I PKN 243/99Pakt gwarancji pracowniczych prawo pracy kasacja
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia pracownicy o rekompensatę pieniężną z Paktu Gwarancji Pracowniczych, zawartego w związku z restrukturyzacją PKP. Powódka rozwiązała stosunek pracy z własnej inicjatywy z powodu osiągnięcia wieku emerytalnego. Sądy niższych instancji oddaliły jej powództwo, argumentując, że rekompensata przysługuje tylko w przypadku rozwiązania umowy z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, a nie z inicjatywy pracownika przechodzącego na emeryturę. Sąd Najwyższy w swojej kasacji rozpatrywał zarzuty naruszenia prawa materialnego (Paktu Gwarancji Pracowniczych) oraz przepisów postępowania. Kluczowym argumentem Sądu Najwyższego było stwierdzenie, że Pakt Gwarancji Pracowniczych oraz porozumienie dotyczące jego realizacji nie stanowiły źródeł prawa pracy w rozumieniu art. 9 § 1 Kodeksu pracy, ponieważ nie były oparte na ustawie. Sąd uznał, że możliwość zawarcia takiego porozumienia musi wynikać z przepisów ustawowych, czego w tym przypadku brakowało. Ponadto, Sąd Najwyższy uznał za nieskuteczne zarzuty naruszenia przepisów postępowania, wskazując, że przepisy dotyczące wstępnego badania sprawy (art. 467 § 1 KPC i art. 468 § 1 KPC) dotyczą sądu pierwszej instancji, a nie sądu drugiej instancji, do którego skierowano kasację. Zarzut naruszenia art. 473 KPC nie został w ogóle uzasadniony. W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił kasację jako bezzasadną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 9 § 1 KP dotycząca źródeł prawa pracy oraz stosowanie przepisów proceduralnych w postępowaniu kasacyjnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji porozumień zbiorowych w PKP w okresie restrukturyzacji. Późniejsze orzecznictwo (wspomniane w notce) mogło ewoluować w kwestii statusu takich porozumień.
Zagadnienia prawne (3)
Czy porozumienie zbiorowe, nieoparte wprost na ustawie, może stanowić źródło prawa pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, warunkiem zaliczenia porozumienia zbiorowego do źródeł prawa pracy jest jego oparcie na ustawie, co oznacza, że możliwość jego zawarcia musi być przewidziana w ustawie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do art. 9 § 1 Kodeksu pracy, który definiuje źródła prawa pracy. Z przepisu tego wynika, że porozumienia zbiorowe mogą być źródłem prawa pracy tylko wtedy, gdy ich zawarcie jest przewidziane w ustawie. Pakt Gwarancji Pracowniczych nie spełniał tego wymogu, gdyż nie powoływał się na żadną ustawę jako podstawę jego zawarcia.
Czy zarzut naruszenia przepisów postępowania dotyczących wstępnego badania sprawy (art. 467 § 1 KPC i art. 468 § 1 KPC) może być skutecznie podniesiony w kasacji wobec wyroku sądu drugiej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te dotyczą postępowania pierwszoinstancyjnego i nie mogą być podstawą zarzutu wobec sądu drugiej instancji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że treść art. 467 § 1 KPC i art. 468 § 1 KPC jednoznacznie wskazuje, że dotyczą one postępowania przed sądem pierwszej instancji. Skarżąca błędnie zastosowała te przepisy w odniesieniu do sądu drugiej instancji.
Czy rozwiązanie stosunku pracy z inicjatywy pracownika, który osiągnął wiek emerytalny, uprawnia go do otrzymania rekompensaty pieniężnej z Paktu Gwarancji Pracowniczych?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli Pakt przewiduje rekompensatę w przypadku rozwiązania umowy z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, a pracownik sam zainicjował rozwiązanie stosunku pracy.
Uzasadnienie
Sądy obu instancji uznały, że rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło z inicjatywy pracownicy, a nie z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, co wykluczało przyznanie rekompensaty zgodnie z interpretacją Paktu.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Halina P. | osoba_fizyczna | powódka |
| Polskie Koleje Państwowe-Zakład Przewozów Pasażerskich w Ł. z siedzibą w K. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
KP art. 9 § § 1
Kodeks pracy
Definiuje źródła prawa pracy, w tym porozumienia zbiorowe, które muszą być oparte na ustawie.
KPC art. 393¹ § pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa kasacji - naruszenie prawa materialnego.
KPC art. 393¹²
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa oddalenia kasacji.
Pomocnicze
KPC art. 467 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
KPC art. 468 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ustawa o rozwiązywaniu sporów zbiorowych art. 9
Ustawa o rozwiązywaniu sporów zbiorowych art. 14
KP art. 393¹ § pkt 1
Kodeks pracy
Naruszenie prawa materialnego jako podstawa kasacji.
KPC art. 473
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pakt Gwarancji Pracowniczych nie stanowił źródła prawa pracy, ponieważ nie był oparty na ustawie. • Przepisy art. 467 § 1 KPC i art. 468 § 1 KPC dotyczą postępowania przed sądem pierwszej instancji i nie mogą być podstawą zarzutu w kasacji wobec sądu drugiej instancji. • Rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło z inicjatywy pracownicy, a nie z przyczyn leżących po stronie pracodawcy.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie Paktu Gwarancji Pracowniczych. • Naruszenie przepisów postępowania przez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego i nieuchylenie wyroku Sądu Rejonowego. • Naruszenie art. 473 KPC.
Godne uwagi sformułowania
Warunkiem zaliczenia porozumienia zbiorowego określającego prawa i obowiązki stron stosunku pracy do źródeł prawa pracy, jest jego oparcie "na ustawie", to znaczy, że możliwość zawarcia porozumienia jest przewidziana w ustawie. • Wstępne badanie sprawy przewidziane w art. 467 § 1 KPC oraz podjęcie czynności wyjaśniających, o których stanowi art. 468 § 1 KPC, należy do sądu pierwszej instancji, wskutek czego zarzut naruszenia tych przepisów nie może być skierowany w kasacji wobec wyroku sądu drugiej instancji.
Skład orzekający
Walerian Sanetra
przewodniczący
Jadwiga Skibińska-Adamowicz
sprawozdawca
Katarzyna Gonera
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 9 § 1 KP dotycząca źródeł prawa pracy oraz stosowanie przepisów proceduralnych w postępowaniu kasacyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji porozumień zbiorowych w PKP w okresie restrukturyzacji. Późniejsze orzecznictwo (wspomniane w notce) mogło ewoluować w kwestii statusu takich porozumień.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie wyjaśnia kluczową kwestię, czy porozumienia zbiorowe mogą być źródłem prawa pracy, co ma szerokie zastosowanie w prawie pracy. Pokazuje też, jak Sąd Najwyższy podchodzi do zarzutów proceduralnych w kasacji.
“Czy Pakt Gwarancji Pracowniczych to prawo pracy? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe zasady.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.