II CA 1039/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła stwierdzenia nabycia spadku po M. S. (1) i M. S. (2). Sąd Rejonowy we Wrześni orzekł dziedziczenie ustawowe, uznając wspólny testament ustny z 1986 roku za nieważny z powodu naruszenia art. 942 k.c. (testament może zawierać rozporządzenie tylko jednego spadkodawcy) oraz braku spełnienia wymogów testamentu ustnego. Sąd Okręgowy w Poznaniu, rozpoznając apelację wnioskodawcy, zmienił zaskarżone postanowienie. Sąd Okręgowy uznał, że wspólny testament alograficzny należy traktować jako dwa odrębne testamenty ustne, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego. Wskazał, że niezachowanie przez funkcjonariusza publicznego wymogów formalnych przy sporządzaniu testamentu alograficznego stanowiło okoliczność szczególną uzasadniającą konwersję na testament ustny. Sąd Okręgowy, dokonując wykładni testamentów zgodnie z art. 948 k.c. i art. 961 k.c., stwierdził, że spadkodawcy przeznaczyli swoje dzieci, I. S. i M. A., do całego spadku w równych częściach, a B. P. otrzymała zapis na mienie ruchome. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania oparto na zasadzie z art. 520 § 1 kpc.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących testamentów wspólnych, konwersji testamentów i wykładni woli spadkodawcy.
Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego sporządzenia testamentu alograficznego przez funkcjonariusza publicznego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wspólny testament alograficzny, sporządzony przez małżonków w obecności urzędników i świadków, może być uznany za dwa odrębne testamenty ustne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wspólny testament alograficzny, mimo naruszenia zakazu sporządzania testamentów wspólnych, może być uznany za dwa odrębne testamenty ustne, jeśli niezachowanie wymogów formalnych przez funkcjonariusza publicznego stanowiło okoliczność szczególną uzasadniającą konwersję na testament ustny.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym zakaz sporządzania testamentów wspólnych nie wyklucza uznania oświadczeń woli złożonych łącznie przez dwoje spadkodawców za dwa oddzielne testamenty ustne. Niezachowanie przez urzędnika wymogów formalnych przy sporządzaniu testamentu alograficznego zostało uznane za okoliczność szczególną w rozumieniu art. 952 § 1 kc, uzasadniającą dopuszczalność sporządzenia testamentu szczególnego (ustnego).
Jak należy interpretować rozporządzenia testamentowe spadkodawców, którzy wskazali konkretne części nieruchomości dla syna i córki oraz mienie ruchome dla innej córki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Należy przyjąć, że spadkodawcy powołali do całego spadku w równych częściach syna i córkę, a dla trzeciej córki uczynili zapis na mienie ruchome.
Uzasadnienie
W świetle zgodnych oświadczeń spadkobierców co do wartości nieruchomości oraz faktu, że mienie ruchome nie było wartościowe, sąd uznał, że spadkodawcy przeznaczyli synowi i córce po 1/2 działki i budynku, a dla trzeciej córki uczynili zapis na mienie ruchome, nie powołując jej do spadku w całości.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| B. P. | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
| D. M. | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
| M. A. | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
| M. S. (1) | osoba_fizyczna | spadkodawca |
| M. S. (2) | osoba_fizyczna | spadkodawca |
| I. S. | osoba_fizyczna | spadkobierca |
| L. S. | osoba_fizyczna | spadkobierca |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 942
Kodeks cywilny
Testament może zawierać rozporządzenie tylko jednego spadkodawcy. Naruszenie tego przepisu powoduje bezwzględną nieważność rozrządzeń.
k.c. art. 951
Kodeks cywilny
Spadkodawca mógł sporządzić testament ustnie w obecności świadków wobec określonego urzędnika, a oświadczenie miało być spisane w protokole.
k.c. art. 926 § 2
Kodeks cywilny
Dziedziczenie ustawowe następuje, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy lub nikt nie chce lub nie może być spadkobiercą.
k.c. art. 931 § 1
Kodeks cywilny
W pierwszej kolejności dziedziczą z ustawy dzieci spadkodawcy i jego małżonek w częściach równych.
k.p.c. art. 520 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W postępowaniu nieprocesowym każdy uczestnik ponosi koszty związane ze swym udziałem w sprawie.
Pomocnicze
k.c. art. 952 § 1
Kodeks cywilny
Nieważność testamentu zwykłego może stanowić okoliczność szczególną uzasadniającą sporządzenie testamentu ustnego.
k.c. art. 955
Kodeks cywilny
Testament szczególny traci moc po 6 miesiącach od ustania okoliczności uzasadniających niezachowanie formy testamentu zwykłego.
k.p.c. art. 386 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zmiany zaskarżonego orzeczenia przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o procesie do postępowania nieprocesowego.
k.c. art. 941
Kodeks cywilny
Testament zwykły może być sporządzony m.in. w formie aktu notarialnego lub własnoręcznie.
k.c. art. 948 § 1
Kodeks cywilny
Testament należy tak tłumaczyć, aby zapewnić możliwie najpełniejsze urzeczywistnienie woli spadkodawcy.
k.c. art. 961
Kodeks cywilny
Reguły interpretacji testamentu w przypadku niejasności co do powołania spadkobierców lub przedmiotów rozrządzeń.
k.c. art. 968 § 1
Kodeks cywilny
Zapis testamentowy polega na rozporządzeniu przez spadkodawcę oznaczoną osobę na rzecz oznaczonej osoby, aby osoba ta uzyskała określone prawa majątkowe.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wspólny testament alograficzny należy traktować jako dwa odrębne testamenty ustne. • Niezachowanie wymogów formalnych przez funkcjonariusza publicznego stanowi okoliczność szczególną uzasadniającą konwersję na testament ustny. • Wykładnia testamentu powinna zapewnić możliwie najpełniejsze urzeczywistnienie woli spadkodawców.
Odrzucone argumenty
Testament ustny z 1986 roku jest nieważny z powodu naruszenia art. 942 k.c. i braku spełnienia wymogów testamentu ustnego.
Godne uwagi sformułowania
nieświadomość skutku w postaci nieważności sporządzonego testamentu sprawia, że spadkodawca pozostaje w błędnym przekonaniu o zgodnym z prawem rozządzeniu i stanowi szczególną okoliczność uniemożliwiającą zachowanie zwykłej formy testamentu. • zakaz sporządzania testamentów wspólnych nie wyklucza uznania oświadczeń woli złożonych łącznie przez dwoje spadkodawców w formie testamentu alograficznego za dwa oddzielne testamenty ustne.
Skład orzekający
Ewa Blumczyńska
przewodnicząca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących testamentów wspólnych, konwersji testamentów i wykładni woli spadkodawcy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego sporządzenia testamentu alograficznego przez funkcjonariusza publicznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii prawnej związanej z ważnością testamentu i interpretacją woli spadkodawców, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie spadkowym.
“Wspólny testament małżonków okazał się ważny mimo błędów formalnych – kluczowa interpretacja sądu.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.