I UK 64/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania A. D. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy. Sąd Okręgowy pierwotnie przyznał rentę, uznając wnioskodawczynię za całkowicie niezdolną do pracy od lipca 2007 r. do listopada 2010 r., spełniającą warunki dotyczące okresu składkowego i nieskładkowego. Sąd Apelacyjny zmienił ten wyrok, oddalając odwołanie, ponieważ stwierdził, że wnioskodawczyni nie spełniła kluczowych warunków: okresu składkowego i nieskładkowego oraz wymaganego 18-miesięcznego okresu ubezpieczenia po ostatnim zatrudnieniu. Sąd Apelacyjny wskazał również na istotne znaczenie prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego z 2004 r., który przesądził o braku niezdolności do pracy przed wskazaną datą. Skarga kasacyjna wnioskodawczyni została oddalona przez Sąd Najwyższy. Sąd Najwyższy podkreślił, że ocena niezdolności do pracy wymaga uwzględnienia nie tylko medycznych aspektów, ale także prawnych, w tym możliwości zarobkowania i celowości przekwalifikowania. Stwierdzono, że wnioskodawczyni nie spełniła wszystkich trzech warunków jednocześnie (niezdolność do pracy, data jej powstania, wymagane okresy składkowe i nieskładkowe), a wcześniejszy prawomocny wyrok ograniczał możliwość ustalenia wcześniejszej daty powstania niezdolności do pracy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy wymaga jednoczesnego spełnienia wszystkich przesłanek prawnych, a ocena niezdolności do pracy ma charakter prawno-medyczny, uwzględniający również aspekt ekonomiczny.
Dotyczy specyficznych przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz interpretacji pojęcia niezdolności do pracy w kontekście wcześniejszych orzeczeń sądowych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wnioskodawczyni spełnia wszystkie przesłanki do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy, w tym wymóg posiadania odpowiednich okresów składkowych i nieskładkowych oraz datę powstania niezdolności do pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wnioskodawczyni nie spełniła wszystkich wymaganych prawem przesłanek do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że prawo do renty wymaga jednoczesnego spełnienia wszystkich trzech warunków: istnienia niezdolności do pracy, daty jej powstania oraz posiadania wymaganych okresów składkowych i nieskładkowych. Wnioskodawczyni nie spełniła tych warunków, a wcześniejszy prawomocny wyrok ograniczał możliwość ustalenia wcześniejszej daty powstania niezdolności do pracy.
Jakie znaczenie dla oceny niezdolności do pracy ma prawomocny wyrok sądu dotyczący zdolności do pracy w przeszłości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Prawomocny wyrok sądu przesądza o braku niezdolności do pracy przed wskazaną w nim datą i ma istotne znaczenie dla oceny późniejszych uprawnień do renty.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że prawomocny wyrok Sądu Okręgowego z 2004 r. przesądził kwestię braku niezdolności do pracy ubezpieczonej przed wskazaną datą, co miało istotne znaczenie dla oceny jej późniejszych uprawnień do renty.
Czy ocena niezdolności do pracy ogranicza się wyłącznie do aspektów medycznych, czy uwzględnia również inne czynniki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ocena niezdolności do pracy musi uwzględniać nie tylko medyczne aspekty, ale także prawne, w tym poziom kwalifikacji, możliwości zarobkowania, możliwość podjęcia innej pracy oraz celowość przekwalifikowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że o niezdolności do pracy decyduje nie tylko ocena medyczna, ale także prawna, uwzględniająca czynniki takie jak kwalifikacje, wiek, predyspozycje psychofizyczne oraz możliwość zarobkowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. D. | osoba_fizyczna | odwołująca się |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (12)
Główne
ustawa emerytalna art. 57 § 1 pkt 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Warunek posiadania 5-letniego okresu składkowego i nieskładkowego w dziesięcioleciu od daty powstania niezdolności do pracy.
ustawa emerytalna art. 58 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określenie okresu składkowego i nieskładkowego.
ustawa emerytalna art. 57 § 1 pkt 3
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Warunek posiadania 18 miesięcy ubezpieczenia w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed dniem powstania niezdolności do pracy.
ustawa emerytalna art. 12
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Definicja niezdolności do pracy (całkowita lub częściowa utrata zdolności do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu).
ustawa emerytalna art. 13 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określenie czynników branych pod uwagę przy ocenie niezdolności do pracy (kwalifikacje, wiek, predyspozycje).
Pomocnicze
k.p.c. art. 366
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący powagi rzeczy osądzonej.
ustawa emerytalna art. 114
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis dotyczący wznowienia postępowania w sprawach świadczeń z ubezpieczenia rentowego.
k.p.c. art. 477 § 14a
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący swobodnej oceny dowodów.
k.p.c. art. 278 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący dowodu z opinii biegłego.
k.p.c. art. 286
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący oceny opinii biegłego przez sąd.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wnioskodawczyni nie spełniła wszystkich trzech warunków jednocześnie do przyznania renty (niezdolność do pracy, data jej powstania, wymagane okresy składkowe i nieskładkowe). • Prawomocny wyrok Sądu Okręgowego z 2004 r. przesądził o braku niezdolności do pracy przed wskazaną datą. • Ocena niezdolności do pracy musi uwzględniać aspekty prawne i ekonomiczne, a nie tylko medyczne.
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżącej dotyczące naruszenia art. 366 k.p.c. (powaga rzeczy osądzonej) i art. 114 ustawy emerytalnej (wznowienie postępowania). • Argumenty skarżącej dotyczące naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 278 § 1 oraz 286 k.p.c. (przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i nieprzychylenie się do opinii biegłego).
Godne uwagi sformułowania
Ostateczna ocena, czy i w jakim stopniu ubezpieczony jest niezdolny do pracy musi uwzględniać także inne elementy poza stricte medycznymi należącymi do kompetencji biegłych z zakresu medycyny. • Decydujące znaczenie ma ocena prawna dokonana w oparciu o okoliczności natury medycznej i okoliczności innej natury, w tym zwłaszcza poziom kwalifikacji ubezpieczonego, możliwości zarobkowania w zakresie tych kwalifikacji, możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowość przekwalifikowania zawodowego. • Samo naruszenie sprawności organizmu ustalone na podstawie wiadomości specjalnych przez biegłych sądowych nie daje możliwości stwierdzenia niezdolności do pracy. • Na gruncie przepisów prawa ubezpieczeń społecznych decydujące znaczenie ma ocena prawna dokonana w oparciu o okoliczności natury medycznej i okoliczności innej natury, między innymi wystąpienia tzw. elementu ekonomicznego, a zatem obiektywnej oceny, iż dana osoba pozbawiona jest możliwości zarobkowania pomimo występowania u niej określonych dysfunkcji organizmu (jednostek chorobowych).
Skład orzekający
Jerzy Kwaśniewski
przewodniczący
Halina Kiryło
członek
Roman Kuczyński
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy wymaga jednoczesnego spełnienia wszystkich przesłanek prawnych, a ocena niezdolności do pracy ma charakter prawno-medyczny, uwzględniający również aspekt ekonomiczny."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz interpretacji pojęcia niezdolności do pracy w kontekście wcześniejszych orzeczeń sądowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje złożoność kryteriów przyznawania renty z tytułu niezdolności do pracy, podkreślając, że sama diagnoza medyczna nie wystarcza, a kluczowe są również aspekty prawne i ekonomiczne.
“Czy sama choroba psychiczna wystarczy do otrzymania renty? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe kryteria.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.