II AKA 448/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Warszawie rozpoznał apelacje obrońców oskarżonych D. P., M. F., R. S. (1) i K. S. (1) od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2021 roku, sygn. akt XII K 96/20. Sprawa dotyczyła czynów z zakresu przestępczości gospodarczej, w tym oszustw podatkowych i prania pieniędzy. Sąd Apelacyjny, uwzględniając częściowo zarzuty apelacji, dokonał istotnych zmian w zaskarżonym wyroku. Przede wszystkim, w odniesieniu do oskarżonych D. P. i M. F., uchylono niektóre punkty wyroku, wprowadzono zmiany w kwalifikacji prawnej czynów, eliminując z podstawy skazania i wymiaru kary art. 65 § 1 kk oraz łagodząc orzeczone kary pozbawienia wolności i grzywny. Kluczową zmianą było uwzględnienie zasady niedziałania prawa karnego wstecz (lex criminalis retro non agit) poprzez wyeliminowanie z opisu czynów zachowań oskarżonych popełnionych przed datą wejścia w życie przepisów art. 271a kk i 277a kk. Zmiany te doprowadziły do orzeczenia kar łącznych w niższym wymiarze. Sąd Apelacyjny zmienił również wyrok w stosunku do oskarżonych D. K. i R. S. (2), eliminując z opisu czynów zachowania popełnione przed wejściem w życie nowych przepisów i łagodząc orzeczone kary. Wyroki wobec oskarżonych R. S. (1) i K. S. (1) zostały utrzymane w mocy, gdyż sąd odwoławczy nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów ich obrońców. Na podstawie art. 624 § 1 KPK, oskarżonych zwolniono od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, obciążając nimi Skarb Państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasady niedziałania prawa karnego wstecz w kontekście przestępstw gospodarczych, zasada zakazu podwójnego zaostrzenia kary, zasady współsprawstwa.
Dotyczy specyfiki przestępstw gospodarczych i zmian legislacyjnych w trakcie trwania czynu ciągłego.
Zagadnienia prawne (4)
Czy przepisy Kodeksu karnego (art. 271a kk, 277a kk) wprowadzone po dacie popełnienia czynu mogą być stosowane do oceny tego czynu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zgodnie z zasadą lex criminalis retro non agit, przepisy wprowadzające odpowiedzialność karną nie mogą być stosowane do czynów popełnionych przed ich wejściem w życie.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że przepisy art. 271a kk i 277a kk, które weszły w życie 1 marca 2017 r., nie mogły być stosowane do czynów popełnionych przed tą datą, nawet jeśli czyn był kontynuowany po tej dacie. Konieczne było wyeliminowanie z opisu czynu zachowań sprzed wejścia w życie przepisów.
Czy można dwukrotnie zaostrzyć odpowiedzialność karną za ten sam czyn, stosując jednocześnie art. 65 § 1 kk (stałe źródło dochodu) i inne przepisy penalizujące to samo zachowanie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ta sama okoliczność (uczynienie sobie z przestępstwa stałego źródła dochodu) nie może stanowić podstawy do dwukrotnego zaostrzenia odpowiedzialności karnej.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał za zasadny zarzut obrazy prawa materialnego dotyczący zastosowania art. 65 § 1 kk, gdy ta sama okoliczność (stałe źródło dochodu) była już uwzględniona w innej podstawie skazania. Wyeliminowano art. 65 § 1 kk z podstawy skazania i wymiaru kary.
Czy obiektywne dowody wskazują na świadomość oskarżonego R. S. (1) co do przestępczego charakteru jego działań, czy też działał on nieświadomie, ufając kolegom?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Obiektywne dowody, w tym wyjaśnienia oskarżonego, nagrane rozmowy telefoniczne i raporty analiz kryminalnych, wskazują na świadomość oskarżonego R. S. (1) co do przestępczego charakteru jego działań.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny odrzucił zarzut obrońcy R. S. (1) o nieświadomości popełniania przestępstwa. Wskazano, że oskarżony, jako ekonomista z wyższym wykształceniem, prowadzący własną działalność gospodarczą, musiał mieć świadomość nielegalności swoich działań, w tym wystawiania nierzetelnych faktur i posługiwania się nimi, nawet jeśli próbował umniejszyć swoją rolę.
Czy brak osobistej znajomości wszystkich współsprawców wyklucza przyjęcie odpowiedzialności za działanie wspólnie i w porozumieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dla przyjęcia współsprawstwa nie jest konieczne, aby wszyscy współdziałający znali się osobiście. Istotne jest porozumienie co do wspólnego celu i podziału ról.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że konstrukcja współsprawstwa nie wymaga bezpośredniego kontaktu wszystkich uczestników. Wystarczy świadomość uzupełniania działań innych osób w ramach uzgodnionego (nawet dorozumianie) podziału ról, co miało miejsce w tej sprawie, mimo że np. K. S. (1) nie znał osobiście wszystkich pozostałych oskarżonych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. P. (1) | osoba_fizyczna | oskarżony |
| M. F. (1) | osoba_fizyczna | oskarżony |
| R. S. (1) | osoba_fizyczna | oskarżony |
| K. S. (1) | osoba_fizyczna | oskarżony |
| D. K. (1) | osoba_fizyczna | oskarżony |
| R. S. (2) | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Elżbieta Kawka - Chałubińska | inne | prokurator |
Przepisy (28)
Główne
k.k. art. 271a § § 1 i 2
Kodeks karny
Przepis wprowadzony ustawą z 10.02.2017 r., nie mógł mieć zastosowania do czynów popełnionych przed 1 marca 2017 r.
k.k. art. 277a § § 1
Kodeks karny
Przepis wprowadzony ustawą z 10.02.2017 r., nie mógł mieć zastosowania do czynów popełnionych przed 1 marca 2017 r.
k.k.s. art. 56 § § 1
Kodeks karny skarbowy
Dotyczy uszczuplenia podatku VAT.
k.k. art. 299 § § 1 i 5
Kodeks karny
Dotyczy prania pieniędzy.
Pomocnicze
k.k. art. 65 § § 1
Kodeks karny
Wyeliminowany z podstawy skazania i wymiaru kary ze względu na zakaz podwójnego zaostrzenia odpowiedzialności.
k.k. art. 12 § § 1
Kodeks karny
Dotyczy czynu ciągłego, popełnionego w krótkich odstępach czasu, z góry powziętym zamiarem.
k.k. art. 18 § § 3
Kodeks karny
Dotyczy pomocnictwa.
k.k.s. art. 9 § § 3
Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 62 § § 2
Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 6 § § 2
Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 7 § § 1
Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 37 § § 1 pkt 1, 1a, 2
Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 54 § § 1
Kodeks karny skarbowy
k.p.k. art. 438 § pkt 1
Kodeks postępowania karnego
Obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu.
k.p.k. art. 438 § pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Obraza przepisów postępowania.
k.p.k. art. 438 § pkt 3
Kodeks postępowania karnego
Błąd w ustaleniach faktycznych.
k.p.k. art. 438 § pkt 4
Kodeks postępowania karnego
Rażąca niewspółmierność kary.
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek uwzględnienia całokształtu okoliczności ujawnionych w postępowaniu.
k.p.k. art. 5 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Zasada in dubio pro reo.
k.k. art. 1 § § 1
Kodeks karny
Zasada nullum crimen sine lege.
k.k. art. 8 § § 2
Kodeks karny
Orzekanie kary łącznej.
k.k. art. 39 § § 1 i 2
Kodeks karny
Rodzaje kar.
k.k. art. 85 § § 1
Kodeks karny
Orzekanie kary łącznej.
k.k. art. 86 § § 2
Kodeks karny
Orzekanie kary łącznej.
k.k. art. 63 § § 1
Kodeks karny
Zaliczenie okresu rzeczywistego pozbawienia wolności na poczet orzeczonej kary.
k.p.k. art. 435
Kodeks postępowania karnego
Zmiana wyroku na korzyść współoskarżonych.
k.p.k. art. 624 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Zwolnienie od kosztów sądowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie przepisów prawa karnego wprowadzonych po dacie popełnienia czynu (naruszenie zasady lex retro non agit). • Podwójne zaostrzenie odpowiedzialności karnej za ten sam czyn (art. 65 § 1 kk w połączeniu z innymi przepisami). • Błąd w ustaleniach faktycznych dotyczący świadomości oskarżonych co do przestępczego charakteru działań.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące dowolnej oceny dowodów (art. 7 kpk) w odniesieniu do świadków i materiału dowodowego. • Zarzuty dotyczące braku wykazania winy i świadomości oskarżonych. • Zarzuty dotyczące rażącej niewspółmierności kary.
Godne uwagi sformułowania
zasada lex criminalis retro non agit • nie może dojść do dwukrotnego zaostrzenia odpowiedzialności karnej • obiektywne okoliczności w sprawie • nie jest konieczne ustalenie, że wszyscy współdziałający znali się osobiście
Skład orzekający
Katarzyna Wróblewska
przewodniczący-sprawozdawca
Ewa Jethon
sędzia
Anna Nowakowska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady niedziałania prawa karnego wstecz w kontekście przestępstw gospodarczych, zasada zakazu podwójnego zaostrzenia kary, zasady współsprawstwa."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki przestępstw gospodarczych i zmian legislacyjnych w trakcie trwania czynu ciągłego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych oszustw podatkowych i prania pieniędzy na dużą skalę, z istotnymi zmianami w wyroku sądu apelacyjnego, które opierają się na fundamentalnych zasadach prawa karnego.
“Sąd Apelacyjny łagodzi kary w głośnej sprawie o oszustwa VAT: kluczowa zasada prawa karnego!”
Dane finansowe
WPS: 20 088 164,08 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.