I UK 232/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał sprawę z kasacji Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddziału Regionalnego w B. przeciwko Halinie Ł. i Stanisławowi K. dotyczącej zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Organ rentowy decyzją z 3 kwietnia 2003 r. stwierdził obowiązek podlegania Halinie Ł. ubezpieczeniu od 1993 r. i nałożył na nią oraz solidarnie na Agatę W., Mirosława Ł. i Stanisława K. obowiązek zapłaty 15.626,60 zł składek wraz z odsetkami. Sąd Okręgowy w Białymstoku zmienił tę decyzję, uznając, że składki za okres do 31 grudnia 1997 r. przedawniły się na podstawie 5-letniego terminu przedawnienia obowiązującego wówczas. Sąd Apelacyjny w Białymstoku oddalił apelację organu rentowego, podkreślając, że nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z 18 grudnia 2002 r., która wydłużyła okres przedawnienia do 10 lat (obowiązująca od 1 stycznia 2003 r.), nie ma zastosowania do należności przedawnionych przed tą datą. Sąd Apelacyjny skorygował również podstawę prawną, wskazując na potrzebę stosowania przepisów ordynacji podatkowej do składek i kwestionując solidarną odpowiedzialność pozostałych osób. Sąd Najwyższy oddalił kasację organu rentowego, uznając zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego za bezzasadne. Potwierdził, że dziesięcioletni okres przedawnienia nie ma zastosowania do należności, które przedawniły się przed 1 stycznia 2003 r. Podkreślił, że decyzja organu rentowego ma charakter deklaratoryjny, a obowiązek zapłaty składek powstaje z mocy ustawy, a nie decyzji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o przedawnieniu składek na ubezpieczenie społeczne, w szczególności zasada niedziałania prawa wstecz w kontekście zmian terminów przedawnienia.
Dotyczy specyficznej sytuacji przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne rolników w kontekście zmian legislacyjnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy dziesięcioletni okres przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, wprowadzony ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r., ma zastosowanie do należności, które przedawniły się przed dniem wejścia w życie tej ustawy (1 stycznia 2003 r.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dziesięcioletni okres przedawnienia nie ma zastosowania do należności, które przedawniły się przed dniem 1 stycznia 2003 r.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że przepisy prawa nie działają wstecz, a nowelizacja wprowadzająca dłuższy okres przedawnienia nie może przywrócić do życia zobowiązań, które już wygasły z powodu upływu terminu przedawnienia zgodnie z wcześniejszymi przepisami.
Czy decyzja organu rentowego stwierdzająca obowiązek podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników ma charakter konstytutywny, czy deklaratoryjny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Decyzja organu rentowego ma charakter deklaratoryjny.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że obowiązek opłacania składek powstaje z mocy ustawy, a decyzja organu rentowego jedynie stwierdza spełnienie ustawowych warunków do jego istnienia, nie tworząc go.
Czy w przypadku solidarnej odpowiedzialności kilku osób za składki, wyrok uwzględniający zarzuty wspólne dla wszystkich dłużników zwalnia również pozostałych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 375 § 2 k.c., wyrok zapadły na korzyść jednego z dłużników solidarnych zwalnia współdłużników, jeżeli uwzględnia zarzuty, które są im wszystkim wspólne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że współuczestnictwo materialne i jednolite w sprawach ze wspólnymi zarzutami skutkuje tym, że uwzględnienie tych zarzutów na korzyść jednego dłużnika działa na rzecz wszystkich.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Halina Ł. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Stanisław K. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddział Regionalny w B. | instytucja | organ rentowy |
| Agata W. | osoba_fizyczna | zobowiązany solidarnie |
| Mirosław Ł. | osoba_fizyczna | zobowiązany solidarnie |
Przepisy (13)
Główne
ustawa systemowa art. 24 § ust. 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
W brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r. – 5 lat; od 1 stycznia 2003 r. – 10 lat. Nowelizacja nie działa wstecz.
ustawa o u.s.r. art. 52 § ust. 1
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
W sprawach nieuregulowanych stosuje się przepisy ustawy systemowej. Po nowelizacji z 2 kwietnia 2004 r. nie ma odpowiedniego zastosowania art. 70 Ordynacji podatkowej.
Pomocnicze
ustawa o u.s.r. art. 4 § ust. 1
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Dotyczy solidarnej odpowiedzialności za składki.
ustawa o u.s.r. art. 38 § pkt 3
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Domniemanie prowadzenia działalności rolniczej przez współwłaścicieli.
k.c. art. 375 § § 2
Kodeks cywilny
Wyrok korzystny dla jednego dłużnika solidarnego zwalnia pozostałych, jeśli uwzględnia wspólne zarzuty.
k.p.c. art. 72 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Definicja współuczestnictwa materialnego.
k.c. art. 88
Kodeks cywilny
Warunek wejścia w życie ustaw - ogłoszenie.
Ordynacja podatkowa art. 341
Stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej do składek.
ustawa systemowa art. 39 § ust. 1 i 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Uprawnienia organu rentowego do kontroli zgłaszania do ubezpieczenia.
ustawa o u.s.r. art. 7
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Podstawa podlegania ubezpieczeniu z mocy prawa.
ustawa o u.s.r. art. 16
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Podstawa podlegania ubezpieczeniu z mocy prawa.
ustawa o u.s.r. art. 4 § ust. 2
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Powstanie obowiązku opłacania składki.
ustawa systemowa art. 37 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Obowiązek zgłaszania osób podlegających ubezpieczeniu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wprowadzająca 10-letni okres przedawnienia nie działa wstecz i nie dotyczy należności przedawnionych przed 1 stycznia 2003 r. • Decyzja organu rentowego ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. • Wyrok uwzględniający wspólne zarzuty dłużników solidarnych działa na korzyść wszystkich dłużników.
Odrzucone argumenty
Organ rentowy argumentował, że 10-letni okres przedawnienia ma zastosowanie do składek, które nie były jeszcze wymagalne przed 1 stycznia 2003 r. • Organ rentowy kwestionował stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy systemowej do składek. • Organ rentowy zarzucał naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 4779 i 47710 k.p.c. oraz art. 233 i 234 k.p.c.
Godne uwagi sformułowania
ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. [...] usta- nawiająca dziesięcioletni okres przedawnienia [...] nie ma zastosowania do należności przedawnionych przed tym dniem. • Przedawnienie, w ocenie Sądu Okręgowego, wywołuje ujemne skutki dla uprawnionego, gdyż nie może on dochodzić skutecznie określonego roszczenia. • Przedawnienie jest następstwem upływu czasu, powodującym niemożność skutecznego żądania zaspokojenia rosz- czenia, a po upływie terminu przedawnienia jego wydłużenie jest „bez znaczenia prawnego w stosunku do zobowiązań, które zdążyły się już przedawnić". • decyzja ustalająca podleganie ubezpieczeniu rolniczemu ma charakter deklarato- ryjny, a nie konstytutywny • Obowiązek opłacania składki [...] powstaje z pierwszym dniem kwartału, w którym powstało ubezpieczenie. Obowiązek, powstaje więc i staje się wymagalny z mocy ustawy, jego źródłem jest ustawa, a organ rentowy swoją decyzją tylko stwierdza spełnienie ustawowych wa- runków do jego istnienia.
Skład orzekający
Maria Tyszel
przewodniczący-sprawozdawca
Andrzej Kijowski
członek
Barbara Wagner
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o przedawnieniu składek na ubezpieczenie społeczne, w szczególności zasada niedziałania prawa wstecz w kontekście zmian terminów przedawnienia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne rolników w kontekście zmian legislacyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia przedawnienia, które ma znaczenie praktyczne dla wielu osób i instytucji, a także pokazuje, jak interpretowane są zmiany w prawie i zasada niedziałania prawa wstecz.
“Czy 10-letni termin przedawnienia składek działa wstecz? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 15 626,6 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.