I PK 96/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 23 marca 2017 r. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej pozwanej spółki O. Spółka z o.o. w C. od wyroku Sądu Okręgowego w C. z dnia 5 listopada 2015 r., który oddalił apelację pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia 30 marca 2015 r. Sprawa dotyczyła roszczeń powodów S. C. i D. K. o zasądzenie należności z tytułu zwrotu kosztów noclegów. Sąd Rejonowy uwzględnił roszczenie, ustalając, że powodowie, zatrudnieni jako kierowcy, otrzymywali ryczałt za pracę w godzinach nadliczbowych, nocnych i dyżur, a także premię. Mimo że powodowie nocowali w kabinach samochodów ciężarowych wyposażonych w udogodnienia, a pracodawca zapewniał im dostęp do baz noclegowych, sądy niższych instancji uznały, że pracownikom przysługuje zwrot kosztów noclegu. Sąd Rejonowy powołał się na art. 77⁵ § 3-5 k.p. w związku z art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców oraz uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2014 r. (II PZP 1/14), zgodnie z którą nocleg w kabinie pojazdu nie stanowi zapewnienia bezpłatnego noclegu przez pracodawcę. Sąd Okręgowy podzielił tę argumentację. Pozwany w skardze kasacyjnej podniósł, że istnieje istotne zagadnienie prawne dotyczące ryczałtu za noclegi, gdy pracownik nie ponosi faktycznych kosztów, oraz potrzebę wykładni przepisów art. 77⁵ § 1, 3, 4 i 5 k.p. w zw. z § 2 ust. 2 lit. B oraz § 9 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi, wskazując, że zagadnienie prawne zostało już rozstrzygnięte w wyroku z dnia 21 lutego 2017 r. (I PK 300/15) w identycznym stanie faktycznym i prawnym. Podkreślono, że brak szczegółowej regulacji wewnętrznej w zakresie ryczałtów za noclegi uzasadnia stosowanie przepisów rozporządzenia, a nocleg w kabinie nie jest równoznaczny z zapewnieniem bezpłatnego noclegu. Sąd Najwyższy stwierdził również brak rozbieżności między uchwałą II PZP 1/14 a wyrokiem II PK 248/14, a także brak podstaw do wykładni przepisów w postulowanym przez pozwanego kierunku, gdyż Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji. W konsekwencji, na podstawie art. 398⁹ § 2 k.p.c., skargę kasacyjną odrzucono, a koszty postępowania kasacyjnego zasądzono od pozwanego na rzecz powoda S. C. na podstawie art. 98 § 1 i 99 k.p.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUgruntowanie interpretacji przepisów dotyczących ryczałtu za noclegi dla kierowców w transporcie międzynarodowym, w sytuacji braku faktycznego poniesienia kosztów noclegu i nocowania w kabinie pojazdu.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku szczegółowej regulacji wewnętrznej pracodawcy i jest związane z konkretnymi ustaleniami faktycznymi sądu niższej instancji.
Zagadnienia prawne (2)
Czy na tle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2014 r., II PZP 1/14, należy uznawać, iż pracownik - kierowca jest uprawniony do żądania zwrotu kosztów noclegu w postaci ryczałtu w sytuacji odbywania tych noclegów w kabinie pojazdu wyposażonego w pakiet sypialny, nie ponosząc z tego tytułu żadnych kosztów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ryczałt za nocleg przysługuje pracownikowi, nawet jeśli nocuje w kabinie pojazdu, pod warunkiem, że pracodawca nie zapewnił mu bezpłatnego noclegu w rozumieniu przepisów. Brak poniesienia faktycznego wydatku nie pozbawia pracownika prawa do ryczałtu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na wcześniejsze orzecznictwo, wyjaśnił, że nocleg w kabinie pojazdu nie jest równoznaczny z zapewnieniem bezpłatnego noclegu przez pracodawcę. W przypadku braku szczegółowej regulacji wewnętrznej pracodawcy, pracownikowi przysługuje ryczałt za nocleg zgodnie z przepisami rozporządzenia, nawet jeśli nie przedstawi rachunku.
Czy odwoływanie się do treści art. 77⁵ § 5 k.p. (przepisów bezwzględnie obowiązujących) jest uprawnione wówczas, gdy regulamin wynagradzania lub umowa o pracę zawiera postanowienia dotyczące kwot należności z tytułu podróży służbowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale z zastrzeżeniem, że jeśli strony skonkretyzowały w umowie o pracę wysokość należności, to nie jest ona nieważna tylko dlatego, że kwestia ta powinna zostać ustalona w regulaminie wynagradzania. Sąd Najwyższy podkreślił, że w analizowanej sprawie treść umowy o pracę nie była kwestionowana, a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że nie ma rozdźwięku między uchwałą II PZP 1/14 a wyrokiem II PK 248/14. Uchwała dotyczyła zasady, czy nocleg w kabinie koresponduje z zapewnieniem bezpłatnego noclegu, natomiast wyrok rozwinął kwestię sposobu uwolnienia się pracodawcy z obowiązku zapłaty ryczałtu, wskazując na znaczenie postanowień umownych. W tej sprawie brak było podstaw do wykładni przepisów w postulowanym przez pozwanego kierunku, gdyż ustalenia faktyczne nie korespondowały z podnoszonymi wątpliwościami.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. C. | osoba_fizyczna | powód |
| D. K. | osoba_fizyczna | powód |
| O. Spółka z o.o. w C. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.p. art. 77⁵ § § 3 - 5
Kodeks pracy
W przypadku braku szczegółowej regulacji wewnętrznej pracodawcy (układ zbiorowy pracy, regulamin wynagradzania, umowa o pracę) w zakresie należności z tytułu podróży służbowej, pracownikowi przysługują należności na pokrycie kosztów podróży służbowej według przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. Zwrot kosztów podróży obejmuje m.in. koszty noclegu, a nocleg w kabinie pojazdu nie jest traktowany jako zapewnienie bezpłatnego noclegu przez pracodawcę. Pracownikowi przysługuje ryczałt za nocleg w wysokości 25% limitu, jeśli nie przedstawi rachunku.
rozp. MPiPS z 19.12.2002 r. art. § 9 § ust. 1-4
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju
Nocleg w kabinie pojazdu nie stanowi zapewnienia przez pracodawcę bezpłatnego noclegu w rozumieniu § 9 ust. 4. Pracownikowi przysługuje zwrot kosztów noclegu na warunkach i w wysokości określonych w § 9 ust. 1-3 lub na korzystniejszych warunkach. W przypadku braku rachunku za nocleg, pracownikowi przysługuje ryczałt za nocleg w wysokości 25% limitu.
Pomocnicze
u.c.p.k. art. 21a
Ustawa o czasie pracy kierowców
k.p.c. art. 398⁹ § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka istotnego zagadnienia prawnego nie została spełniona, gdyż kwestia została już rozstrzygnięta w orzecznictwie Sądu Najwyższego.
k.p.c. art. 398⁹ § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości nie została spełniona, gdyż wątpliwości nie korespondowały ze stanem faktycznym sprawy, a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji.
k.p.c. art. 398¹³ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada obciążenia strony przegrywającej kosztami postępowania.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Zwrot kosztów obejmuje koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak istotnego zagadnienia prawnego, gdyż sprawa była już rozstrzygana przez Sąd Najwyższy w identycznym stanie faktycznym i prawnym. • Brak potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości, ponieważ Sąd Najwyższy dokonał wszechstronnej wykładni w poprzednim orzeczeniu, a wątpliwości pozwanego nie korespondują ze stanem faktycznym sprawy. • Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji, co uniemożliwia dokonanie wykładni przepisów w kierunku postulowanym przez pozwanego.
Odrzucone argumenty
Istnienie istotnego zagadnienia prawnego dotyczącego ryczałtu za noclegi w kabinie pojazdu. • Potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości, w tym art. 77⁵ § 1, 3, 4 i 5 k.p. w zw. z § 2 ust. 2 lit. B oraz § 9 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. • Rozbieżność w orzecznictwie Sądu Najwyższego między uchwałą II PZP 1/14 a wyrokiem II PK 248/14.
Godne uwagi sformułowania
Nocleg w kabinie pojazdu nie może być uznany za zapewnienie bezpłatnego noclegu. • Brak rachunku za nocleg oznacza, że pracownikowi przysługuje ryczałt za nocleg w wysokości 25% limitu. • Sąd Najwyższy nie powinien przyjmować do rozpoznania kolejnych skarg kasacyjnych tej samej strony, opartych na identycznych ustaleniach faktycznych i ocenie prawnej. • Przesądzenie danej kwestii jurydycznej przez Sąd Najwyższy sprawia, że w obrocie prawnym nie występuje już niepewność konieczna do określania zagadnienia prawnego jako 'istotne'.
Skład orzekający
Piotr Prusinowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ugruntowanie interpretacji przepisów dotyczących ryczałtu za noclegi dla kierowców w transporcie międzynarodowym, w sytuacji braku faktycznego poniesienia kosztów noclegu i nocowania w kabinie pojazdu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku szczegółowej regulacji wewnętrznej pracodawcy i jest związane z konkretnymi ustaleniami faktycznymi sądu niższej instancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kierowców zawodowych i interpretacji przepisów dotyczących zwrotu kosztów podróży służbowej, co jest istotne dla wielu pracowników i pracodawców w branży transportowej.
“Czy nocleg w kabinie ciężarówki oznacza brak prawa do ryczałtu za nocleg? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 3600 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.