I SA/Gl 120/09Stwierdzenie nieważności decyzji naruszenie dwuinstancyjności 9
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpoczęła się od wniosku K. M. o stwierdzenie nieważności decyzji podatkowych dotyczących podatku od spadków i darowizn. Po serii decyzji organów podatkowych, w tym Dyrektora Izby Skarbowej w K., które utrzymywały w mocy wcześniejsze rozstrzygnięcia lub odmawiały stwierdzenia nieważności, strona skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Kluczowym problemem stała się kwestia właściwości Dyrektora Izby Skarbowej do rozpatrzenia odwołania od własnej decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2007 r. (sygn. akt II FSK 519/06) uznał, że przepisy Ordynacji podatkowej, na które powoływał się Dyrektor Izby Skarbowej, nie upoważniają go do rozpatrzenia odwołania od własnej decyzji, co narusza zasadę dwuinstancyjności (art. 127 Op.) oraz przepisy Konstytucji RP (art. 2, 32 ust. 1, 78). NSA wskazał, że prawidłowe działanie Dyrektora Izby Skarbowej polegałoby na uchyleniu się od rozpoznania odwołania i przesłaniu sprawy do rozpatrzenia Ministrowi Finansów. Wojewódzki Sąd Administracyjny, związany wykładnią NSA, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia właściwości organu, zgodnie z art. 247 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasady dwuinstancyjności w postępowaniu podatkowym, właściwość organów podatkowych, zgodność przepisów Ordynacji podatkowej z Konstytucją RP.
Dotyczy specyficznej sytuacji rozpatrywania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji przez ten sam organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy Dyrektor Izby Skarbowej jest właściwy do rozpatrzenia odwołania od swojej własnej decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Dyrektor Izby Skarbowej nie jest właściwy do rozpatrzenia odwołania od swojej własnej decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności. Takie działanie narusza zasadę dwuinstancyjności i przepisy Konstytucji RP.
Uzasadnienie
NSA i WSA uznały, że przepisy Ordynacji podatkowej nie upoważniają Dyrektora Izby Skarbowej do rozpatrzenia odwołania od własnej decyzji. Właściwym organem do rozpatrzenia takiego odwołania powinien być Minister Finansów. Rozpatrzenie sprawy przez ten sam organ, który wydał decyzję, narusza zasadę dwuinstancyjności, gwarantowaną przez Konstytucję RP.
Czy wydanie decyzji przez organ, który wcześniej wydał decyzję w pierwszej instancji, stanowi rażące naruszenie przepisów o właściwości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wydanie decyzji przez organ, który wcześniej rozpatrywał sprawę w pierwszej instancji, stanowi rażące naruszenie przepisów o właściwości, co jest przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji.
Uzasadnienie
Naruszenie zasady dwuinstancyjności poprzez rozpatrzenie odwołania przez ten sam organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji, jest traktowane jako naruszenie przepisów o właściwości (instancyjnej), co skutkuje nieważnością decyzji na podstawie art. 247 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
Czy zasada dwuinstancyjności postępowania podatkowego, gwarantowana przez art. 127 Op. i art. 78 Konstytucji RP, wymaga, aby organ odwoławczy był innym podmiotem niż organ pierwszej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zasada dwuinstancyjności wymaga, aby organ odwoławczy był innym, wyżej usytuowanym organem, a nie tym samym, który wydał decyzję w pierwszej instancji. Fikcja organu wyższego stopnia w postaci tego samego organu jest sprzeczna z zasadą dwuinstancyjności.
Uzasadnienie
NSA i TK podkreśliły, że zasada dwuinstancyjności, wywodzona z art. 78 Konstytucji, oznacza prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji do innego, wyższego organu. Rozpatrzenie sprawy przez ten sam organ nie spełnia wymogu dewolucji kompetencji i jest sprzeczne z konstytucyjnymi gwarancjami ochrony prawnej.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (17)
Główne
Op art. 247 § § 1
Ordynacja podatkowa
ppsa art. 145 § § 1 pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Op art. 127
Ordynacja podatkowa
Konstytucja RP art. 78
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
Op art. 248 § § 2
Ordynacja podatkowa
u.p.s.d. art. 18 § ust. 1
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
Op art. 30 § § 5
Ordynacja podatkowa
ppsa art. 174 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Op art. 13 § § 1 pkt 2 lit. b i c
Ordynacja podatkowa
Op art. 13 § § 2 pkt 1 i 2
Ordynacja podatkowa
Op art. 220 § § 2
Ordynacja podatkowa
Op art. 221
Ordynacja podatkowa
Op art. 15 § § 1
Ordynacja podatkowa
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
ppsa art. 190
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie zasady dwuinstancyjności poprzez rozpatrzenie odwołania przez ten sam organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji. • Naruszenie przepisów o właściwości (instancyjnej) przez Dyrektora Izby Skarbowej. • Niezgodność przepisów Ordynacji podatkowej (art. 13 § 1 pkt 2 lit. b i c, art. 221) z Konstytucją RP (art. 2, 32 ust. 1, 78).
Odrzucone argumenty
Argumentacja organu podatkowego opierająca się na przepisach Ordynacji podatkowej pozwalających na rozpatrzenie odwołania przez ten sam organ. • Uznanie przez WSA w pierwszej instancji, że nie było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji merytorycznej.
Godne uwagi sformułowania
nie można przeczyć, że zgodnie z art. 13 § 1 pkt 2 lit. c Op – dyrektor izby skarbowej nazwany został ogólnie odwoławczym organem podatkowym od swojej decyzji, wydanej w pierwszej instancji • Taka dwuinstancyjność – jak zaakcentował NSA - bezspornie jednak nie wynika z jej istoty związanej z dewolucją kompetencji. • Oznacza ona, "...że w wyniku złożenia zwyczajnego środka prawnego (odwołania, a w wypadkach wskazanych w ustawie także zażalenia) sprawa podatkowa będzie w całości przedmiotem postępowania przed organem drugiej instancji. Tworzy to obowiązek dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego i dwukrotnej wykładni przepisów prawa. (...) Ograniczenie się organu odwoławczego do stwierdzenia, że ustalenia dokonane przez organ pierwszej instancji są prawidłowe narusza zasadę dwuinstancyjności." • nie tylko w rzeczywistości nie toczy się nowe postępowanie wyjaśniające, nie tylko nie ustala się drugi raz stanu faktycznego i ponownej wykładni stosowanej normy prawnej, lecz nierealne staje się też towarzyszące odwołaniu niezbywalne prawo strony przekazania innemu organowi kompetencji do odrębnego rozpoznania w całości jego sprawy. • ustawowe "mianowanie" organu pierwszej instancji organem również wyższej instancji w celu przydania mu przymiotu organu odwoławczego jest sprzeczne z zasadą dwuinstancyjności. • Nie do pogodzenia bowiem ze standardami demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) jest taka wykładnia art. […]
Skład orzekający
Ewa Madej
przewodniczący
Teresa Randak
członek
Krzysztof Winiarski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady dwuinstancyjności w postępowaniu podatkowym, właściwość organów podatkowych, zgodność przepisów Ordynacji podatkowej z Konstytucją RP."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rozpatrywania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji przez ten sam organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnej zasady dwuinstancyjności i jej naruszenia przez organy podatkowe, co ma istotne znaczenie dla ochrony praw obywateli. Wyrok NSA i WSA stanowi ważny precedens w interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej w kontekście Konstytucji RP.
“Sąd: Dyrektor skarbówki nie mógł rozpatrzyć odwołania od własnej decyzji. Kluczowe naruszenie zasady dwuinstancyjności.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.