II AKA 6/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuD.J. złożył wniosek o zasądzenie od Skarbu Państwa zadośćuczynienia w kwocie 65.000 zł oraz odszkodowania w kwocie 21.000 zł za niesłuszne tymczasowe aresztowanie w okresie od 14 stycznia 2009 r. do 1 kwietnia 2010 r. Wnioskodawca wskazywał na traumatyczne przeżycia związane z aresztem, utratę pracy i zadłużenie. Sąd Okręgowy w Gdańsku oddalił wniosek, uznając roszczenie za przedawnione na podstawie rocznego terminu z art. 555 kpk, który zaczął biec od 10 listopada 2016 r. (daty wyroku Sądu Apelacyjnego) i został przekroczony przez złożenie wniosku 3 kwietnia 2018 r. Sąd Okręgowy uznał, że zarzut przedawnienia nie naruszał art. 5 k.c., gdyż wnioskodawca nie wykazał naruszenia zasad współżycia społecznego. Pełnomocnik wnioskodawcy w apelacji zarzucił naruszenie art. 5 k.c. i domagał się zmiany wyroku lub jego uchylenia. Sąd Apelacyjny uznał apelację za bezzasadną. Podkreślił, że wnioskodawca nie wykazał żadnych obiektywnych przeszkód w dochowaniu rocznego terminu, a jego opóźnienie (prawie 5 miesięcy) było znaczące i nieusprawiedliwione. Sąd odwoławczy stwierdził, że zarzut przedawnienia nie naruszał zasad współżycia społecznego, a wnioskodawca nie wykazał należytej staranności w dochodzeniu swoich praw, mimo dostępu do pomocy prawnej. Utrzymano w mocy zaskarżony wyrok, a wydatkami postępowania obciążono Skarb Państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów o przedawnieniu roszczeń o odszkodowanie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie oraz stosowanie art. 5 k.c. w kontekście zarzutu przedawnienia.
Dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy i jego braku aktywności w dochodzeniu roszczeń. Orzeczenie podkreśla znaczenie terminowości i należytej staranności.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zarzut przedawnienia roszczenia o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie, podniesiony przez prokuratora, narusza zasady współżycia społecznego (art. 5 k.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut przedawnienia nie narusza zasad współżycia społecznego, jeśli wnioskodawca nie wykazał żadnych wyjątkowych okoliczności usprawiedliwiających przekroczenie ustawowego terminu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wnioskodawca miał obowiązek wykazać, że podniesiony zarzut stanowi nadużycie prawa. Brak obiektywnych przeszkód prawnych lub faktycznych w dochowaniu rocznego terminu, a także znaczące przekroczenie tego terminu (prawie 5 miesięcy) bez uzasadnionych przyczyn, skutkuje oddaleniem wniosku. Wnioskodawca nie wykazał należytej staranności.
Jak należy liczyć termin przedawnienia roszczenia o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie w kontekście zmiany przepisów Kodeksu postępowania karnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Termin przedawnienia należy liczyć od dnia, w którym powstało uprawnienie do dochodzenia roszczenia, zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie powstania tego uprawnienia lub w dacie złożenia wniosku, jeśli nastąpiło to po zmianie przepisów.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że roczny termin przedawnienia, wprowadzony od 16 kwietnia 2016 r., miał zastosowanie, ponieważ wyrok stanowiący podstawę do dochodzenia roszczeń zapadł dopiero 10 listopada 2016 r., czyli po wejściu w życie nowych przepisów. Wcześniejszy, trzyletni termin obowiązywał w czasie postępowania karnego, ale nie miał wpływu na bieg terminu przedawnienia po uprawomocnieniu się wyroku.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. J. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | odpowiedzialny za odszkodowanie |
Przepisy (4)
Główne
k.p.k. art. 552 § §4
Kodeks postępowania karnego
Określa podstawę do ubiegania się o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie.
k.p.k. art. 555
Kodeks postępowania karnego
Określa roczny termin przedawnienia roszczeń o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie.
Pomocnicze
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Klauzula generalna dotycząca nadużycia prawa podmiotowego, stosowana do oceny zarzutu przedawnienia.
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw art. 25 § ust. 3
Przepis intertemporalny dotyczący stosowania zmian w Kodeksie postępowania karnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenie o odszkodowanie i zadośćuczynienie uległo przedawnieniu na podstawie art. 555 kpk. • Podniesiony zarzut przedawnienia nie narusza zasad współżycia społecznego (art. 5 k.c.), gdyż wnioskodawca nie wykazał wyjątkowych okoliczności usprawiedliwiających przekroczenie terminu. • Wnioskodawca nie wykazał należytej staranności w dochodzeniu swoich praw.
Odrzucone argumenty
Zarzut przedawnienia stanowi nadużycie prawa i jest sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.). • Zmiana stanu prawnego skracająca okres przedawnienia nie powinna mieć zastosowania w tej sprawie. • Przekroczenie terminu było niewielkie i usprawiedliwione trudną sytuacją życiową wnioskodawcy.
Godne uwagi sformułowania
ciężar dowodu (naruszenia art. 5 k.c.) spoczywa w tym przypadku na wnioskodawcy • nie można zupełnie abstrahować od celu, w jakim ustawodawca wprowadził jednak termin przedawnienia z art. 555 kpk • nieznajomość prawa szkodzi (ignorantia iuris nocet) • zasłanianie się w tej sprawie przez państwo zarzutem przedawnienia i zamykanie w ten sposób wnioskodawcy drogi do dochodzenia zgłoszonych roszczeń godzi w zasadę słuszności w stosowaniu prawa
Skład orzekający
Dariusz Malak
przewodniczący
Sławomir Steinborn
sędzia
Rafał Ryś
sędzia-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o przedawnieniu roszczeń o odszkodowanie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie oraz stosowanie art. 5 k.c. w kontekście zarzutu przedawnienia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy i jego braku aktywności w dochodzeniu roszczeń. Orzeczenie podkreśla znaczenie terminowości i należytej staranności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego tematu odszkodowań za błędy państwa, ale rozstrzygnięcie opiera się na formalnym zarzucie przedawnienia, co może być mniej interesujące dla szerokiej publiczności, ale istotne dla prawników procesowych.
“Czy państwo może zasłonić się przedawnieniem, gdy obywatel domaga się odszkodowania za niesłuszny areszt?”
Dane finansowe
WPS: 86 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.