I SA/Rz 594/16Odliczenie VAT nierzetelny kontrahent brak staranności 4
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznał sześć skarg podatnika A.S. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w R., które utrzymywały w mocy decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. Decyzje te określały skarżącemu zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za okres od maja 2011 r. do czerwca 2012 r. Spór dotyczył prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez A. sp. z o.o. Organy podatkowe uznały, że faktury te nie dokumentowały rzeczywistych transakcji, ponieważ A. sp. z o.o. w rzeczywistości nie prowadziła działalności gospodarczej, a jedynie wystawiała "puste" faktury. Ustalono, że kontakty handlowe skarżącego z kontrahentem odbywały się w przypadkowych miejscach, płatności były dokonywane gotówką kierowcom, a opisy towarów na fakturach były ogólnikowe. Sąd, analizując orzecznictwo TSUE, stwierdził, że choć prawo do odliczenia VAT jest fundamentalne, nie jest bezwzględne. W przypadku podejrzenia nieprawidłowości, podatnik powinien wykazać się przezornością. Sąd uznał, że okoliczności transakcji – sposób nawiązania współpracy, gotówkowe rozliczenia z kierowcami, niejasne opisy towarów, rozbieżności między fakturami a dowodami przyjęcia towaru, a także podział jednej faktury na wiele dowodów KP – powinny były wzbudzić wątpliwości skarżącego co do rzetelności kontrahenta. Brak należytej staranności i potencjalna zła wiara pozbawiły skarżącego prawa do odliczenia podatku naliczonego na podstawie art. 88 ust. 3 a pkt 4 lit. a ustawy o VAT. Sąd oddalił skargi, uznając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego i procesowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie standardów należytej staranności przy weryfikacji kontrahentów w obrocie gospodarczym, zwłaszcza w kontekście odliczania VAT od faktur wystawionych przez podmioty nierzetelne.
Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych, ale jego interpretacja przepisów o odliczeniu VAT i wymogach staranności ma szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy podatnik, który nabył towary na podstawie faktur wystawionych przez podmiot nieprowadzący faktycznej działalności gospodarczej, może odliczyć podatek naliczony, jeśli nie dochował należytej staranności przy weryfikacji kontrahenta?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podatnik nie może odliczyć podatku naliczonego, jeśli nie dochował należytej staranności i jego postępowanie wskazuje na możliwość powzięcia wiedzy o nierzetelności kontrahenta, nawet jeśli sam nie był inicjatorem oszustwa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że okoliczności transakcji (np. przypadkowe miejsca spotkań, gotówkowe płatności kierowcom, ogólnikowe opisy towarów) powinny były wzbudzić wątpliwości podatnika co do rzetelności kontrahenta. Brak takiej weryfikacji, mimo potencjalnych sygnałów ostrzegawczych, pozbawia go prawa do odliczenia VAT na podstawie art. 88 ust. 3 a pkt 4 lit. a ustawy o VAT.
Czy zasada neutralności podatku VAT i ochrona podatnika działającego w dobrej wierze (zgodnie z orzecznictwem TSUE) pozwalają na odliczenie VAT od fikcyjnych transakcji, jeśli podatnik nie wiedział o oszustwie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ochrona podatnika w dobrej wierze nie jest bezwzględna i nie pozwala na odliczenie VAT od fikcyjnych transakcji, jeśli podatnik, mimo braku bezpośredniej wiedzy o oszustwie, nie dołożył należytej staranności w celu weryfikacji kontrahenta i mógł powziąć wiedzę o jego nierzetelności.
Uzasadnienie
TSUE wymaga od podatnika przezorności w przypadku podejrzenia nieprawidłowości. Odmowa prawa do odliczenia jest dopuszczalna, gdy organ wykaże obiektywne przesłanki, że podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć o przestępstwie na wcześniejszym etapie obrotu. W tej sprawie sąd uznał, że okoliczności faktyczne dawały podstawy do takich podejrzeń.
Czy zasada in dubio pro tributario (wątpliwości na korzyść podatnika) ma zastosowanie do wątpliwości co do stanu faktycznego, czy tylko co do treści przepisów prawa podatkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zasada in dubio pro tributario dotyczy wyłącznie wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego, które nie dają się usunąć, a nie wątpliwości co do stanu faktycznego, który podlega ustaleniu w postępowaniu dowodowym.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że zasada ta, wprowadzona art. 2a Ordynacji podatkowej, nie ma zastosowania do sytuacji, gdy stan faktyczny został ustalony zgodnie z regułami postępowania dowodowego, a strony prezentują jedynie odmienne stanowiska procesowe.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (11)
Główne
u.p.t.u. art. 86 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Prawo podatnika do obniżenia należnego podatku o podatek naliczony.
u.p.t.u. art. 88 § 3 a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Faktury stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane, nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego.
u.p.t.u. art. 88 § 3 a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Faktury dokumentujące czynności, które nie zostały dokonane, nie mogą stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi.
Pomocnicze
o.p. art. 120
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 121 § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 193
Ordynacja podatkowa
u.k.s. art. 31 § 1
Ustawa o kontroli skarbowej
o.p. art. 2 § a
Ordynacja podatkowa
Zasada in dubio pro tributario.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy podatkowe prawidłowo ustaliły stan faktyczny, wskazujący na nierzetelność kontrahenta i brak należytej staranności podatnika. • Okoliczności transakcji (sposób nawiązania współpracy, płatności, opisy towarów) uzasadniały podejrzenia co do rzetelności kontrahenta. • Podatnik, nie dochowując należytej staranności, utracił prawo do odliczenia podatku naliczonego na podstawie art. 88 ust. 3 a pkt 4 lit. a ustawy o VAT.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 86 ust. 1 u.p.t.u. i art. 168 Dyrektywy 2006/112/WE poprzez odmowę prawa do odliczenia VAT. • Naruszenie art. 88 ust. 3 a pkt 1 lit. a i b, pkt 4 lit. a u.p.t.u. poprzez niewłaściwe zastosowanie. • Naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej (zasada in dubio pro tributario, zasada prowadzenia postępowania w sposób nienaruszający zaufania, zasada prawdy obiektywnej) poprzez nieuwzględnienie zasad postępowania. • Podatnik działał w dobrej wierze i dochował należytej staranności, nie wiedząc o nierzetelności kontrahenta.
Godne uwagi sformułowania
faktury, które nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych • nie tylko nie dochował należytej staranności, ale jego postępowanie świadczy o celowym działaniu • nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku, gdy wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane • ochrona podatnika działającego w dobrej wierze, tj. takiego, który nie wiedział lub też nawet przy dołożeniu należytej staranności nie mógł wiedzieć, że bierze udział w transakcji, w związku z którą, nie ze swojej winy, nie może skorzystać z pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony • przezorny przedsiębiorca powinien, zależnie od okoliczności konkretnego przypadku, zasięgnąć informacji na temat podmiotu, u którego zamierza nabywać towary lub usługi, w celu upewnienia się, co do jego wiarygodności • nie sposób jest zarzucić rozstrzygającym je organom naruszenia prawa, w związku ze stwierdzeniem przez nie, że skarżący, co najmniej powinien był przypuszczać, że jego kontrahent jest podmiotem nierzetelnym • nie do pogodzenia z zasadami dochowania należytej staranności kupieckiej jest bez wątpienia to, że skarżący przekazywał płatności za dostarczany towar kierowcom pojazdów, którymi towar był przywożony, bez potwierdzania ich tożsamości, w dodatku w sytuacji, w której kontakt z nominalnym dostawcą – A. sp. z o.o. […]
Skład orzekający
Jacek Surmacz
przewodniczący-sprawozdawca
Grzegorz Panek
sędzia
Piotr Popek
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie standardów należytej staranności przy weryfikacji kontrahentów w obrocie gospodarczym, zwłaszcza w kontekście odliczania VAT od faktur wystawionych przez podmioty nierzetelne."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych, ale jego interpretacja przepisów o odliczeniu VAT i wymogach staranności ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne sprawdzanie kontrahentów w obrocie gospodarczym, nawet jeśli wydaje się, że wszystko jest w porządku. Pokazuje praktyczne konsekwencje braku należytej staranności w kontekście podatkowym.
“Czy Twoja firma może stracić prawo do odliczenia VAT przez nierzetelnego kontrahenta? Sąd wyjaśnia, co to znaczy 'należyta staranność'.”
Sektor
handel detaliczny odzieżą
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.