I SA/OL 557/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. Podatnik nabył uszkodzony samochód w Niemczech za kwotę 5.097 zł (po przeliczeniu), opierając się na opinii rzeczoznawcy, która określiła wartość rynkową pojazdu w stanie uszkodzonym na 7.000 zł. Organy podatkowe uznały, że zadeklarowana podstawa opodatkowania znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej i wszczęły postępowanie w celu jej określenia. Naczelnik Urzędu Skarbowego określił zobowiązanie, przyjmując wartość rynkową obliczoną przez rzeczoznawcę metodą stopnia uszkodzenia, ale z pominięciem współczynnika zbywalności. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał tę decyzję w mocy, argumentując, że współczynnik zbywalności nie jest bezpośrednio związany z wartością transakcyjną i został już uwzględniony przy określaniu średniej ceny katalogowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, że organy podatkowe nie wykazały, iż cena nabycia samochodu bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej w kraju nabycia, co jest warunkiem przejścia do dalszego etapu postępowania. Ponadto, sąd stwierdził, że organy błędnie zmodyfikowały opinię rzeczoznawcy, pomijając współczynnik zbywalności, który stanowił istotny element wyliczenia wartości pojazdu. Sąd podkreślił, że organ nie może dowolnie eliminować elementów opinii wymagających wiedzy specjalistycznej, a przyjęta przez organy wartość rynkowa (11.476 zł) przekraczała nawet wartość pojazdu nieuszkodzonego według systemu Eurotax (10.600 zł), co było nielogiczne. Sąd zasądził zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących ustalania podstawy opodatkowania akcyzą dla nabycia wewnątrzwspólnotowego uszkodzonych samochodów, w szczególności w kontekście oceny opinii rzeczoznawcy i porównania wartości rynkowej.
Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia uszkodzonego pojazdu i sposobu ustalania jego wartości rynkowej na potrzeby akcyzy. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do spraw dotyczących pojazdów w dobrym stanie technicznym.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ podatkowy może dowolnie modyfikować opinię rzeczoznawcy, pomijając jej immanentne elementy (np. współczynnik zbywalności), bez wykazania konieczności takiej modyfikacji i jej wpływu na wartość pojazdu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ podatkowy nie może dowolnie modyfikować opinii rzeczoznawcy, zwłaszcza w zakresie wymagającym wiedzy specjalistycznej, bez wyjaśnienia przyczyn i wpływu takiej modyfikacji na ustalenia. Pominięcie współczynnika zbywalności bez merytorycznego uzasadnienia i weryfikacji jego wpływu na pozostałe elementy opinii jest naruszeniem przepisów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy podatkowe naruszyły zasady oceny dowodów (art. 191 O.p.) poprzez nieuprawnioną modyfikację opinii rzeczoznawcy. Pominięcie współczynnika zbywalności, który znacząco wpływał na wartość pojazdu, bez wyjaśnienia jego wpływu na inne parametry i bez dodatkowej weryfikacji, stanowiło ingerencję w merytoryczną treść opinii, wypaczając jej ustalenia.
Czy organ podatkowy może wszcząć procedurę określenia podstawy opodatkowania akcyzą, gdy zadeklarowana kwota nabycia uszkodzonego pojazdu odbiega od średniej wartości rynkowej, nie uwzględniając przy tym specyfiki rynku kraju nabycia i stanu technicznego pojazdu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ podatkowy musi najpierw wykazać, że cena nabycia bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej w kraju nabycia, uwzględniając przy tym stan techniczny pojazdu i warunki rynkowe kraju zakupu.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organy podatkowe dokonały dowolnej oceny konieczności wdrożenia procedury urealnienia podstawy opodatkowania. Nie uwzględniły one w pierwszym etapie weryfikacji uszkodzeń pojazdu i ich stopnia ani warunków rynkowych kraju nabycia, które mogą usprawiedliwiać niższą cenę zakupu. Porównanie z wartością pojazdu o przeciętnym stanie technicznym bez uwzględnienia uszkodzeń było nieprawidłowe.
Czy przy ustalaniu średniej wartości rynkowej samochodu osobowego na potrzeby podatku akcyzowego należy uwzględniać współczynnik zbywalności?
Odpowiedź sądu
Co do zasady, przy ustalaniu średniej wartości rynkowej samochodu osobowego na potrzeby podatku akcyzowego, zgodnie z art. 104 ust. 11 u.p.a., należy brać pod uwagę cechy techniczne pojazdu (marka, model, rocznik, wyposażenie, stan techniczny). Współczynnik zbywalności, który dotyczy głównie sytuacji sprzedaży i jest pojęciem subiektywnym, nie kształtuje wartości rynkowej pojazdu w rozumieniu tego przepisu i co do zasady nie powinien być uwzględniany.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko organów, że współczynnik zbywalności nie jest bezpośrednio związany z wartością transakcyjną i dla nabycia wewnątrzwspólnotowego stanowi element wtórny. Nie kształtuje on wartości rynkowej pojazdu w rozumieniu definicji ustawowej, która skupia się na cechach technicznych.
Przepisy (15)
Główne
u.p.a. art. 104 § 1 pkt 2
Ustawa o podatku akcyzowym
Podstawę opodatkowania stanowi kwota, jaką podatnik jest obowiązany zapłacić za samochód osobowy, z tym że w przypadku, o którym mowa w art. 101 ust. 2 pkt 3, podstawą opodatkowania jest średnia wartość rynkowa samochodu osobowego pomniejszona o kwotę podatku od towarów i usług oraz o kwotę akcyzy.
u.p.a. art. 104 § 8
Ustawa o podatku akcyzowym
Jeżeli wysokość podstawy opodatkowania znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej bez uzasadnionej przyczyny, organ podatkowy wzywa podatnika do zmiany wysokości podstawy opodatkowania lub wskazania przyczyn uzasadniających podanie jej wysokości.
u.p.a. art. 104 § 9
Ustawa o podatku akcyzowym
W razie nieudzielenia odpowiedzi, niedokonania zmiany lub niewskazania przyczyn, organ podatkowy określi wysokość podstawy opodatkowania.
u.p.a. art. 104 § 11 pkt 2
Ustawa o podatku akcyzowym
Średnią wartością rynkową samochodu osobowego jest wartość ustalana na podstawie notowanej na rynku krajowym średniej ceny podobnego samochodu, z uwzględnieniem jego marki, modelu, rocznika, wyposażenia i przybliżonego stanu technicznego.
u.p.a. art. 100 § 1 pkt 2
Ustawa o podatku akcyzowym
Przedmiotem opodatkowania akcyzą jest nabycie wewnątrzwspólnotowe samochodu osobowego niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju.
Pomocnicze
u.p.a. art. 104 § 12
Ustawa o podatku akcyzowym
Cena transakcyjna w walucie obcej jest przeliczana na walutę polską po średnim kursie NBP z dnia powstania obowiązku podatkowego.
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Obowiązek organów podatkowych do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.
O.p. art. 187 § 1
Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
O.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
O.p. art. 197 § 1
Ordynacja podatkowa
W sprawach wymagających wiadomości specjalnych organ podatkowy może powołać biegłego.
O.p. art. 121 § 1
Ordynacja podatkowa
Postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
p.p.s.a. art. 119 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Szczegółowe zasady zasądzania zwrotu kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy podatkowe nieprawidłowo zmodyfikowały opinię rzeczoznawcy, pomijając współczynnik zbywalności bez uzasadnienia. • Organy nie wykazały, że cena nabycia uszkodzonego pojazdu bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej w kraju nabycia, nie badając rynku kraju zakupu i stanu technicznego pojazdu. • Wartość rynkowa ustalona przez organy była nielogiczna i przekraczała wartość pojazdu nieuszkodzonego.
Godne uwagi sformułowania
organ nie może dowolnie eliminować poszczególnych elementów składających się na zastosowaną przez rzeczoznawcę metodę bez wyjaśnienia, z jakiej przyczyny i w jakim celu konkretne wartości i przyjęte współczynniki zostały zastosowane • wartość rynkowa pojazdu, na skutek pominięcia współczynnika zbywalności, przekracza nawet wartość rynkową pojazdu w stanie nieuszkodzonym
Skład orzekający
Andrzej Brzuzy
sędzia
Anna Janowska
asesor / sprawozdawca
Katarzyna Górska
sędzia / przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ustalania podstawy opodatkowania akcyzą dla nabycia wewnątrzwspólnotowego uszkodzonych samochodów, w szczególności w kontekście oceny opinii rzeczoznawcy i porównania wartości rynkowej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia uszkodzonego pojazdu i sposobu ustalania jego wartości rynkowej na potrzeby akcyzy. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do spraw dotyczących pojazdów w dobrym stanie technicznym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie wartości rynkowej dla celów podatkowych, zwłaszcza w przypadku przedmiotów używanych i uszkodzonych. Pokazuje też, jak sądy kontrolują działania organów podatkowych w zakresie oceny dowodów i stosowania przepisów.
“Uszkodzony samochód z zagranicy: jak organy podatkowe próbowały zawyżyć akcyzę i dlaczego sąd stanął po stronie podatnika.”
Dane finansowe
WPS: 5097 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.