I PKN 59/98Wykluczenie ze spółdzielni naruszenie obowiązków pracowniczych
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Sąd Najwyższy dotyczyła powodów, Piotra T. i Marka G., którzy zostali odwołani z funkcji w Zarządzie Spółdzielni Inwalidów „P.”, zwolnieni z pracy, a następnie wykluczeni ze spółdzielni. Powodowie domagali się uchylenia uchwał organów spółdzielni, unieważnienia rozwiązania umów o pracę, przywrócenia do pracy, wynagrodzenia za okres pozostawania bez pracy, ekwiwalentu za urlop oraz innych świadczeń. Sąd pierwszej instancji częściowo uwzględnił powództwo, zasądzając pewne kwoty wynagrodzenia i odszkodowania. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok, zasądzając inne kwoty i korygując daty. Powodowie wnieśli kasację, kwestionując m.in. kwalifikację pobrania zaliczek na wynagrodzenia jako ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych oraz nierozpoznanie roszczeń związanych z wypowiedzeniem umów o pracę. Sąd Najwyższy oddalił kasację. Uzasadnił, że wykluczenie ze spółdzielni z powodu samowolnego pobrania przez członków zarządu zaliczek na przyszłe wynagrodzenia, bez zgody właściwego organu (Rady Nadzorczej), stanowiło ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, zgodnie z art. 193 § 1 pkt 1 Prawa spółdzielczego i art. 52 KP. Podkreślono, że działanie to było świadome, przemyślane i we własnym interesie, a uchwała zarządu nie mogła legalizować takiego postępowania wobec braku zgody Rady Nadzorczej. Sąd Najwyższy uznał również, że roszczenia wynikające z wypowiedzenia umów o pracę stały się bezprzedmiotowe wobec późniejszego wykluczenia ze spółdzielni, które skutkuje ustaniem członkostwa i wygaśnięciem umowy o pracę.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wykluczenia członka ze spółdzielni z powodu naruszenia obowiązków pracowniczych, skutki prawne wykluczenia w kontekście stosunku pracy, oraz zasady dochodzenia odsetek od odsetek.
Dotyczy specyficznej sytuacji spółdzielni i zarządu, ale ogólne zasady dotyczące naruszenia obowiązków pracowniczych i skutków wykluczenia są szeroko stosowalne.
Zagadnienia prawne (4)
Czy samowolne pobranie przez członków zarządu spółdzielni zaliczek na przyszłe wynagrodzenia, bez zgody Rady Nadzorczej, stanowi ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych uzasadniające wykluczenie ze spółdzielni?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, samowolne pobranie zaliczek na przyszłe wynagrodzenia przez członków zarządu, w sytuacji trudnej sytuacji finansowej spółdzielni i bez zgody Rady Nadzorczej, stanowi ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, uzasadniające wykluczenie ze spółdzielni.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że pobranie pieniędzy na zabezpieczenie przyszłych wynagrodzeń przez członków władz spółdzielni, działając we własnym interesie i w sposób świadomy, stanowi ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych. Brak zgody Rady Nadzorczej na wypłacenie zaliczek, mimo że uchwałę podjął Zarząd (w którym zasiadali powodowie), czyni takie działanie nielegalnym.
Jakie są skutki prawne wykluczenia członka ze spółdzielni w kontekście stosunku pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wykluczenie członka ze spółdzielni jest w skutkach prawnych zrównane z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 193 § 4 Prawa spółdzielczego, wykluczenie ze spółdzielni pociąga za sobą skutki prawne rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika. Oznacza to, że stosunek pracy ustaje z dniem doręczenia uchwały o wykluczeniu, a wszelkie wcześniejsze wypowiedzenia stają się bezprzedmiotowe.
Czy roszczenia wynikające z wypowiedzenia umowy o pracę są zasadne, jeśli nastąpiło późniejsze wykluczenie ze spółdzielni?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenia wynikające z wypowiedzenia umowy o pracę stają się bezprzedmiotowe w przypadku późniejszego wykluczenia ze spółdzielni.
Uzasadnienie
Wykluczenie ze spółdzielni skutkuje ustaniem członkostwa i wygaśnięciem spółdzielczej umowy o pracę. Jeśli stosunek pracy zakończył się wskutek wykluczenia, wcześniejsze wypowiedzenie umowy o pracę traci znaczenie i nie rodzi dalszych roszczeń.
Czy odsetki od zaległych odsetek mogą być dochodzone w kasacji bez wcześniejszego wytoczenia o nie powództwa?
Odpowiedź sądu
Nie, zgodnie z art. 482 KC, odsetek od zaległych odsetek można żądać dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że żądanie odsetek od zaległych odsetek zgłoszone po raz pierwszy w kasacji nie mogło być rozpoznane, ponieważ prawo materialne (art. 482 KC) wymaga wcześniejszego wytoczenia o nie powództwa.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Piotr T. | osoba_fizyczna | powód |
| Marek G. | osoba_fizyczna | powód |
| Spółdzielnia Inwalidów „P.” Zakład Pracy Chronionej w P. | spółka | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
pr. spółdz. art. 193 § § 1 pkt 1
Prawo spółdzielcze
Wykluczenie członka ze spółdzielni może nastąpić z przyczyn uzasadniających rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.
pr. spółdz. art. 193 § § 4
Prawo spółdzielcze
Wykluczenie ze spółdzielni jest w skutkach prawnych zrównane z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.
k.p. art. 52 § § 1 pkt 1
Kodeks pracy
Ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych stanowi podstawę rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia z winy pracownika.
Pomocnicze
k.p. art. 100 § § 2 pkt 5 i 6
Kodeks pracy
Podstawowe obowiązki pracownicze obejmują dbałość o dobro zakładu pracy, ochronę jego mienia i używanie go zgodnie z przeznaczeniem oraz przestrzeganie zasad współżycia społecznego.
k.c. art. 482
Kodeks cywilny
Odsetek od zaległych odsetek można żądać dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa.
pr. spółdz. art. 24 § § 3
Prawo spółdzielcze
Wykluczenie członka ze spółdzielni staje się skuteczne z chwilą doręczenia członkowi zawiadomienia o wykluczeniu wraz z uzasadnieniem.
pr. spółdz. art. 186 § § 1
Prawo spółdzielcze
Wskutek wykluczenia ze spółdzielni ustaje członkostwo, czego konsekwencją jest wygaśnięcie spółdzielczej umowy o pracę.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Samowolne pobranie zaliczek na wynagrodzenia przez członków zarządu, bez zgody Rady Nadzorczej, stanowi ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych. • Wykluczenie ze spółdzielni jest skuteczne i zrównane z rozwiązaniem umowy o pracę z winy pracownika, co czyni bezprzedmiotowymi wcześniejsze wypowiedzenia. • Żądanie odsetek od zaległych odsetek w kasacji, bez wcześniejszego wytoczenia o nie powództwa, jest bezzasadne.
Odrzucone argumenty
Pobranie zaliczki na wynagrodzenie było uzasadnione uchwałą Zarządu i zgodne z przepisami Kodeksu pracy. • Wypowiedzenie umowy o pracę z dnia 20 listopada 1995 r. było skuteczne i powinno być rozpoznane. • Nienaliczenie odsetek powodowi Piotrowi T. od wynagrodzenia i odsetek od odsetek.
Godne uwagi sformułowania
Wykluczenie członka ze spółdzielni w okresie wypowiedzenia spółdzielczej umowy o pracę jest w skutkach prawnych zrównane z rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika. • Pobranie przez członków zarządu spółdzielni, w przewidywaniu odwołania z pełnionych funkcji, zaliczek na zabezpieczenie przyszłych wynagrodzeń bez zgody organu statutowo właściwego do dokonania czynności prawnych w zakresie stosunku pracy z członkami zarządu, stanowi ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych.
Skład orzekający
Walerian Sanetra
przewodniczący
Barbara Wagner
sędzia sprawozdawca
Alina Krusz-Stankiewicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wykluczenia członka ze spółdzielni z powodu naruszenia obowiązków pracowniczych, skutki prawne wykluczenia w kontekście stosunku pracy, oraz zasady dochodzenia odsetek od odsetek."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spółdzielni i zarządu, ale ogólne zasady dotyczące naruszenia obowiązków pracowniczych i skutków wykluczenia są szeroko stosowalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy konfliktu w zarządzie spółdzielni i poważnych zarzutów o naruszenie obowiązków pracowniczych, co jest interesujące z perspektywy prawa pracy i zarządzania.
“Czy pobranie zaliczki na pensję przez zarząd spółdzielni to ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Dane finansowe
wynagrodzenie: 1870,26 PLN
wynagrodzenie: 1690,01 PLN
wynagrodzenie: 1815,36 PLN
ekwiwalent za używanie samochodu: 115 PLN
ekwiwalent za używanie samochodu: 109 PLN
wyrównanie wynagrodzenia: 1755,26 PLN
wyrównanie wynagrodzenia: 1581,01 PLN
dodatkowe wynagrodzenie: 270,96 PLN
dodatkowe wynagrodzenie: 196,24 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.