Orzeczenie · 2026-05-28

I OW 56/26Wskazanie organu właściwego zasiłek bezdomność

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-05-28
NSAAdministracyjneWysokansa
spór o właściwośćpomoc społecznazasiłek okresowyzasiłek celowybezdomnośćwłaściwość miejscowaostatnie miejsce zameldowaniaNSAsamorząd terytorialny

Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął spór o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta L. a Wójtem Gminy S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku S.L. o przyznanie zasiłku okresowego i celowego. S.L. przebywał w hostelu w Krakowie i był osobą bezdomną, nieposiadającą aktualnego miejsca zamieszkania ani zameldowania na pobyt stały. Prezydent Miasta L. uważał się za niewłaściwego, wskazując na ostatnie zameldowanie S.L. na pobyt stały w DPS w P. (gmina S.) i art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Wójt Gminy S. również uważał się za niewłaściwego, argumentując brak związku S.L. z gminą S. po opuszczeniu DPS. Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na art. 4 PPSA i art. 22 § 1 pkt 1 KPA, stwierdził istnienie negatywnego sporu o właściwość. Analizując art. 101 ustawy o pomocy społecznej, sąd uznał, że dla osoby bezdomnej właściwość miejscową ustala się według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Ponieważ bezsporne było, że ostatnim takim miejscem był adres DPS w P. (gmina S.), sąd wskazał Wójta Gminy S. jako organ właściwy. Sąd podkreślił, że przepisy dotyczące pobytu w placówkach (art. 101 ust. 2a i 6 ups) nie miały zastosowania, gdyż S.L. aktualnie nie przebywał w żadnej placówce. Sąd odmówił również zasądzenia kosztów postępowania, wskazując na brak podstaw prawnych w sprawach o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, zgodnie z art. 199 PPSA.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Ustalanie właściwości miejscowej gminy dla osób bezdomnych w sprawach świadczeń z pomocy społecznej, zwłaszcza w kontekście ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały i pobytu w placówkach.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji osoby bezdomnej i interpretacji art. 101 ustawy o pomocy społecznej. Nie dotyczy sytuacji osób posiadających aktualne miejsce zamieszkania.

Zagadnienia prawne (2)

Jak ustalić właściwość miejscową gminy do rozpoznania wniosku o przyznanie zasiłku okresowego i celowego dla osoby bezdomnej, która przebywa w hostelu i nie ma aktualnego miejsca zamieszkania ani zameldowania na pobyt stały?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Właściwość miejscową gminy dla osoby bezdomnej ustala się według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały, zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że definicja osoby bezdomnej obejmuje osoby niezamieszkujące w lokalu mieszkalnym i niezameldowane na pobyt stały, lub zameldowane, ale bez możliwości zamieszkania. Pobyt w hostelu nie jest miejscem zamieszkania. Ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały, nawet jeśli jest to adres placówki (DPS), decyduje o właściwości gminy, chyba że osoba nadal przebywa w placówce na podstawie umowy lub skierowania.

Czy w postępowaniu o rozstrzygnięcie sporu o właściwość sąd administracyjny może zasądzić zwrot kosztów postępowania?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, w postępowaniu o rozstrzygnięcie sporu o właściwość sąd administracyjny nie może zasądzić zwrotu kosztów postępowania, ponieważ nie dochodzi w nim do dochodzenia praw, a jedynie rozstrzygnięcia kwestii procesowej.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na art. 199 PPSA (zasada ponoszenia kosztów przez strony) i art. 209 PPSA, wskazując, że wyjątki od tej zasady (np. art. 200 PPSA) dotyczą spraw, w których strony dochodzą praw, a nie spraw o ustalenie właściwości. W sprawach o spór o właściwość nie ma podstaw do orzekania o zwrocie kosztów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Inne
Wskazano Wójta Gminy S. jako organ właściwy w sprawie przyznania zasiłku okresowego i celowego.

Przepisy (15)

Główne

p.p.s.a. art. 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 15 § 1 pkt 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 22 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.s. art. 101 § 1

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 101 § 2

Ustawa o pomocy społecznej

Dla osoby bezdomnej właściwość miejscową gminy ustala się według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 15 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 199

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 209

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 157 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.s. art. 101 § 2a

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 101 § 6

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 6 § 8

Ustawa o pomocy społecznej

Definicja osoby bezdomnej.

u.o.p.k. art. 2 § 1 pkt 4

Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy

Definicja lokalu mieszkalnego, wyłączenie pomieszczeń krótkotrwałego pobytu.

Ustawa o ewidencji ludności

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały decyduje o właściwości miejscowej gminy dla osoby bezdomnej, nawet jeśli jest to adres placówki. • Pobyt w hostelu nie jest miejscem zamieszkania. • Przepisy dotyczące pobytu w placówkach nie mają zastosowania, gdy osoba już w nich nie przebywa. • W sprawach o rozstrzygnięcie sporu o właściwość brak podstaw do zasądzenia kosztów postępowania.

Odrzucone argumenty

Organem właściwym powinien być organ gminy, z którą osoba ma aktualny związek życiowy (argument Wójta Gminy S.). • Organem właściwym powinien być organ gminy, który skierował do placówki (argument Wójta Gminy S. w kontekście poprzedniej sprawy).

Godne uwagi sformułowania

negatywny spór o właściwość • ostatniego miejsca zameldowania zainteresowanego na pobyt stały, determinującego właściwość miejscową organu administracji • pobytu w hostelu nie sposób zakwalifikować jako miejsce zamieszkania • nie ma możliwości zamieszkania pod adresem ostatniego zameldowania na pobyt stały bez odpowiedniej decyzji o skierowaniu go do tej placówki lub na podstawie umowy cywilnoprawnej • S.L. jest więc osobą w kryzysie bezdomności. • w sprawie I OW 38/26 w przedmiocie rozstrzygnięcia sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta L. a Wójtem Gminy S. przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku S.L. w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Wójta Gminy S. jako organ właściwy w sprawie. • nie dochodzi do dochodzenia praw, ale zwraca się do sądu administracyjnego o wyznaczenie podmiotu właściwego do rozpoznania sprawy.

Skład orzekający

Jerzy Siegień

przewodniczący

Marek Stojanowski

sprawozdawca

Marian Wolanin

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie właściwości miejscowej gminy dla osób bezdomnych w sprawach świadczeń z pomocy społecznej, zwłaszcza w kontekście ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały i pobytu w placówkach."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osoby bezdomnej i interpretacji art. 101 ustawy o pomocy społecznej. Nie dotyczy sytuacji osób posiadających aktualne miejsce zamieszkania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy praktycznego problemu ustalania właściwości gminy dla osób w trudnej sytuacji życiowej (bezdomność), co jest częstym zagadnieniem w pomocy społecznej. Rozstrzygnięcie NSA jasno wskazuje, jak należy interpretować przepisy w takich przypadkach.

Gmina właściwa dla bezdomnego? NSA rozstrzyga spór o ostatnie miejsce zameldowania.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst