I SA/Go 266/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim rozpoznał skargę S. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR), utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za 2022 rok w wysokości 23 712,46 zł. Spółka ubiegała się o płatność w ramach wariantu ekstensywnego użytkowania łąk i pastwisk. Po wypłaceniu zaliczki, organy ARiMR stwierdziły, że spółka wraz z innymi podmiotami powiązanymi kapitałowo i osobowo (zarządzanymi przez tę samą osobę) stworzyła sztuczne warunki w celu obejścia przepisów ograniczających wielkość wsparcia dla pojedynczego producenta. W konsekwencji, decyzją z września 2023 r. odmówiono spółce przyznania płatności, a decyzja ta stała się prawomocna po oddaleniu skargi przez WSA wyrokiem z października 2024 r. Następnie wszczęto postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. WSA oddalił skargę spółki, uznając, że postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranych środków jest odrębne od postępowania o przyznanie płatności. Sąd podkreślił, że wypłacona zaliczka nie wynikała z błędu organu, lecz z przepisów umożliwiających wypłatę części środków przed rozstrzygnięciem, a spółka złożyła oświadczenie o braku tworzenia sztucznych warunków. W związku z prawomocną decyzją o odmowie przyznania płatności, wypłacona zaliczka została uznana za nienależnie pobraną i podlegającą zwrotowi, a zarzuty spółki dotyczące m.in. błędnej wykładni przepisów unijnych czy braku proporcjonalności kar zostały uznane za bezzasadne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalenie, że postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranych środków jest odrębne od postępowania o przyznanie płatności oraz że wypłacona zaliczka może być uznana za nienależną, jeśli ostateczna decyzja odmawia przyznania płatności z powodu naruszenia przepisów.
Dotyczy specyficznej sytuacji tworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania płatności rolnych z UE.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w przypadku stwierdzenia stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności rolnych, beneficjent jest zobowiązany do zwrotu całej wypłaconej zaliczki, czy też należy zastosować zasadę proporcjonalności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Beneficjent jest zobowiązany do zwrotu całej wypłaconej zaliczki, jeśli została ona pobrana nienależnie w wyniku naruszenia prawa, a nie zachodzą przesłanki wyłączające zwrot (np. błąd organu niewykrywalny dla rolnika). Postępowanie w sprawie zwrotu jest odrębne od postępowania o przyznanie płatności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielne i nie polega na ponownej ocenie podstaw do przyznania płatności. Wypłacona zaliczka, która nie została ostatecznie przyznana, jest nienależna. Nie stwierdzono błędu organu, który mógłby wyłączyć obowiązek zwrotu.
Czy wypłata zaliczki na poczet płatności rolnych, dokonana na podstawie przepisów prawa, może być uznana za nienależną, jeśli beneficjent później zostanie pozbawiony prawa do płatności z powodu stworzenia sztucznych warunków?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wypłacona zaliczka może być uznana za nienależnie pobraną, jeśli ostateczna decyzja odmawia przyznania płatności z powodu naruszenia przepisów (np. stworzenia sztucznych warunków), a nie zachodzą przesłanki wyłączające zwrot.
Uzasadnienie
Zaliczka wypłacona na podstawie przepisów prawa, które dopuszczają taką wypłatę przed ostatecznym rozstrzygnięciem, staje się nienależna, gdy późniejsze postępowanie wykaże brak podstaw do przyznania płatności, a beneficjent nie spełnił warunków lub naruszył przepisy.
Czy organ prowadzący postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest związany ustaleniami poczynionymi w postępowaniu o przyznanie płatności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ prowadzący postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest związany ustaleniami poczynionymi w prawomocnej decyzji o odmowie przyznania płatności.
Uzasadnienie
Postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest odrębne od postępowania o przyznanie płatności. Organy nie mogą ponownie weryfikować ani podważać ustaleń wynikających z prawomocnej decyzji o odmowie przyznania płatności.
Przepisy (24)
Główne
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa o Agencji art. 29 § ust. 1, 2 i 8
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Rozporządzenie nr 809/2014 art. 7 § ust. 1 i 3
Rozporządzenie Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
Rozporządzenie nr 2988/95 art. 1 § ust. 2
Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich
Rozporządzenie nr 2988/95 art. 4 § ust. 3
Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich
Rozporządzenie 1306/2013 art. 60
Rozporządzenie Komisji (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008
Pomocnicze
ustawa PROW art. 38a
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
ustawa PROW art. 44 § ust. 3
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
K.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 61 § § 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 145 § §1 pkt 1 lit. a-c
Rozporządzenie 1307/2013 art. 4 § ust. 1 lit. c
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników w ramach systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej
Rozporządzenie 1307/2013 art. 11 § ust. 4
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników w ramach systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej
rozporządzenie 2021/2116 art. 59 § ust. 1 lit. b
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 w odniesieniu do płatności bezpośrednich dla rolników oraz warunków stosowania środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich
rozporządzenie 2021/2116 art. 62
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 w odniesieniu do płatności bezpośrednich dla rolników oraz warunków stosowania środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich
TUE art. 5 § ust. 4
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 art. 16 § § 16
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach i w ramach systemów wsparcia bezpośredniego art. 13
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach i w ramach systemów wsparcia bezpośredniego art. 14 § ust. 2
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 art. 3 § ust. 4 i 6
Kodeks karny art. 297 § § 1 i § 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest odrębne od postępowania o przyznanie płatności. • Wypłacona zaliczka jest nienależna, jeśli ostateczna decyzja odmawia przyznania płatności z powodu naruszenia przepisów. • Nie zachodzą przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych środków (np. błąd organu niewykrywalny dla beneficjenta). • Organ prowadzący postępowanie w sprawie zwrotu jest związany ustaleniami prawomocnej decyzji o odmowie przyznania płatności.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa procesowego (art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a.) poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego i bezpodstawne uznanie świadomego udziału w procederze tworzenia sztucznych warunków. • Naruszenie prawa materialnego (art. 7 ust. 3 Rozporządzenia nr 809/2014) poprzez brak wykładni przepisu pod kątem pomyłki organu i obowiązku informacyjnego. • Naruszenie prawa procesowego (art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a.) poprzez brak postępowania dowodowego w kierunku prawidłowej realizacji obowiązku informacyjnego przez organy. • Naruszenie prawa materialnego poprzez brak prawidłowej wykładni terminu 'korzyści' w art. 4 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia 2988/95 oraz art. 60 rozporządzenia 1306/2013, co doprowadziło do błędnego uznania braku możliwości przyznania jakiegokolwiek dofinansowania. • Naruszenie prawa materialnego (art. 5 rozporządzenia nr 2988/95) poprzez brak wykładni przepisu, który daje możliwość częściowego odebrania korzyści. • Naruszenie prawa materialnego (art. 11 ust. 4 rozporządzenia 1307/2013 w zw. z art. 59 ust. 1 lit. b rozporządzenia 2021/2116 w zw. z art. 5 ust 4 TUE) poprzez brak wykładni przepisów nakładających obowiązek odmowy wypłaty jedynie korzyści wynikającej z naruszenia oraz zasadę proporcjonalności. • Naruszenie prawa materialnego (art. 62 rozporządzenia nr 2021/2116 w zw. z art. […]
Godne uwagi sformułowania
Organ ma za zadanie zbadać, czy dana kwota stanowi kwotę nienależnie pobranych lub nadmiernie pobranych środków, co ma miejsce w postępowaniu odrębnym od postępowania o przyznanie danej płatności. • Wypłacona zaliczka w wysokości 23 712,46 zł jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 7 ust. 1 Rozporządzenia nr 809/2014. • Nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 7 ust. 3 ww. rozporządzenia. • Na dzień wypłaty środków nie miał podstaw, by nie wypłacać na rzecz strony środków finansowych tytułem zaliczki. • Za rzetelność i wiarygodność danych podanych we wniosku o przyznanie płatności odpowiada bowiem wnioskodawca.
Skład orzekający
Anna Juszczyk - Wiśniewska
sprawozdawca
Dariusz Skupień
przewodniczący
Jacek Niedzielski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie, że postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranych środków jest odrębne od postępowania o przyznanie płatności oraz że wypłacona zaliczka może być uznana za nienależną, jeśli ostateczna decyzja odmawia przyznania płatności z powodu naruszenia przepisów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji tworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania płatności rolnych z UE.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy wykorzystania środków unijnych i potencjalnych nadużyć przez tworzenie sztucznych warunków, co jest tematem budzącym zainteresowanie w kontekście funduszy publicznych i rolnictwa.
“Sztuczne warunki do unijnych dopłat? Spółka musi zwrócić ponad 23 tys. zł.”
Dane finansowe
WPS: 23 712,46 PLN
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.