I ZO 139/26Wyłączenie sędziego TSUE SN
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego, SSN Grzegorza Żmija, został złożony w oparciu o art. 41 § 1 k.p.k., który stanowi, że sędzia ulega wyłączeniu, gdy istnieją okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. Sędzia Żmij powołał się na orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z lipca 2026 r. (sprawy C-748/23 oraz połączone C-96/24, C-103/24 i C-112/24), wskazując, że dotyczą one postrzegania sędziów w kontekście okoliczności towarzyszących ich powołaniu. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek, uznał go za niezasadny. W uzasadnieniu podkreślono, że orzeczenia TSUE nie są źródłem prawa powszechnego w Polsce i nie zastępują przepisów krajowych, w tym regulacji dotyczących wyłączenia sędziego. Sąd odwołał się również do uchwały Sądu Najwyższego z 3 grudnia 2025 r. (I NZP 7/25), która stwierdza, że Polska nie przekazała organom UE kompetencji do regulowania organizacji i funkcjonowania krajowego wymiaru sprawiedliwości. W związku z tym, powołane przez sędziego Żmija okoliczności, oparte na orzecznictwie TSUE, nie stanowiły podstawy do jego wyłączenia od orzekania w przedmiotowej sprawie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o wyłączeniu sędziego w kontekście orzecznictwa TSUE i krajowych uchwał SN dotyczących suwerenności w zakresie organizacji wymiaru sprawiedliwości.
Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku sędziego o wyłączenie i powołania się na orzecznictwo TSUE dotyczące postrzegania sędziów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczące postrzegania sędziów mogą stanowić podstawę do wyłączenia sędziego od orzekania na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w polskim postępowaniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, orzeczenia TSUE nie stanowią podstawy do wyłączenia sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k., ponieważ nie są źródłem prawa powszechnego w Polsce i nie zastępują krajowych przepisów proceduralnych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że orzeczenia TSUE, nawet dotyczące postrzegania sędziów, nie mają mocy prawa powszechnego w Polsce i nie mogą zastępować krajowych regulacji proceduralnych, w tym przepisów o wyłączeniu sędziego. Podkreślono, że kompetencje w zakresie organizacji wymiaru sprawiedliwości przysługują organom krajowym.
Czy sędzia może domagać się wyłączenia od orzekania na podstawie własnej oceny wątpliwości co do swojej bezstronności, powołując się na zewnętrzne standardy postrzegania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sędzia może złożyć oświadczenie o podstawie wyłączenia z art. 41 § 1 k.p.k., ale sąd ocenia, czy istnieją obiektywne okoliczności uzasadniające wątpliwość co do bezstronności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że żądanie sędziego nie jest stricte wnioskiem o wyłączenie, lecz oświadczeniem o podstawie wyłączenia. Ostateczna ocena, czy istnieją okoliczności uzasadniające wątpliwość co do bezstronności, należy do sądu.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| SSN Grzegorz Żmij | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| SSN Tomasz Demendecki | osoba_fizyczna | przedmiot postępowania |
Przepisy (5)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Pomocnicze
k.p.k. art. 42 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy wniosku o wyłączenie sędziego.
Konstytucja RP art. 90 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Reguluje przekazywanie kompetencji organom międzynarodowym.
Konstytucja RP art. 91 § ust. 2 i 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Reguluje stosowanie prawa międzynarodowego.
Konstytucja RP art. 87
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Reguluje źródła prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Orzeczenia TSUE nie są źródłem prawa powszechnego w Polsce i nie zastępują krajowych przepisów proceduralnych. • Kompetencje w zakresie organizacji wymiaru sprawiedliwości przysługują wyłącznie organom Rzeczypospolitej Polskiej. • Uchwała SN I NZP 7/25 potwierdza brak przekazania kompetencji UE w zakresie organizacji wymiaru sprawiedliwości.
Odrzucone argumenty
Istnienie okoliczności wskazanych przez TSUE w wyrokach C-748/23 i połączonych C-96/24, C-103/24, C-112/24, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego.
Godne uwagi sformułowania
okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do mojej bezstronności w sprawie • okoliczności te nie dotyczą wewnętrznej bezstronności, lecz związane są z postrzeganiem sędziów • Wskazane orzeczenie nie jest źródłem prawa powszechnego i nie zastępuje ustawy, w tym szczególnej regulacji dotyczącej wyłączenia sędziego z mocy prawa. • Rzeczpospolita Polska nie przekazała organom Unii Europejskiej lub jakiejkolwiek innej organizacji międzynarodowej kompetencji do stanowienia norm regulujących organizację i funkcjonowanie krajowego wymiaru sprawiedliwości
Skład orzekający
Maria Szczepaniec
Prezes SN
Grzegorz Żmij
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o wyłączeniu sędziego w kontekście orzecznictwa TSUE i krajowych uchwał SN dotyczących suwerenności w zakresie organizacji wymiaru sprawiedliwości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku sędziego o wyłączenie i powołania się na orzecznictwo TSUE dotyczące postrzegania sędziów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia relacji między polskim prawem a orzecznictwem TSUE w kontekście niezawisłości sędziowskiej, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.
“Czy orzeczenia TSUE mogą zmusić polskiego sędziego do wyłączenia? Sąd Najwyższy odpowiada.”
Sektor
prawo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.