stanowi naruszenie dobrych obyczajów. • Opłaty za obsługę pożyczki w domu, przekraczające pewien próg (ponad 30 zł za wizytę), rażąco naruszają interes konsumenta. • Świadczenia spełnione na podstawie klauzul abuzywnych podlegają zwrotowi jako świadczenia nienależne.
Odrzucone argumenty
Zarzuty apelacji dotyczące naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. (wadliwe uzasadnienie) i nierozpoznania istoty sprawy. • Zarzuty apelacji dotyczące braku uznania za przyznane twierdzeń pozwanego. • Zarzuty apelacji dotyczące błędnej oceny materiału dowodowego i ustaleń faktycznych. • Zarzuty apelacji dotyczące naruszenia art. 6 k.c. (ciężar dowodu) i art. 411 pkt 1 k.c. (dobrowolność świadczenia).
Godne uwagi sformułowania
rzeczywisty wpływ konsumenta na treść postanowienia nie może być ograniczony przez jego kontrahenta w ten sposób, że konsument dokonuje wyłącznie wyboru spośród alternatywnych klauzul sformułowanych przez przedsiębiorcę • nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu • nie można odmówić racji skarżącemu, iż Sąd Rejonowy nie wskazał które konkretnie postawienia z ośmiu będących przedmiotem oceny tegoż Sądu umów dotyczy jego rozstrzygnięcie • w stosunkach z konsumentami szczególne znaczenie mają te oceny zachowań podmiotów w świetle dobrych obyczajów, które odwołują się do takich wartości jak: szacunek wobec partnera, uczciwość, szczerość, zaufanie, lojalność, rzetelność i fachowość • nie ulega wątpliwości, że konsument ma prawo wiedzieć jaka jest podstawa wyliczenia wysokości tej opłaty • nie sposób także nie zauważyć, że określona w umowach nr (...) opłata przygotowawcza stanowi określony procent udzielonej pożyczki, pomimo że jest wyrażona kwotowo • nie sposób nie zauważyć, że także wysokość tej opłaty stanowi w przypadku umów nr (...) wynosi 54,44 % wartości udzielonej pożyczki zaś w przypadku umów nr (...) %, co sugeruje ustalenie jej według sztywnej stawki niezależnej od wysokości udzielanej pożyczki • Sąd Okręgowy uznał, że postanowienie, które określa wysokość opłaty za obsługę pożyczki w domu a odpowiadające wysokość ponad 30 zł za koszt pojedynczej wizyty należy uznać za postanowienie, które kształtuje…
Skład orzekający
Agnieszka Hreczańska – Cholewa
przewodniczący-sprawozdawca
Piotr Jarmundowicz
sędzia
Katarzyna Wręczycka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o klauzulach abuzywnych (art. 385¹ k.c.) w umowach pożyczek konsumenckich, zwłaszcza w kontekście opłat przygotowawczych i opłat za obsługę w domu. Potwierdzenie możliwości dochodzenia zwrotu świadczeń spełnionych na podstawie abuzywnych postanowień."
Ograniczenia: Ocena abuzywności jest zawsze indywidualna i zależy od konkretnych okoliczności sprawy oraz treści umowy. Wartość orzeczenia może być ograniczona przez specyfikę konkretnych opłat i ich powiązanie z faktycznymi kosztami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu nadmiernych opłat w umowach pożyczek konsumenckich i pokazuje, jak sądy interpretują przepisy chroniące konsumentów przed klauzulami abuzywnymi. Jest to temat interesujący dla szerokiego grona odbiorców, nie tylko prawników.
“Czy opłaty za pożyczkę w domu to pułapka? Sąd Okręgowy wyjaśnia, kiedy są one abuzywne.”
Dane finansowe
zapłata: 7134,44 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.