I OZ 183/26

I OZ 183/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-05-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-04-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Krzysztof Sobieralski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6164 Wspólnoty gruntowe
Hasła tematyczne
Koszty sądowe
Sygn. powiązane
II SA/Lu 37/26 - Wyrok WSA w Lublinie z 2026-07-14
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
Art. 184, art. 197 § 1, art. 198, art. 214 § 2, art. 220 § 1 i 3, art. 230 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2020 poz 1575
Art. 78 § 1 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 140
Art. 1 ust 1 i 2, art. 8, art. 14-25
Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.F. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 marca 2026 r., sygn. akt II SA/Lu 37/26, o wezwaniu do uiszczenia uzupełniającego wpisu sądowego w sprawie ze skarg P.K., K.B., M.Z., A.F. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 3 grudnia 2025 r., znak: GN-V.7538.4.2025.DT, w przedmiocie ustalenia, że nieruchomość nie stanowi wspólnoty gruntowej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
P.K., K.B., A.F. i M.Z. wnieśli skargę na decyzję Wojewody Lubelskiego, zwanego dalej "Wojewodą", z dnia 3 grudnia 2025 r., znak: GN-V.7538.4.2025.DT, utrzymującą w mocy decyzję Starosty Chełmskiego, zwanego dalej "Starostą", z dnia 9 stycznia 2025 r., znak: GKN.660.3.2.2024, wydanej w przedmiocie ustalenia, że nieruchomość nie stanowi wspólnoty gruntowej.
Pismem z dnia 5 lutego 2026 r. skarżący przedłożyli dowód opłaty od wniesionej skargi w kwocie 200 zł.
Zarządzeniem z dnia 19 marca 2026 r., sygn. akt II SA/Lu 37/26, wydanym na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zwanego dalej "Sądem I instancji", wezwał skarżącą A.F., zwaną dalej "skarżącą", do uzupełnienia wpisu sądowego w kwocie 150 zł od skargi na decyzję z dnia 3 grudnia 2025 r., stosownie do § 2 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r., poz. 535). W zarządzeniu wskazano, że wpis należy uiścić w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi.
Zażalenie na powyższe zarządzenie wniosła skarżąca wnosząc o jego uchylenie i uznanie, że należna opłata od skargi winna być pobrana w wysokości 200 zł.
Wnosząca zażalenie, powołując się na art. 51 P.p.s.a. oraz art. 214 § 2 P.p.s.a., wskazała, że skarżący są zobowiązani do uiszczenia jednej opłaty sądowej od skargi, albowiem po stronie skarżących zachodzi współuczestnictwo materialne. Argumentując powyższe stanowisko wskazano, że skarżący wywodzą swoje uprawnienia z umowy zawartej między grupą rolników w dniu 26 czerwca 1973 r., na mocy której powołano zespół, którego celem jest produkcja roślinna oraz racjonalne zagospodarowanie pastwisk położonych na gruntach wspólnoty wiejskiej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Stosownie do art. 230 § 1 P.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis, przy czym w rozumieniu § 2 powyższego przepisu pismem takim jest również skarga. Jeżeli skarga nie została należycie opłacona, zgodnie z art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a., przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem odrzucenia skargi uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania.
Istota sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy skarżący zobowiązani są do uiszczenia jednego wspólnego wpisu, czy też każdy z nich powinien uiścić opłatę odrębnie. Art. 214 § 2 P.p.s.a. reguluje przypadek opłacania pisma, wnoszonego przez kilka osób, w sytuacji gdy w sprawie występuje kilka podmiotów w charakterze skarżącego (art. 51 P.p.s.a.). Osoby, których prawa lub obowiązki są wspólne, wnosząc jedno pismo, uiszczają jedną opłatę. Natomiast jeżeli osoby te mają odrębne uprawnienia lub obowiązki, wniesienie przez kilka osób jednego pisma powoduje konieczność uiszczenia opłaty przez każdą z tych osób oddzielnie w zależności od indywidualnego uprawnienia lub obowiązku.
W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że zasada uiszczenia jednej opłaty wyrażona w art. 214 § 2 zdanie pierwsze P.p.s.a. ma zastosowanie wyłącznie w przypadku współuczestnictwa materialnego, o którym mowa w art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r., poz. 468 ze zm.), zwanej dalej "K.p.c." – to jest wówczas, gdy dla kilku osób uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne. Klasycznym przykładem jest skarga współwłaścicieli jednej nieruchomości wywodzących swój status strony z praw do tej samej rzeczy. Opłata obciąża wówczas skarżących solidarnie, co oznacza, że jej uiszczenie przez jedną z osób zwalnia pozostałe z tego obowiązku (zob. postanowienia NSA z dnia: 26 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 767/09, LEX nr 574229; 7 czerwca 2011 r., sygn. akt II OZ 467/11, LEX nr 821513). Natomiast w przypadku współuczestnictwa formalnego, o którym mowa w art. 72 § 1 pkt 2 K.p.c. – gdy skarżący mają uprawnienia jedynie podobne, choć dochodzone w jednym piśmie i dotyczące tego samego aktu – każdy z nich uiszcza opłatę odrębnie, stosownie do swojego uprawnienia (por. postanowienia NSA z dnia: 28 października 2010 r., sygn. akt II OZ 1079/10, LEX nr 743601; 12 października 2011 r., sygn. akt II OZ 941/11, LEX nr 984698; 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 909/11, LEX nr 1149645).
Jak wynika z akt administracyjnych, Starosta wszczął postępowanie w sprawie ustalenia, czy nieruchomość położona w obrębie K. w gminie [...], oznaczona jako działka numer [...] o powierzchni 6,46 ha, stanowi wspólnotę gruntową, o której mowa w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 140), zwanej dalej "u.z.w.g.".
W sprawie, jako uczestnicy postępowania zgłosili się: T.K., K.B., A.F., M.Z., którzy wywodzili swój interes prawny z umowy z dnia 26 czerwca 1973 r., zawartej pomiędzy grupą rolników, która dotyczyła utworzenia zespołu, którego celem jest produkcja roślinna oraz racjonalne zagospodarowanie pastwisk o powierzchni 5,31 ha na gruntach wspólnoty wiejskiej.
Po rozpatrzeniu zebranego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego Starosta decyzją z dnia 9 stycznia 2025 r. orzekł o nieustaleniu, że wyżej opisana nieruchomość stanowi grunt wspólnoty gruntowej wsi K. oraz o nieustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie gruntowej.
Przenosząc powyższe rozważania prawne na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, że decydującą okolicznością sprawy jest to, iż decyzją organu I instancji odmówiono ustalenia, że przedmiotowa nieruchomość stanowi wspólnotę gruntową. Skoro byt prawny wspólnoty nie został potwierdzony decyzją administracyjną (a jest to warunek konieczny istnienia wspólnoty w rozumieniu art. 8 u.z.w.g.), to nie można mówić o legitymacji wspólnoty do występowania w sprawie. Wywodzenie przez skarżących, że zawarcie przez grupę rolników umowy z 1973 r. legitymuje ich do występowania jako reprezentantów wspólnoty gruntowej jest błędne, albowiem argument ten miałby znaczenie dopiero wówczas, gdyby wspólnota gruntowa została uprzednio ukonstytuowana decyzją administracyjną i działała przez spółkę w rozumieniu art. 14-25 u.z.w.g., a skarga byłaby wnoszona w jej imieniu – co jednak w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Istota sporu dotyczy właśnie tego, czy wspólnota istnieje i kto jest jej członkiem. Dopóki nie zapadła ostateczna decyzja potwierdzająca byt wspólnoty (art. 8 u.z.w.g.), skarżący nie mogą skutecznie powoływać się na status członków zorganizowanej wspólnoty działającej jako jeden podmiot, lecz występują jako osoby fizyczne wywodzące indywidualny interes prawny. Okoliczność, że cel zaskarżenia decyzji Wojewody z dnia 3 grudnia 2025 r. jest dla wszystkich skarżących wspólny, nie przesądza o materialnym charakterze współuczestnictwa. Wspólnota celu procesowego nie jest bowiem tożsama ze wspólnotą uprawnień w rozumieniu art. 214 § 2 P.p.s.a. Każdemu ze skarżących przysługuje samodzielny interes prawny w potwierdzeniu bytu prawnego wspólnoty gruntowej obejmującej działkę nr [...], wynikający z jego własnego, indywidualnego udziału w tej wspólnocie.
Po stronie skarżących występuje zatem współuczestnictwo formalne — skargi zostały wniesione w jednym piśmie i dotyczą tego samego aktu administracyjnego, jednak każdy ze skarżących reprezentuje własne, indywidualne uprawnienie wynikające z jego udziału we wspólnocie. Tego rodzaju współuczestnictwa nie obejmuje hipoteza art. 214 § 2 zdanie pierwsze P.p.s.a. Skorzystanie przez skarżących z możliwości wniesienia jednej skargi stanowi w istocie formalne połączenie pism kilku podmiotów dysponujących własnymi prawami, którzy mogliby równie dobrze zainicjować odrębne postępowania sądowoadministracyjne. Jest to wyłącznie ich uprawnienie procesowe, z którego nie wynika modyfikacja zasad ponoszenia kosztów postępowania.
W konsekwencji powyższych rozważań należało stwierdzić, że Przewodniczący Wydziału II Sądu I instancji prawidłowo zastosował przepisy regulujące pobór wpisu od skargi. Skarga obarczona była brakiem fiskalnym w postaci nieuiszczenia wpisu od każdego ze skarżących odrębnie. W tej sytuacji skarżący, na mocy zarządzenia z dnia 19 marca 2026 r., zasadnie został wezwany do uzupełnienia powyższego braku w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wysokość należnego wpisu została określona prawidłowo w oparciu o § 2 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r., poz. 535).
W związku z powyższym należy uznać, że zażalenie jest bezzasadne,
a zaskarżone zarządzenie odpowiada prawu.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184
w zw. z art. 197 § 1 i 2 oraz art. 198 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.