II C 148/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód M. K. wystąpił z powództwem przeciwko (...) S.A. w J., domagając się zobowiązania pozwanej do nabycia od niego własności nieruchomości stanowiącej działkę gruntu, na której pozwana wybudowała bocznicę kolejową. Powód argumentował, że obecność infrastruktury kolejowej uniemożliwia mu gospodarcze wykorzystanie nieruchomości, a wartość bocznicy znacznie przewyższa wartość samej działki. Pozwana spółka potwierdziła zajęcie nieruchomości na potrzeby bocznicy, wskazując na istniejącą umowę dzierżawy i coroczne wypłacanie odszkodowania. Jednocześnie pozwana kwestionowała żądaną przez powoda cenę jako wygórowaną i wniosła o oddalenie powództwa. Sąd Okręgowy w Gliwicach, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, w tym opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego, ustalił, że wartość bocznicy kolejowej faktycznie znacznie przewyższa wartość zajętej pod nią działki. W oparciu o art. 231 § 2 Kodeksu cywilnego, sąd zobowiązał pozwaną (...) S.A. do złożenia oświadczenia woli o nabyciu własności nieruchomości za cenę ustaloną przez biegłego w wysokości 175.366,00 zł. Powództwo zostało uwzględnione częściowo, a w pozostałym zakresie oddalone. Sąd zasądził również od pozwanej na rzecz powoda zwrot kosztów procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie wartości nieruchomości pod infrastrukturę kolejową, zastosowanie art. 231 § 2 k.c. w przypadku infrastruktury trwale związanej z gruntem, wycena nieruchomości z uwzględnieniem planu zagospodarowania przestrzennego i specyficznych przepisów.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy wartość urządzenia znacznie przewyższa wartość gruntu i gdy istnieje możliwość nabycia gruntu przez podmiot, który wzniósł urządzenie. Wycena nieruchomości może być skomplikowana i wymagać opinii biegłego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy właściciel gruntu, na którym znajduje się infrastruktura (bocznica kolejowa) o wartości znacznie przewyższającej wartość gruntu, może żądać od podmiotu, który wzniósł tę infrastrukturę, nabycia od niego własności działki za odpowiednim wynagrodzeniem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, właściciel gruntu może żądać od podmiotu, który wzniósł na nim budynek lub inne urządzenie, nabycia od niego własności działki za odpowiednim wynagrodzeniem, jeśli wartość tego urządzenia znacznie przewyższa wartość zajętej działki.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na art. 231 § 2 k.c., uznając, że infrastruktura kolejowa stanowi 'inne urządzenie' w rozumieniu przepisu. Kluczowe było ustalenie, że wartość tego urządzenia (bocznicy kolejowej) znacznie przewyższa wartość zajętej pod nią działki, co uzasadniało żądanie wykupu gruntu przez podmiot, który wzniósł urządzenie.
Jak należy ustalić 'odpowiednie wynagrodzenie' za nabycie działki gruntu na podstawie art. 231 § 2 k.c., gdy na gruncie znajduje się infrastruktura kolejowa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odpowiednie wynagrodzenie powinno stanowić ekwiwalent wartości działki o takim przeznaczeniu, jakim dysponował właściciel zanim nastąpiło wzniesienie budowli lub innego urządzenia, z uwzględnieniem specyficznych przepisów dotyczących wyceny nieruchomości przeznaczonych pod linie kolejowe.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego, który zastosował odpowiednie przepisy dotyczące wyceny nieruchomości (w tym § 37 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego) oraz metody porównywania parami i podejście kosztowe. Kluczowe było ustalenie wartości nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem przed wzniesieniem infrastruktury, a nie według faktycznego użytkowania.
Czy umowa najmu gruntu wyklucza możliwość skorzystania przez właściciela z roszczenia o wykup gruntu na podstawie art. 231 § 2 k.c.?
Odpowiedź sądu
Nie, umowa najmu nie wyklucza roszczenia z art. 231 § 2 k.c., jeśli strony prowadziły negocjacje dotyczące wykupu nieruchomości, co może świadczyć o woli nabycia gruntu przez podmiot władający.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zapisy umowy najmu oraz fakt prowadzenia przez strony negocjacji dotyczących wykupu działki od 2012 roku nie wykluczają roszczenia powoda wynikającego z art. 231 § 2 k.c., ponieważ pozwana wyrażała wolę wykupu działki zajętej pod bocznicę kolejową.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. K. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) S.A. | spółka | pozwana |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 231 § § 2
Kodeks cywilny
Właściciel gruntu, na którym wzniesiono budynek lub inne urządzenie o wartości przenoszącej znacznie wartość zajętej na ten cel działki, może żądać, aby ten, kto wzniósł budynek lub inne urządzenie, nabył od niego własność działki za odpowiednim wynagrodzeniem.
Pomocnicze
k.c. art. 222
Kodeks cywilny
Przywołany jako analogia do roszczenia o wydanie rzeczy (roszczenie windykacyjne), gdyż art. 231 § 2 k.c. zmierza do uzyskania równowartości rzeczy.
k.c. art. 229 § § 1
Kodeks cywilny
Przywołany jako odpowiednik zwrotu rzeczy, do którego zmierza roszczenie z art. 231 § 2 k.c.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzeczenia o kosztach procesu przy częściowym uwzględnieniu powództwa.
k.p.c. art. 101
Kodeks postępowania cywilnego
Analizowany w kontekście braku podstaw do zastosowania zasady zawinienia przy orzekaniu o kosztach.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego art. 37
Stosowane odpowiednio przy określaniu wartości nieruchomości przeznaczonych pod linie kolejowe.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego art. 36
Przepisy dotyczące określania wartości rynkowej nieruchomości dla potrzeb ustalenia odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone lub przejęte z mocy prawa.
u.z.d.p. art. 154
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Pr. bud. art. 3 § ust. 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Przywołane w kontekście definicji 'budynku lub innego urządzenia'.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 2 § pkt 6
Podstawa ustalenia wysokości wynagrodzenia pełnomocnika powoda.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wartość bocznicy kolejowej znacznie przewyższa wartość zajętej pod nią działki. • Infrastruktura kolejowa uniemożliwia właścicielowi gospodarcze wykorzystanie nieruchomości. • Zastosowanie art. 231 § 2 k.c. jest uzasadnione, nawet jeśli strony łączyła umowa najmu, a negocjacje dotyczące wykupu były prowadzone.
Odrzucone argumenty
Żądanie powoda dotyczące ceny było wygórowane. • Umowa najmu wyklucza roszczenie o wykup gruntu. • Nieruchomość powinna być wyceniana według jej faktycznego przeznaczenia (tereny rolne), a nie jako teren kolejowy.
Godne uwagi sformułowania
wartość przebiegającej przez nieruchomość bocznicy kolejowej znacznie przekracza wartość zajętego na ten cel gruntu • nie może gospodarczo wykorzystywać swej nieruchomości i nie jest zainteresowany dalszym jej władaniem • roszczenie z art. 231 § 2 k.c. traktować należy jako roszczenie równoważne z roszczeniem o wydanie rzeczy z art. 222 k.c. • wynagrodzenie za przeniesienie własności zajętej pod budowę działki ma być 'odpowiednie', co oznacza, że powinno stanowić ekwiwalent wartości działki o takim przeznaczeniu jakim dysponował właściciel zanim nie nastąpiło wzniesienie budowli lub innego urządzenia.
Skład orzekający
Katarzyna Banko
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie wartości nieruchomości pod infrastrukturę kolejową, zastosowanie art. 231 § 2 k.c. w przypadku infrastruktury trwale związanej z gruntem, wycena nieruchomości z uwzględnieniem planu zagospodarowania przestrzennego i specyficznych przepisów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy wartość urządzenia znacznie przewyższa wartość gruntu i gdy istnieje możliwość nabycia gruntu przez podmiot, który wzniósł urządzenie. Wycena nieruchomości może być skomplikowana i wymagać opinii biegłego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów o wykupie gruntu pod infrastrukturę, co jest częstym problemem w relacjach między właścicielami nieruchomości a przedsiębiorstwami infrastrukturalnymi. Wycena nieruchomości i interpretacja planu zagospodarowania przestrzennego dodają jej złożoności.
“Kolejarze muszą kupić Twoją działkę? Sąd rozstrzyga, kiedy właściciel może żądać wykupu gruntu pod bocznicę.”
Dane finansowe
WPS: 192 966 PLN
cena nabycia nieruchomości: 175 366 PLN
zwrot kosztów procesu: 19 549,89 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.