II AKa 56/26Odrzucenie roszczenia o zadośćuczynienie ustawa lutowa
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Lublinie rozpoznał apelację wnioskodawców R. Ł., U. Ł., R. R., B. Ł. oraz S. Ł. od wyroku Sądu Okręgowego w Radomiu, który umorzył postępowanie w sprawie o zadośćuczynienie. Wnioskodawcy domagali się uzupełniającego zadośćuczynienia za krzywdę wynikłą z represji komunistycznych, powołując się na nowelizację ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (tzw. ustawa lutowa). Argumentowali, że wcześniejsze zasądzenie zadośćuczynienia na rzecz E. Ł. (ojca wnioskodawców) nie stanowi przeszkody do ponownego dochodzenia roszczeń, zwłaszcza w świetle nowelizacji wprowadzającej możliwość dochodzenia roszczeń za szkody wynikłe z wydania lub wykonania orzeczenia. Sąd Apelacyjny nie podzielił tych argumentów. Podkreślił, że kluczową przesłanką procesową jest zasada powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), która w tej sprawie została naruszona. Sąd Okręgowy prawidłowo uznał, że wcześniejsze zasądzenie kwoty 84 612 zł na rzecz E. Ł. na mocy art. 8 ust. 1 ustawy lutowej wyczerpuje możliwość dochodzenia dalszych świadczeń na podstawie tej samej ustawy. Wyjątek przewidziany w art. 8 ust. 4 ustawy lutowej, umożliwiający ponowne dochodzenie roszczeń, dotyczy sytuacji, gdy pierwotne zasądzenie nastąpiło w wyniku rewizji nadzwyczajnej, kasacji lub wznowienia postępowania, a nie na podstawie tej samej ustawy. Sąd odwoławczy wskazał, że okoliczności podnoszone przez wnioskodawców, dotyczące cierpień fizycznych, chorób i represji po wyjściu na wolność, istniały już w czasie poprzedniego postępowania i podlegają prekluzji materiału faktycznego. Z tych względów apelacja została uznana za bezzasadną, a zaskarżony wyrok utrzymano w mocy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasady res iudicata oraz prekluzji materiału faktycznego w kontekście dochodzenia roszczeń na podstawie ustawy lutowej.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą lutową i wcześniejszymi orzeczeniami rehabilitacyjnymi.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wcześniejsze zasądzenie zadośćuczynienia na podstawie ustawy lutowej wyklucza możliwość dochodzenia uzupełniającego zadośćuczynienia na tej samej podstawie prawnej, gdy nie nastąpiło ono w wyniku rewizji nadzwyczajnej, kasacji lub wznowienia postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wcześniejsze zasądzenie zadośćuczynienia na podstawie ustawy lutowej wyklucza możliwość dochodzenia uzupełniającego zadośćuczynienia na tej samej podstawie, jeśli nie nastąpiło ono w wyniku rewizji nadzwyczajnej, kasacji lub wznowienia postępowania, ze względu na zasadę powagi rzeczy osądzonej (res iudicata).
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny powołał się na zasadę res iudicata oraz literalne brzmienie art. 8 ust. 4 ustawy lutowej, który dopuszcza ponowne dochodzenie roszczeń jedynie w ściśle określonych przypadkach (rewizja nadzwyczajna, kasacja, wznowienie postępowania). Podkreślono, że nowelizacja ustawy nie rozszerza możliwości dochodzenia roszczeń poza te ramy, a okoliczności znane w poprzednim postępowaniu podlegają prekluzji.
Czy okoliczności faktyczne znane w chwili wydania prawomocnego orzeczenia mogą stanowić podstawę do ponownego dochodzenia roszczeń w późniejszym postępowaniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, okoliczności faktyczne znane w chwili zamknięcia rozprawy w poprzednim postępowaniu, które nie zostały wówczas podniesione lub uwzględnione, podlegają prekluzji materiału faktycznego i nie mogą stanowić podstawy do ponownego rozstrzygnięcia.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do utrwalonej wykładni dotyczącej prekluzji materiału dowodowego i faktycznego, zgodnie z którą prawomocność wyroku wyklucza ponowne dochodzenie roszczeń opartych na okolicznościach, które mogły być przedmiotem rozstrzygnięcia w poprzednim procesie.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. Ł. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| U. Ł. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| R. R. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| B. Ł. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| S. Ł. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| E. Ł. | osoba_fizyczna | reprezentowany przez wnioskodawców |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | strona kosztów postępowania |
Przepisy (4)
Główne
ustawa lutowa art. 8 § ust. 1
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Podstawa do przyznania odszkodowania i zadośćuczynienia za represje.
ustawa lutowa art. 8 § ust. 4
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Umożliwia ponowne dochodzenie roszczeń w przypadku wcześniejszego zasądzenia w wyniku rewizji nadzwyczajnej, kasacji lub wznowienia postępowania, pod warunkiem istnienia względów słuszności.
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 7
Kodeks postępowania karnego
Negatywna przesłanka procesowa obligująca do umorzenia postępowania w przypadku powagi rzeczy osądzonej (res iudicata).
Pomocnicze
k.p.k. art. 438 § pkt 1a
Kodeks postępowania karnego
Podstawa apelacji dotycząca obrazy przepisów prawa materialnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zasada powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) wyklucza ponowne dochodzenie roszczeń, gdy sprawa była już prawomocnie osądzona na tej samej podstawie prawnej. • Wyjątek z art. 8 ust. 4 ustawy lutowej dotyczy tylko sytuacji, gdy pierwotne zasądzenie nastąpiło w wyniku rewizji nadzwyczajnej, kasacji lub wznowienia postępowania. • Okoliczności faktyczne znane w poprzednim postępowaniu podlegają prekluzji i nie mogą stanowić podstawy do ponownego rozstrzygnięcia.
Odrzucone argumenty
Nowelizacja ustawy lutowej umożliwia dochodzenie roszczeń za szkody wynikłe z wydania lub wykonania orzeczenia, nawet jeśli wcześniejsze zadośćuczynienie zostało zasądzone na tej samej podstawie prawnej. • Wcześniejsze zasądzenie zadośćuczynienia na rzecz jednego z synów E. Ł. na podstawie ustawy lutowej nie wyklucza dochodzenia uzupełniającego zadośćuczynienia przez pozostałych wnioskodawców.
Godne uwagi sformułowania
wcześniejsze zasądzenie zadośćuczynienia i odszkodowania na rzecz E. Ł. na podstawie ustawy lutowej wytworzyło stanu rzeczy osądzonej (res iudicata) • prawidłowa wykładnia art. 8 ust. 4 ustawy lutowej prowadzi do wniosku, że ma on zastosowania w przypadku wcześniejszego zasądzenia rekompensaty na podstawie przepisów tej ustawy, tym bardziej, że takie zadośćuczynienie zostało już prawomocnie zasądzone • z chwilą uprawomocnienia się wyroku dochodzi do prekluzji materiału faktycznego sprawy, w której wyrok został wydany • prekluzja materiału dotyczy zarówno faktów i dowodów powołanych, jak i niepowołanych przez strony
Skład orzekający
Agnieszka Pawłowska
przewodniczący-sprawozdawca
Leszek Pietraszko
członek
Artur Achrymowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady res iudicata oraz prekluzji materiału faktycznego w kontekście dochodzenia roszczeń na podstawie ustawy lutowej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą lutową i wcześniejszymi orzeczeniami rehabilitacyjnymi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa historycznego i odszkodowawczego związanego z okresem PRL, a jej rozstrzygnięcie opiera się na kluczowych zasadach procesowych, takich jak res iudicata i prekluzja.
“Czy można dochodzić odszkodowania za represje PRL, jeśli sprawa była już sądzona? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.