II C 381/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód G. K. zawarł z pozwaną S. U. Spółką Akcyjną umowę ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym. Po rozwiązaniu umowy pozwana pobrała opłatę likwidacyjną w wysokości 6.658,23 zł, co stanowiło prawie 55% zgromadzonych środków. Powód zakwestionował tę opłatę jako rażąco wygórowaną i niedozwolone postanowienie umowne. Pozwana podniosła zarzut przedawnienia i argumentowała, że sporne postanowienie określa główne świadczenie stron. Sąd pierwszej instancji uznał zarzut przedawnienia za niezasadny, wskazując, że roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia podlega 10-letniemu terminowi przedawnienia. Sąd uznał również klauzulę określającą wysokość świadczenia wykupu za niedozwoloną na podstawie art. 385¹ k.c. Stwierdził, że postanowienie to nie zostało indywidualnie uzgodnione, rażąco narusza interesy konsumenta i jest sprzeczne z dobrymi obyczajami, a także nie określa głównego świadczenia stron. W konsekwencji, sąd zasądził na rzecz powoda całą kwotę zgromadzonych środków, odrzucając argumentację pozwanej dotyczącą kosztów dystrybucji i prowizji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na zasadach odpowiedzialności za wynik procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (2)
Czy postanowienia ogólnych warunków ubezpieczenia (OWU) dotyczące świadczenia wykupu, które skutkują pobraniem przez ubezpieczyciela opłaty likwidacyjnej przy przedterminowym rozwiązaniu umowy, stanowią niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385¹ k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te stanowią niedozwolone postanowienia umowne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że postanowienia dotyczące świadczenia wykupu nie zostały indywidualnie uzgodnione, rażąco naruszają interesy konsumenta i są sprzeczne z dobrymi obyczajami. Nie określają one głównych świadczeń stron, a ich stosowanie prowadzi do nieusprawiedliwionej dysproporcji praw i obowiązków na niekorzyść konsumenta.
Czy roszczenie o zwrot nienależnie pobranej opłaty likwidacyjnej ulega przedawnieniu na zasadach właściwych dla umowy ubezpieczenia (art. 819 § 1 k.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia podlega ogólnym zasadom przedawnienia roszczeń majątkowych, w tym 10-letniemu terminowi przedawnienia na podstawie art. 118 k.c.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na orzecznictwie wskazującym, że zwrot nienależnego świadczenia spełnionego na podstawie bezskutecznego postanowienia umownego nie jest roszczeniem wynikającym z umowy, lecz z ustawy, a zatem nie podlega szczególnym terminom przedawnienia właściwym dla umów ubezpieczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. K. | osoba_fizyczna | powód |
| S. U. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. (obecnie V. Ż. Spółka Akcyjna V. G. z siedzibą w W. ) | spółka | pozwana |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Skutkiem prawnym zaistnienia niedozwolonego postanowienia umownego jest jego bezskuteczność.
k.c. art. 385¹ § § 3
Kodeks cywilny
Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu.
k.c. art. 385¹ § § 4
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.
k.c. art. 410 § § 1
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia stosuje się również do zwrotu nienależnego świadczenia.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Termin przedawnienia roszczeń majątkowych, nieobjętych szczególnymi przepisami, wynosi 10 lat.
k.c. art. 813 § § 1 zd. 2
Kodeks cywilny
W przypadku wygaśnięcia stosunku ubezpieczenia przed upływem okresu, na jaki została zawarta umowa, ubezpieczającemu przysługuje zwrot składki za okres niewykorzystanej ochrony ubezpieczeniowej.
k.c. art. 481 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
u.k.s.s.c. art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Sąd może obciążyć strony kosztami sądowymi, które poniosła tymczasowo.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Opłata likwidacyjna stanowi niedozwolone postanowienie umowne (abuzywność klauzuli). • Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia nie jest przedawnione w terminie 3 lat. • Świadczenie wykupu nie jest głównym świadczeniem stron umowy ubezpieczenia z UFK.
Odrzucone argumenty
Zarzut przedawnienia roszczenia. • Sporne postanowienie określa główne świadczenie stron i jest jednoznaczne. • Powód jako handlowiec powinien być traktowany inaczej niż przeciętny konsument. • Roszczenie powoda narusza zasady współżycia społecznego (pacta sunt servanda).
Godne uwagi sformułowania
rażące naruszenie interesów konsumenta • sprzeczne z dobrymi obyczajami • nieuzgodnione indywidualnie • nie stanowi głównego świadczenia stron • zwrot nienależnego świadczenia • bezskuteczność klauzul abuzywnych ex lege i ex tunc
Skład orzekający
Ewa Wiśniewska-Wiecha
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego produktu finansowego (ubezpieczenie z UFK) i pokazuje, jak sądy chronią konsumentów przed nieuczciwymi klauzulami, co jest istotne dla szerokiego grona odbiorców.
“Czy opłata likwidacyjna w Twoim ubezpieczeniu z funduszem kapitałowym jest legalna? Sąd daje odpowiedź!”
Dane finansowe
WPS: 6658,23 PLN
zwrot opłaty likwidacyjnej: 6658,23 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.