I SA/BD 803/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznał skargę o wznowienie postępowania dotyczącą postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 marca 2022 r., które przyznało adwokatowi R. S. kwotę wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. Skarga została wniesiona w oparciu o wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 lutego 2024 r. (sygn. akt SK 90/22), który orzekł o niezgodności z Konstytucją przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 2016 r. w zakresie stawek wynagrodzenia dla adwokatów z urzędu, uznając je za niższe niż stawki minimalne dla adwokatów z wyboru. Sąd, związany wykładnią prawa dokonaną przez NSA w postanowieniu z 13 listopada 2024 r. (sygn. akt II FZ 66/24), uznał skargę za dopuszczalną i wznowił postępowanie. Następnie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 282 § 2 p.p.s.a., uchylił postanowienie referendarza i przyznał adwokatowi R. S. wyższe wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, stosując stawki minimalne z rozporządzenia z 2015 r. wraz z VAT. Sąd odmówił natomiast zasądzenia zwrotu kosztów postępowania wznowieniowego, wskazując na brak możliwości zastosowania przepisów o kosztach między stronami w sytuacji, gdy występuje tylko jeden podmiot (adwokat).
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie wysokości wynagrodzenia dla adwokatów z urzędu po wyroku Trybunału Konstytucyjnego SK 90/22, dopuszczalność wznowienia postępowania w takich przypadkach, oraz zasady przyznawania kosztów pomocy prawnej z urzędu.
Dotyczy głównie spraw, w których przyznawano wynagrodzenie za pomoc prawną z urzędu na podstawie przepisów rozporządzenia z 2016 r., które zostały uznane za niezgodne z Konstytucją. Nie dotyczy bezpośrednio meritum sprawy podatkowej.
Zagadnienia prawne (4)
Czy możliwe jest wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w celu zmiany postanowienia referendarza o przyznaniu wynagrodzenia za pomoc prawną z urzędu, w oparciu o wyrok Trybunału Konstytucyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wznowienie postępowania jest dopuszczalne, jeśli Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego wydano orzeczenie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wyrok TK dotyczący stawek wynagrodzenia dla adwokatów z urzędu stanowi podstawę do wznowienia postępowania w celu zmiany postanowienia referendarza, które opierało się na przepisach uznanych za niezgodne z Konstytucją.
Czy stawki wynagrodzenia dla adwokatów z urzędu powinny być niższe niż stawki minimalne dla adwokatów z wyboru?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zróżnicowanie stawek wynagrodzeń dla adwokatów z urzędu i z wyboru za wykonywanie tych samych czynności narusza gwarancję równej ochrony praw majątkowych i zasadę równego traktowania.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny uznał, że sposób ustanowienia adwokata (z urzędu lub z wyboru) nie jest relewantny dla wysokości wynagrodzenia, które powinno być takie samo dla tych samych czynności.
Jakie przepisy należy stosować do ustalenia wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu po wyroku Trybunału Konstytucyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Po publikacji wyroku TK, przy zasądzaniu kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, należy stosować stawki minimalne określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
Uzasadnienie
Wyrok TK derogował przepisy rozporządzenia z 2016 r. przewidujące niższe stawki dla adwokatów z urzędu i nakazał stosowanie stawek minimalnych z rozporządzenia z 2015 r.
Czy w postępowaniu o wznowienie postępowania można zasądzić zwrot kosztów postępowania od Skarbu Państwa na rzecz adwokata?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy o zwrocie kosztów postępowania między stronami nie mają zastosowania w postępowaniu o wznowienie, gdy występuje tylko jeden podmiot (adwokat) i nie ma organu jako strony przeciwnej.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że art. 199 w zw. z art. 276 p.p.s.a. oraz art. 209 p.p.s.a. dotyczą zasądzania kosztów między stronami, a w tym przypadku nie ma stron w tradycyjnym rozumieniu (skarżący adwokat vs. organ).
Przepisy (13)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit.a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia w wyniku uwzględnienia skargi o wznowienie postępowania.
p.p.s.a. art. 272 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do żądania wznowienia postępowania, gdy TK orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją.
p.p.s.a. art. 282 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa skutki ponownego rozpoznania sprawy po wznowieniu postępowania (uwzględnienie lub oddalenie skargi, uchylenie orzeczenia).
rozporządzenie z 2015 r. art. 2 § pkt 5
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
Stawka za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej.
rozporządzenie z 2015 r. art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. b)
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
Wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej (50% stawki minimalnej, nie mniej niż określona kwota).
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd związany wykładnią prawa dokonaną przez NSA.
p.p.s.a. art. 199
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem.
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzyganie o zwrocie kosztów w orzeczeniu uwzględniającym skargę.
p.p.s.a. art. 276
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Strony ponoszą koszty postępowania związanego ze swym udziałem w sprawie o wznowienie postępowania.
rozporządzenie z 2016 r. art. 2 § pkt 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim określał niższe stawki niż minimalne stawki opłat za czynności adwokackie.
rozporządzenie z 2016 r. art. 4 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
Odesłanie do rozdziałów 2-4 rozporządzenia, które zostały derogowane przez wyrok TK.
rozporządzenie z 2016 r. art. 4 § ust. 3
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
Podwyższenie stawki o VAT.
Dz.U. 2024 poz 935
Nieokreślony akt prawny, prawdopodobnie związany z publikacją wyroku TK lub zmianą przepisów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego SK 90/22, który orzekł o niezgodności z Konstytucją przepisów rozporządzenia z 2016 r. w zakresie stawek wynagrodzenia dla adwokatów z urzędu. • Zasada równego traktowania i równej ochrony praw majątkowych, wynikająca z Konstytucji RP.
Odrzucone argumenty
Argumenty sądu pierwszej instancji (postanowienie z 18 kwietnia 2023 r. i 25 czerwca 2024 r.) odrzucające skargę o wznowienie postępowania jako niedopuszczalną lub oparte na nieodpowiednich przepisach. • Argumenty NSA w postanowieniu z 7 lutego 2024 r. (sygn. akt II FZ 136/23) wskazujące, że wyrok TK nie dotyczy aktu normatywnego stosowanego przez sąd administracyjny (choć późniejsze postanowienie NSA z 13 listopada 2024 r. uchyliło to stanowisko w kontekście kosztów pomocy prawnej).
Godne uwagi sformułowania
zróżnicowanie stawek wynagrodzeń dla adwokatów z urzędu i z wyboru za wykonywanie tych samych czynności narusza gwarancję równej ochrony praw majątkowych (...) w związku z zasadą równego traktowania przez władze publiczne • sposób ustanowienia adwokata nie jest cechą relewantną z punktu widzenia regulacji prawnej dotyczącej wysokości wynagrodzenia należnego pełnomocnikowi • pełnomocnikom wykonującym te same czynności w ramach udzielanej pomocy prawnej, niezależnie od tego, czy są ustanowieni z urzędu, czy z wyboru, powinno przysługiwać to samo wynagrodzenie • postępowanie wznowieniowe jest nowym, odrębnym postępowaniem sądowoadministracyjnym (nadzwyczajnym)
Skład orzekający
Halina Adamczewska-Wasilewicz
przewodniczący
Leszek Kleczkowski
sprawozdawca
Tomasz Wójcik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości wynagrodzenia dla adwokatów z urzędu po wyroku Trybunału Konstytucyjnego SK 90/22, dopuszczalność wznowienia postępowania w takich przypadkach, oraz zasady przyznawania kosztów pomocy prawnej z urzędu."
Ograniczenia: Dotyczy głównie spraw, w których przyznawano wynagrodzenie za pomoc prawną z urzędu na podstawie przepisów rozporządzenia z 2016 r., które zostały uznane za niezgodne z Konstytucją. Nie dotyczy bezpośrednio meritum sprawy podatkowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia równego traktowania i wynagrodzenia adwokatów z urzędu, co ma znaczenie praktyczne dla całego środowiska prawniczego i jest wynikiem interwencji Trybunału Konstytucyjnego.
“Adwokaci z urzędu wywalczyli wyższe stawki: Sąd Administracyjny stosuje wyrok Trybunału Konstytucyjnego.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.