Orzeczenie · 2022-12-07

I1 C 244/21

Sąd

Sąd Rejonowy w Gdyni

Miejsce

Gdynia

Data

2022-12-07

SAOSCywilneodpowiedzialność cywilnaWysokarejonowy

ubezpieczeniaOCodszkodowanieniepoczytalnośćzasada słusznościkoszty naprawypojazd zastępczykolizja

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Powódka E. G. ꞔalves domagała się od (...) Spółki Akcyjnej odszkodowania za szkodę komunikacyjną w wysokości 8.351,98 zł, wynikłą ze zderzenia pojazdów. Sprawczyni kolizji, B. F., w momencie zdarzenia była całkowicie niepoczytalna z powodu choroby psychicznej, co potwierdziła opinia biegłego. Ubezpieczyciel odmówił wypłaty odszkodowania, argumentując, że odpowiedzialność sprawcy opiera się na winie, której nie można przypisać. Sąd, analizując sprawę, odwołał się do art. 436 § 2 KC, który przy zderzeniu pojazdów mechanicznych wyłącza odpowiedzialność na zasadzie ryzyka, oraz art. 425 KC, który wyłącza odpowiedzialność przy braku zdolności do rozpoznania znaczenia czynu. Jednakże, sąd uznał możliwość zastosowania art. 428 KC, który pozwala na dochodzenie naprawienia szkody od sprawcy (lub jego ubezpieczyciela) na zasadzie słuszności, gdy sprawca jest niepoczytalny i nie ma osób zobowiązanych do nadzoru. Sąd ocenił, że żądanie jest uzasadnione ze względu na znaczną dysproporcję majątkową między sprawczynią (posiadającą majątek o wartości ponad 1 mln zł i rentę) a powódką (zarabiającą 3 tys. zł netto, zmuszoną do zaciągania pożyczek na naprawę pojazdu). Dodatkowo, sąd wziął pod uwagę brak przyczynienia się powódki do szkody oraz fakt, że sprawczyni była objęta ubezpieczeniem OC. Sąd zasądził 5.385,00 zł, co stanowiło 66% dochodzonej kwoty, uznając, że pełne odszkodowanie nie jest uzasadnione, gdyż szkoda dotyczyła jedynie mienia, a nie osoby. Odsetki zasądzono od dnia wydania decyzji przez ubezpieczyciela. Koszty procesu rozliczono stosunkowo do wygranej każdej ze stron.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Uzasadnienie odpowiedzialności ubezpieczyciela za szkodę wyrządzoną przez niepoczytalnego sprawcę na zasadzie słuszności, zwłaszcza przy dużej dysproporcji majątkowej stron.

Ograniczenia stosowania

Zastosowanie art. 428 KC wymaga oceny konkretnych okoliczności sprawy, w tym stanu majątkowego stron i zasad współżycia społecznego. Nie jest to automatyczne rozszerzenie odpowiedzialności ubezpieczyciela.

Zagadnienia prawne (3)

Czy ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez niepoczytalnego sprawcę, jeśli odpowiedzialność sprawcy opiera się na zasadzie winy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, ubezpieczyciel może ponosić odpowiedzialność na zasadzie słuszności (art. 428 KC), nawet jeśli sprawca był niepoczytalny i nie można mu przypisać winy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że mimo braku winy sprawcy z powodu niepoczytalności, odpowiedzialność ubezpieczyciela może być oparta na zasadzie słuszności, zwłaszcza gdy istnieje znacząca dysproporcja majątkowa między sprawcą a poszkodowanym, a sprawca był objęty ubezpieczeniem OC.

Czy przy zderzeniu dwóch pojazdów mechanicznych odpowiedzialność posiadaczy pojazdów zawsze opiera się na zasadach ogólnych (winy)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Zasadniczo tak, zgodnie z art. 436 § 2 KC, jednakże art. 428 KC wprowadza wyjątek oparty na zasadzie słuszności w przypadku niepoczytalności sprawcy.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że art. 436 § 2 KC nakazuje stosowanie zasad ogólnych przy zderzeniu pojazdów, co zazwyczaj oznacza odpowiedzialność na zasadzie winy. Jednakże, w sytuacji gdy sprawca jest niepoczytalny, sąd może zastosować art. 428 KC, opierając odpowiedzialność na zasadzie słuszności.

Jakie koszty związane ze szkodą komunikacyjną podlegają naprawieniu w przypadku częściowego zasądzenia odszkodowania na zasadzie słuszności?

Odpowiedź sądu

Sąd uznał za zasadne zasądzenie kosztów naprawy pojazdu mieszczących się w wycenie ubezpieczyciela, kosztów holowania oraz kosztów wynajmu pojazdu zastępczego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że koszty naprawy, holowania i wynajmu pojazdu zastępczego były bezpośrednio związane ze zdarzeniem i konieczne dla powódki, zwłaszcza w kontekście jej sytuacji majątkowej. Jednakże, ostateczna kwota odszkodowania została ograniczona do 66% poniesionych kosztów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Częściowe uwzględnienie powództwa

Strona wygrywająca

E. G. ꞔalves (w części)

Strony

Nazwa	Typ	Rola
E. G. ꞔalves	osoba_fizyczna	powódka
(...) Spółka Akcyjna z siedzibą w S.	spółka	pozwany

Przepisy (5)

Główne

u.u.o. art. 34 § § 1

Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych

Z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę.

k.c. art. 428

Kodeks cywilny

W przypadku, w którym sprawca z powodu stanu psychicznego nie jest odpowiedzialny za szkodę i nie ma osób zobowiązanych do nadzoru, poszkodowany może domagać się naprawienia szkody od sprawcy na zasadzie słuszności, jeśli okoliczności to uzasadniają.

Pomocnicze

k.c. art. 436 § § 2

Kodeks cywilny

Przy zderzeniu dwóch pojazdów mechanicznych posiadacze tych pojazdów mogą dochodzić naprawienia szkody tylko na zasadach ogólnych.

k.c. art. 425 § § 1

Kodeks cywilny

Wyłącza odpowiedzialność za szkodę, gdy sprawca z powodu stanu psychicznego nie jest w stanie rozpoznać znaczenia czynu i pokierować swoim postępowaniem.

k.p.c. art. 100

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada wzajemnego zniesienia lub zasądzenia kosztów w zależności od wyniku sprawy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Odpowiedzialność ubezpieczyciela na zasadzie słuszności (art. 428 KC) z uwagi na niepoczytalność sprawcy. • Znaczna dysproporcja majątkowa między sprawcą a poszkodowanym. • Brak przyczynienia się powódki do szkody. • Konieczność poniesienia kosztów naprawy, holowania i pojazdu zastępczego przez powódkę.

Odrzucone argumenty

Odpowiedzialność sprawcy wyłącznie na zasadzie winy, której nie można przypisać z powodu niepoczytalności. • Wyłączenie odpowiedzialności na zasadzie ryzyka przy zderzeniu pojazdów (art. 436 § 2 KC).

Godne uwagi sformułowania

brak świadomości sprawcy nie uchyla odpowiedzialności na zasadzie ryzyka a także na zasadzie słuszności • odpowiedzialność sprawcy oparta jest na zasadzie winy, nie zaś na zasadzie ryzyka • w przypadku, w którym sprawca z powodu stanu psychicznego nie jest odpowiedzialny za szkodę i nie ma osób zobowiązanych do nadzoru, poszkodowany może domagać się naprawienia szkody od sprawcy • żądanie naprawienia szkody jest uzasadnione w świetle zasad współżycia społecznego • koszty naprawy pojazdu stanowiły niewielki wydatek w porównaniu do jej majątku. Natomiast w przypadku powódki wydatek ten był bardzo duży i musiał być odłożony w czasie.

Skład orzekający

Sławomir Splitt

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odpowiedzialności ubezpieczyciela za szkodę wyrządzoną przez niepoczytalnego sprawcę na zasadzie słuszności, zwłaszcza przy dużej dysproporcji majątkowej stron."

Ograniczenia: Zastosowanie art. 428 KC wymaga oceny konkretnych okoliczności sprawy, w tym stanu majątkowego stron i zasad współżycia społecznego. Nie jest to automatyczne rozszerzenie odpowiedzialności ubezpieczyciela.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy nietypowej sytuacji, gdzie sprawca szkody był niepoczytalny, a sąd musiał zastosować zasadę słuszności, aby naprawić szkodę poszkodowanemu, co jest rzadko spotykane w praktyce ubezpieczeniowej.

“Czy ubezpieczyciel zapłaci za szkodę, gdy sprawca był niepoczytalny? Sąd sięgnął po zasadę słuszności!”

Dane finansowe

WPS: 8351,98 PLN

odszkodowanie: 5385 PLN

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników