Orzeczenie · 2026-05-12

I OZ 183/26Współuczestnictwo formalne a opłaty sądowe WSA NSA

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-05-12
NSAAdministracyjneŚredniansa
wspólnoty gruntowewpis sądowykoszty postępowaniasądy administracyjnezażaleniewspółuczestnictwo formalnewspółuczestnictwo materialneprawo administracyjne

Sprawa dotyczyła zażalenia A.F. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II WSA w Lublinie, które wzywało do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi na decyzję Wojewody Lubelskiego w przedmiocie ustalenia, że nieruchomość nie stanowi wspólnoty gruntowej. Skarżąca, wraz z innymi osobami, wywodziła swoje uprawnienia z umowy z 1973 r. dotyczącej produkcji roślinnej i zagospodarowania pastwisk. Zarządzenie WSA nakazywało uzupełnienie wpisu w kwocie 150 zł, grożąc odrzuceniem skargi. A.F. wniosła zażalenie, argumentując, że w sytuacji współuczestnictwa materialnego należy się jedna opłata sądowa. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie. Sąd wyjaśnił, że zasada jednej opłaty (art. 214 § 2 P.p.s.a.) dotyczy wyłącznie współuczestnictwa materialnego (art. 72 § 1 pkt 1 K.p.c.), gdzie uprawnienia stron są wspólne. W przypadku współuczestnictwa formalnego (art. 72 § 1 pkt 2 K.p.c.), gdzie uprawnienia są podobne, ale dochodzone w jednym piśmie, każdy skarżący uiszcza opłatę odrębnie. NSA uznał, że w tej sprawie występuje współuczestnictwo formalne, ponieważ decyzja organu odmawiała ustalenia bytu prawnego wspólnoty gruntowej, a skarżący wywodzili indywidualny interes prawny. Wspólnota celu procesowego nie jest tożsama ze wspólnotą uprawnień. W związku z tym, wezwanie do uzupełnienia wpisu od każdego ze skarżących było prawidłowe.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących współuczestnictwa formalnego i materialnego w kontekście opłat sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a także kwestia ustalania bytu prawnego wspólnot gruntowych.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustalaniem wspólnot gruntowych i może mieć ograniczone zastosowanie w innych rodzajach spraw.

Zagadnienia prawne (2)

Czy w przypadku współuczestnictwa formalnego skarżących w sprawie sądowoadministracyjnej, każdy z nich jest zobowiązany do uiszczenia odrębnego wpisu sądowego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, w przypadku współuczestnictwa formalnego, każdy ze skarżących jest zobowiązany do uiszczenia odrębnego wpisu sądowego.

Uzasadnienie

Sąd rozróżnił współuczestnictwo materialne (jedna opłata) od formalnego (odrębne opłaty). W tej sprawie, gdzie decyzja odmawiała ustalenia bytu prawnego wspólnoty gruntowej, a skarżący wywodzili indywidualny interes prawny, wystąpiło współuczestnictwo formalne, co uzasadniało wezwanie do uzupełnienia wpisu od każdego z nich.

Czy umowa z 1973 r. dotycząca produkcji roślinnej i zagospodarowania pastwisk, zawarta między grupą rolników, stanowi podstawę do uznania ich za reprezentantów zorganizowanej wspólnoty gruntowej w rozumieniu ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sama umowa nie stanowi podstawy do uznania za reprezentantów zorganizowanej wspólnoty gruntowej, jeśli byt prawny wspólnoty nie został uprzednio ukonstytuowany decyzją administracyjną.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że argument o znaczeniu umowy z 1973 r. miałby zastosowanie dopiero po uprzednim ukonstytuowaniu wspólnoty gruntowej decyzją administracyjną. Dopóki taki byt prawny nie zostanie potwierdzony, skarżący występują jako osoby fizyczne z indywidualnym interesem prawnym, a nie jako reprezentanci zorganizowanej wspólnoty.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono zażalenie skarżącej A.F. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II WSA w Lublinie o wezwaniu do uzupełnienia wpisu sądowego.

Przepisy (13)

Główne

P.p.s.a. art. 220 § 1 i 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przewodniczący wzywa do uiszczenia opłaty pod rygorem odrzucenia skargi.

P.p.s.a. art. 230 § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Od pism wszczynających postępowanie pobiera się wpis; pismem takim jest również skarga.

P.p.s.a. art. 214 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje opłacanie pisma wnoszonego przez kilka osób, w sytuacji współuczestnictwa.

u.z.w.g. art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych

Definicja wspólnot gruntowych.

u.z.w.g. art. 8

Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych

Warunek konieczny istnienia wspólnoty w rozumieniu ustawy.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. § 2 ust. 3 pkt 6

Określa wysokość wpisu w sprawach dotyczących wspólnot gruntowych.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania o zażaleniu.

P.p.s.a. art. 197 § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania o zażaleniu.

P.p.s.a. art. 198

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania o zażaleniu.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 51

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy sytuacji, gdy w sprawie występuje kilka podmiotów w charakterze skarżącego.

K.p.c. art. 72 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego

Definiuje współuczestnictwo materialne.

K.p.c. art. 72 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego

Definiuje współuczestnictwo formalne.

u.z.w.g. art. 14-25

Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych

Dotyczy spółki w rozumieniu ustawy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

W przypadku współuczestnictwa formalnego, każdy ze skarżących jest zobowiązany do uiszczenia odrębnego wpisu sądowego. • Brak uprzedniego ukonstytuowania wspólnoty gruntowej decyzją administracyjną powoduje, że skarżący występują jako osoby fizyczne z indywidualnym interesem prawnym.

Odrzucone argumenty

W sytuacji współuczestnictwa materialnego należy się jedna opłata sądowa od skargi. • Umowa z 1973 r. dotycząca produkcji roślinnej i zagospodarowania pastwisk stanowi podstawę do uznania skarżących za reprezentantów zorganizowanej wspólnoty gruntowej.

Godne uwagi sformułowania

Istota sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy skarżący zobowiązani są do uiszczenia jednego wspólnego wpisu, czy też każdy z nich powinien uiścić opłatę odrębnie. • W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że zasada uiszczenia jednej opłaty [...] ma zastosowanie wyłącznie w przypadku współuczestnictwa materialnego. • Natomiast w przypadku współuczestnictwa formalnego [...] każdy z nich uiszcza opłatę odrębnie, stosownie do swojego uprawnienia. • Wspólnota celu procesowego nie jest bowiem tożsama ze wspólnotą uprawnień w rozumieniu art. 214 § 2 P.p.s.a. • Po stronie skarżących występuje zatem współuczestnictwo formalne

Skład orzekający

Krzysztof Sobieralski

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących współuczestnictwa formalnego i materialnego w kontekście opłat sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a także kwestia ustalania bytu prawnego wspólnot gruntowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustalaniem wspólnot gruntowych i może mieć ograniczone zastosowanie w innych rodzajach spraw.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z opłatami sądowymi i współuczestnictwem stron, co jest istotne dla praktyków prawa. Interpretacja przepisów dotyczących wspólnot gruntowych również stanowi element zainteresowania.

Współuczestnictwo formalne a opłaty sądowe: Kiedy płacimy raz, a kiedy za każdego?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst