Orzeczenie · 2026-10-07

I ZB 18/22Wniosek o wyłączenie sędziego bez rozpoznania 31

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2026-10-07
SNInneodpowiedzialność zawodowa sędziówWysokanajwyższy
niezawisłość sędziowskabezstronność sędziowskaTrybunał Konstytucyjnyustawa o Sądzie Najwyższympostępowanie dyscyplinarnewyłączenie sędziegokonstytucyjność przepisów

Wniosek obrońcy obwinionej, sędziego Sądu Okręgowego w [...] X. Y. – adw. M.G., wpłynął do Sądu Najwyższego 18 października 2022 r. Dotyczył on zbadania spełnienia przez sędziego Tomasza Demendeckiego wymogów niezawisłości i bezstronności, zgodnie z art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym, oraz wniosku o jego wyłączenie od rozpoznania sprawy dyscyplinarnej I ZZ 11/22. Uzasadnienie wniosku opierało się na konieczności stwierdzenia występowania przesłanek wyłączenia sędziego. Kluczowe dla rozstrzygnięcia okazało się jednak orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 22 września 2026 r. (sygn. akt K 21/26), które stwierdziło niezgodność z Konstytucją przepisów dotyczących ustroju sądów powszechnych, sądów wojskowych oraz ustawy o Sądzie Najwyższym, w tym art. 29 § 5-25 u.SN. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek, stwierdził, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego, przepisy stanowiące podstawę wniosku utraciły domniemanie konstytucyjności i nie mogą być stosowane. Okoliczność ta stanowi bezwzględną przesłankę procesową uniemożliwiającą merytoryczne zbadanie wniosku. W związku z tym, Sąd Najwyższy musiał umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku, uznając go za niedopuszczalny. Wskazano również, że w sytuacji niemożności ukształtowania składu sądu w oparciu o przepisy ustawy o Sądzie Najwyższym, zastosowanie mają regulacje Kodeksu postępowania karnego, zgodnie z którymi sąd orzeka jednoosobowo, jeśli ustawa nie stanowi inaczej.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Niedopuszczalność postępowania opartego na przepisach uznanych za niezgodne z Konstytucją przez Trybunał Konstytucyjny.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej wynikającej z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

Zagadnienia prawne (2)

Czy przepisy ustawy o Sądzie Najwyższym, których niezgodność z Konstytucją stwierdził Trybunał Konstytucyjny, mogą stanowić podstawę do rozpoznania wniosku o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy, których niezgodność z Konstytucją stwierdził Trybunał Konstytucyjny, utraciły domniemanie konstytucyjności i nie mogą stanowić podstawy do podejmowania czynności orzeczniczych.

Uzasadnienie

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność przepisów z Konstytucją RP powoduje, że przepisy te tracą domniemanie konstytucyjności i nie mogą być podstawą do dalszych postępowań, co skutkuje niedopuszczalnością merytorycznego zbadania wniosku.

Jakie przepisy proceduralne należy zastosować w sytuacji, gdy przepisy ustawy o Sądzie Najwyższym, dotyczące kształtowania składu sądu, zostały uznane za niezgodne z Konstytucją?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

W takiej sytuacji mają zastosowanie regulacje Kodeksu postępowania karnego, zgodnie z którymi sąd orzeka jednoosobowo, jeśli ustawa nie stanowi inaczej.

Uzasadnienie

Brak możliwości ukształtowania składu sądu w oparciu o przepisy ustawy o Sądzie Najwyższym, które utraciły domniemanie konstytucyjności, prowadzi do konieczności zastosowania ogólnych zasad postępowania, w tym jednoosobowego orzekania przez sąd, zgodnie z Kodeksem postępowania karnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Pozostawienie wniosku bez rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
obrońca obwinionejinnewnioskodawca
obwiniona X. Y.osoba_fizycznaobwiniona
SSN Tomasz Demendeckiinnesędzia

Przepisy (4)

Główne

u.SN art. 29 § § 5-25

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Przepisy te utraciły domniemanie konstytucyjności na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego i nie mogą stanowić podstawy do podejmowania czynności orzeczniczych.

Pomocnicze

k.p.k. art. 30 § § 1 in principio

Kodeks postępowania karnego

Stosowany w sytuacji, gdy ustawa nie stanowi inaczej, w tym w przypadku braku możliwości ukształtowania składu sądu na podstawie przepisów ustawy o Sądzie Najwyższym uznanych za niezgodne z Konstytucją.

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych art. 42a § § 3-14

Uznany za niezgodny z Konstytucją RP wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 22 września 2026 r., K 21/26.

Ustawa Prawo o ustroju sądów wojskowych art. 23a § § 4-15

Uznany za niezgodny z Konstytucją RP wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 22 września 2026 r., K 21/26.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepisy ustawy o Sądzie Najwyższym, stanowiące podstawę wniosku, utraciły domniemanie konstytucyjności na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego. • Utrata domniemania konstytucyjności przepisów stanowi bezwzględną, ujemną przesłankę procesową uniemożliwiającą merytoryczne zbadanie wniosku.

Godne uwagi sformułowania

przepisy [...] utraciły domniemanie konstytucyjności i jako takie nie mogą stanowić podstawy podejmowania czynności orzeczniczych • Okoliczność ta kreuje bezwzględną, ujemną przesłankę procesową, uniemożliwiającą merytoryczne zbadanie wniosku. • W związku z niemożliwością ukształtowania składu w oparciu o przepisy ustawy o Sądzie Najwyższym, których niezgodność z Konstytucją RP stwierdził Trybunał Konstytucyjny, zastosowanie w sprawie niniejszej mają regulacje Kodeksu postępowania karnego

Skład orzekający

Aleksander Stępkowski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Niedopuszczalność postępowania opartego na przepisach uznanych za niezgodne z Konstytucją przez Trybunał Konstytucyjny."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej wynikającej z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii konstytucyjności przepisów proceduralnych i ich wpływu na postępowanie sądowe, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem ustrojowym i konstytucyjnym.

“Wyrok TK blokuje postępowanie w Sądzie Najwyższym: co dalej z niezawisłością sędziów?”

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst