I UK 167/15Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej renta rodzinna
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego, który przyznał ubezpieczonej H. Ś. prawo do renty rodzinnej po zmarłym mężu. Organ rentowy zarzucił naruszenie art. 70 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz art. 401¹ k.p.c. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Skarżący podniósł, że wyrok TK budzi istotne zagadnienia prawne dotyczące interpretacji przepisów, zwłaszcza w sytuacji, gdy rozwiedziona małżonka nie miała ustalonego prawa do alimentów wyrokiem lub ugodą. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, odmówił jej przyjęcia. Stwierdził, że organ rentowy nie wykazał istnienia przesłanek określonych w art. 398⁹ § 1 k.p.c., takich jak istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, czy oczywista zasadność skargi. Sąd podkreślił, że nie jest uprawniony do kwestionowania orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, a wyrok TK w sprawie SK 61/13, dotyczący uzależnienia prawa do renty rodzinnej od posiadania prawa do alimentów, jest wiążący. Sąd odwołał się również do uchwały SN III PZP 2/09 w kwestii podstaw do wznowienia postępowania po orzeczeniach TK. Wskazano, że organ rentowy i sąd ubezpieczeń społecznych dokonują samodzielnych ustaleń co do sytuacji materialnej wnioskodawczyni, nawet jeśli sąd rodzinny nie orzekł o alimentach. Brak było również wykazania rozbieżności w orzecznictwie lub oczywistej zasadności skargi. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania i zasądził koszty postępowania kasacyjnego od organu rentowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu niewykazania przesłanek formalnych, w szczególności w sprawach dotyczących renty rodzinnej i interpretacji orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z wymogami skargi kasacyjnej i relacją między orzecznictwem SN a TK.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność z Konstytucją przepisu uzależniającego prawo do renty rodzinnej dla rozwiedzionej małżonki od posiadania prawa do alimentów stanowi podstawę do wznowienia postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niezgodność z Konstytucją określonej wykładni aktu normatywnego, które nie powoduje utraty mocy obowiązującej przepisu, nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania przewidzianej w art. 401¹ k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę siedmiu sędziów SN (III PZP 2/09), zgodnie z którą orzeczenie TK niebędące orzeczeniem interpretacyjnym i niepowodujące utraty mocy obowiązującej przepisu nie jest podstawą do wznowienia postępowania. Wyrok TK w sprawie SK 61/13 nie był orzeczeniem interpretacyjnym.
Czy organ rentowy lub sąd ubezpieczeniowy może dokonać odmiennych ustaleń niż sąd rodzinny w kwestii alimentów przy rozpatrywaniu prawa do renty rodzinnej dla rozwiedzionej małżonki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ rentowy i sąd ubezpieczeń społecznych dokonują we własnym zakresie ustaleń odnośnie do sytuacji materialnej wnioskodawczyni celem stwierdzenia, czy znajduje się ona w niedostatku, nawet jeśli sąd rodzinny nie orzekł o alimentach.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny w wyroku SK 61/13 zauważył, że małżonkowie rozwiedzeni mogą w drodze porozumienia ustalić sposób realizacji obowiązku alimentacyjnego bez potrzeby występowania na drogę sądową. Organ rentowy i sąd ubezpieczeń społecznych są związani wyrokiem rozwodowym co do winy, ale samodzielnie oceniają sytuację materialną wnioskodawczyni.
Czy skarga kasacyjna spełnia wymogi formalne i merytoryczne do jej przyjęcia do rozpoznania przez Sąd Najwyższy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga kasacyjna nie spełnia wymogów, ponieważ organ rentowy nie wykazał istnienia istotnego zagadnienia prawnego, potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, ani oczywistej zasadności skargi.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy szczegółowo omówił przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej (istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni, nieważność postępowania, oczywista zasadność) i stwierdził, że skarżący nie wykazał ich wystąpienia. W szczególności, argumentacja skarżącego kwestionowała orzeczenie TK, co jest niedopuszczalne, a brak było wykazania rozbieżności w orzecznictwie lub oczywistości naruszenia prawa.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. Ś. | osoba_fizyczna | odwołująca się |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (10)
Główne
ustawa o emeryturach i rentach z FUS art. 70 § 3
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis w zakresie, w jakim uzależnia prawo małżonki rozwiedzionej do renty rodzinnej od posiadania w dniu śmierci męża prawa do alimentów z jego strony, ustalonych wyłącznie wyrokiem lub ugodą sądową, został uznany za niezgodny z Konstytucją RP. Jednakże orzeczenie TK nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania, jeśli nie powoduje utraty mocy obowiązującej przepisu.
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy. Sąd Najwyższy stwierdził, że skarżący nie wykazał wystąpienia żadnej z tych przesłanek.
k.p.c. art. 398 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzeczenia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Pomocnicze
k.p.c. art. 401 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący podstaw wznowienia postępowania. Sąd Najwyższy stwierdził, że orzeczenie TK w sprawie SK 61/13 nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania na gruncie tego przepisu.
k.p.c. art. 390
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy przedstawiania zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy. Sąd Najwyższy wskazał, że skarżący powinien wykazać istotne zagadnienie prawne w sposób zbliżony do tego wymogu.
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
k.r.o. art. 27
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przepis dotyczący obowiązku alimentacyjnego między małżonkami. Wspomniany w kontekście ugody sądowej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ rentowy nie wykazał istnienia istotnego zagadnienia prawnego. • Organ rentowy nie wykazał potrzeby wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie. • Organ rentowy nie wykazał oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. • Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do kwestionowania orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego. • Orzeczenie TK stwierdzające niezgodność z Konstytucją przepisu nie jest podstawą do wznowienia postępowania, jeśli nie powoduje utraty mocy obowiązującej przepisu.
Odrzucone argumenty
Kwestionowanie przez organ rentowy wyroku Trybunału Konstytucyjnego. • Sformułowanie zagadnienia prawnego w sposób ogólny i nieprecyzyjny. • Brak wykazania rozbieżności w orzecznictwie sądowym. • Próba wykazania istotnego zagadnienia prawnego i jednocześnie oczywistej zasadności skargi.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do kwestionowania, podważania czy poddawania w wątpliwość rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego. • Nie każde więc orzeczenie, nawet błędnie wydane, zasługuje na kontrolę w postępowaniu kasacyjnym. • Celem realizowanym w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej jest bowiem ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni przepisów prawa oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój jurysprudencji i prawa pozytywnego, a nie korekta orzeczeń wydawanych przez sady powszechne. • Przepis prawa, którego interpretacja jest tak skomplikowana, że konieczne jest angażowanie Sądu Najwyższego dla wyjaśnienia powstałych na tym tle problemów, nie może być przedmiotem widocznej prima facie obrazy przy ferowaniu zaskarżonego wyroku.
Skład orzekający
Halina Kiryło
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu niewykazania przesłanek formalnych, w szczególności w sprawach dotyczących renty rodzinnej i interpretacji orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z wymogami skargi kasacyjnej i relacją między orzecznictwem SN a TK.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii prawa do renty rodzinnej dla rozwiedzionych małżonek oraz relacji między orzecznictwem Sądu Najwyższego a Trybunału Konstytucyjnego, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w ubezpieczeniach społecznych.
“Sąd Najwyższy o rentach dla rozwiedzionych: czy wyrok TK otwiera drzwi do świadczeń?”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.