II C 865/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka I. K. wniosła pozew przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej (...) z siedzibą w W., domagając się pierwotnie ustalenia nieistnienia, a ewentualnie stwierdzenia nieważności lub uchylenia uchwały nr (...) z dnia 17 marca 2014 r. o wykluczeniu jej ze spółdzielni. Następnie rozszerzyła powództwo o analogiczne żądania dotyczące uchwały nr (...) z dnia 21 stycznia 2013 r. Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2020 r. ustalił nieistnienie obu uchwał i zasądził koszty. Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 26 marca 2021 r. uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W ponownym postępowaniu Sąd Okręgowy ustalił, że uchwały o wykluczeniu zostały podjęte przez Radę Nadzorczą, której kadencja wygasła, co stanowiło wadę prawną. Sąd uznał, że uchwały te nie były nieistniejące, lecz nieważne na podstawie art. 39 § 4 k.c. (w brzmieniu mającym zastosowanie retroaktywne). Sąd stwierdził, że powódka ma interes prawny w ustaleniu nieważności uchwał, ponieważ nigdy nie utraciła członkostwa w spółdzielni, a nowe przepisy (od 2017 r.) wykluczają możliwość wykluczenia członka spółdzielni mieszkaniowej. W związku z tym, Sąd Okręgowy ustalił nieważność obu uchwał, oddalając żądanie ustalenia ich nieistnienia. Ze względu na częściowe uwzględnienie żądań, koszty procesu zostały wzajemnie zniesione.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja statusu uchwał podjętych przez organ, którego kadencja wygasła, oraz istnienie interesu prawnego w ich zaskarżeniu, zwłaszcza w kontekście zmian legislacyjnych dotyczących spółdzielni mieszkaniowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej spółdzielni mieszkaniowych i możliwości wykluczenia członków, z uwzględnieniem retroaktywnego stosowania przepisów.
Zagadnienia prawne (4)
Czy uchwała podjęta przez organ osoby prawnej, którego kadencja wygasła, jest nieistniejąca, czy też nieważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Uchwała podjęta przez organ, którego kadencja wygasła, nie jest nieistniejąca, lecz jest nieważna jako czynność dokonana przez tzw. fałszywy organ.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na wykładni Sądu Apelacyjnego, wskazując, że organ działał, a jego kompetencje mieściły się w zakresie jego właściwości, jednakże osoby wchodzące w jego skład utraciły mandaty. Taka wadliwość czynności prawnej prowadzi do jej bezwzględnej nieważności zgodnie z art. 39 § 4 k.c.
Czy członek spółdzielni mieszkaniowej ma interes prawny w ustaleniu nieważności uchwały o wykluczeniu go ze spółdzielni, zwłaszcza w kontekście późniejszych zmian prawnych wykluczających możliwość takiego wykluczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, członek spółdzielni ma interes prawny w ustaleniu nieważności uchwały o wykluczeniu, nawet jeśli późniejsze przepisy wykluczają taką możliwość, w celu potwierdzenia ciągłości członkostwa i związanych z nim praw.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że interes prawny wynika z potrzeby definitywnego wyeliminowania stanu niepewności prawnej co do członkostwa, potwierdzenia, że uchwały nie wiążą stron oraz że utrata członkostwa nie nastąpiła na skutek nieważnych uchwał, lecz z innych przyczyn (np. zmiany prawa). Pozwala to na potwierdzenie wykonywania praw członkowskich w przeszłości.
Czy nowelizacja art. 39 k.c. dotycząca czynności dokonanych przez fałszywy organ ma zastosowanie do czynności prawnych dokonanych przed wejściem w życie nowelizacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis art. 39 k.c. w nowym brzmieniu stosuje się także do czynności prawnych dokonanych przed dniem wejścia w życie nowelizacji, jeżeli nie były one przedmiotem prawomocnie zakończonych postępowań sądowych.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 35 ustawy z dnia 9 listopada 2018 roku o zmianie niektórych ustaw, który stanowi o retroaktywnym stosowaniu znowelizowanego art. 39 k.c.
Czy można uznać działania powódki polegające na zaskarżeniu uchwał o wykluczeniu za nadużycie prawa podmiotowego (art. 5 k.c.)?
Odpowiedź sądu
Nie, działania powódki polegające na ochronie jej praw przed niezgodnym z prawem działaniem spółdzielni nie stanowią nadużycia prawa podmiotowego.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że zachowanie powódki jest zgodne z przeznaczeniem prawa i zasadami współżycia społecznego, a nadużycia prawa nie może powoływać się ten, kto sam nadużywa prawa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I. K. | osoba_fizyczna | powódka |
| Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) | spółka | pozwana |
| J. K. | osoba_fizyczna | interwenient uboczny |
| J. B. | osoba_fizyczna | interwenient uboczny |
| R. J. | osoba_fizyczna | interwenient uboczny |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 39 § § 4
Kodeks cywilny
Czynność dokonana w charakterze organu osoby prawnej przez osoby nie mające kompetencji do dokonania takiej czynności z powodu wygaśnięcia mandatu, należy traktować jako czynność dokonaną przez tzw. fałszywy organ, co pociąga za sobą konsekwencje polegające na bezwzględnej nieważności.
Pomocnicze
k.p.c. art. 386 § § 6
Kodeks postępowania cywilnego
Ocena prawna wyrażona w uzasadnieniu wyroku sądu drugiej instancji wiąże sąd, któremu sprawa została przekazana.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można uznać za nadużycie prawa podmiotowego działań zmierzających do ochrony praw przed niezgodnym z prawem działaniem organu spółdzielni.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powódka ma interes prawny w ustaleniu nieważności uchwał o wykluczeniu ze spółdzielni.
Ustawa o zmianie niektórych ustaw art. 35
Przepis art. 39 k.c. w brzmieniu nadanym nowelizacją stosuje się także do czynności prawnych dokonanych przed dniem wejścia w życie art. 1, jeżeli nie były one przedmiotem prawomocnie zakończonych przed dniem wejścia w życie art. 1 postępowań sądowych.
Ustawa o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo spółdzielcze art. 10
Do spraw sądowych wszczętych i niezakończonych prawomocnym orzeczeniem przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy niniejszej ustawy.
u.s.m. art. 3
Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych
Osoba fizyczna będąca członkiem spółdzielni mieszkaniowej jest członkiem spółdzielni z mocy prawa.
u.s.m. art. 1 § ust. 8
Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych
Nie stosuje się przepisów ustawy Prawo spółdzielcze o wykluczeniu z członkostwa w spółdzielni mieszkaniowej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwały podjęte przez organ, którego kadencja wygasła, są nieważne jako czynności fałszywego organu. • Powódka ma interes prawny w ustaleniu nieważności uchwał o wykluczeniu ze spółdzielni. • Zmiany prawne od 2017 r. wykluczają możliwość wykluczenia członka spółdzielni mieszkaniowej. • Działania powódki w celu ochrony swoich praw nie stanowią nadużycia prawa.
Odrzucone argumenty
Uchwały o wykluczeniu ze spółdzielni są nieistniejące. • Powódka nie ma interesu prawnego w ustaleniu nieważności uchwał.
Godne uwagi sformułowania
czynność dokonana przez tzw. fałszywy organ • bezwzględna nieważność • interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. • nie jest obecnie prawnie możliwe wykluczenie z członkostwa w spółdzielni mieszkaniowej.
Skład orzekający
Piotr Rempoła
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja statusu uchwał podjętych przez organ, którego kadencja wygasła, oraz istnienie interesu prawnego w ich zaskarżeniu, zwłaszcza w kontekście zmian legislacyjnych dotyczących spółdzielni mieszkaniowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej spółdzielni mieszkaniowych i możliwości wykluczenia członków, z uwzględnieniem retroaktywnego stosowania przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego dla członków spółdzielni mieszkaniowych zagadnienia wykluczenia i nieważności uchwał, a także pokazuje, jak zmiany prawne mogą wpływać na rozstrzygnięcia sądowe. Wyjaśnia kluczowe pojęcia jak 'fałszywy organ' i 'interes prawny'.
“Czy uchwała podjęta przez 'martwy' organ spółdzielni jest nieważna? Sąd rozstrzyga.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.