I OSK 789/23Umorzenie postępowania niz odmowa wszczęcia po 30 latach
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił postanowienie Ministra o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej z 1991 r. Minister odmówił wszczęcia postępowania, powołując się na nowo dodany art. 158 § 3 K.p.a., który stanowi, że jeżeli od dnia doręczenia decyzji upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności. WSA uznał, że wniosek skarżącej E.W. o stwierdzenie nieważności decyzji wpłynął do organu przed wejściem w życie tej zmiany, a zatem przepis ten nie mógł być zastosowany. Dodatkowo WSA wskazał, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest już środkiem zaskarżenia, którego wyczerpanie jest warunkiem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego. NSA oddalił skargę kasacyjną Ministra. Sąd podkreślił, że ustawa nowelizująca K.p.a. wprowadziła dwa odrębne rozwiązania: art. 158 § 3 K.p.a. dotyczy odmowy wszczęcia postępowania w sprawach, które nie zostały jeszcze wszczęte przed dniem wejścia w życie nowelizacji, natomiast art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej nakazuje umorzenie z mocy prawa postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji, jeśli dotyczą decyzji wydanych ponad 30 lat temu. W niniejszej sprawie, wniosek został złożony przed nowelizacją, a postępowanie nie zostało zakończone, co skutkowało obowiązkiem umorzenia postępowania na podstawie art. 2 ust. 2, a nie odmowy wszczęcia na podstawie art. 158 § 3 K.p.a. NSA potwierdził również, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów przejściowych po nowelizacji K.p.a. dotyczących postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, w szczególności rozróżnienie między odmową wszczęcia a umorzeniem postępowania oraz zastosowanie art. 61 § 3 K.p.a. w postępowaniu nadzorczym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją K.p.a. z 2021 r. i może wymagać uwzględnienia kontekstu czasowego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, złożony przed wejściem w życie nowelizacji K.p.a. wprowadzającej 30-letni termin do wszczęcia postępowania, podlega odmowie wszczęcia na podstawie nowego przepisu, czy też powinien zostać umorzony z mocy prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Postępowania wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie nowelizacji K.p.a., dotyczące decyzji wydanych ponad 30 lat temu, podlegają umorzeniu z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, a nie odmowie wszczęcia na podstawie art. 158 § 3 K.p.a.
Uzasadnienie
NSA rozróżnił art. 158 § 3 K.p.a. (dotyczący odmowy wszczęcia postępowania w sprawach jeszcze nie wszczętych) od art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej (dotyczący umorzenia postępowań już wszczętych, ale niezakończonych). W przypadku wniosku złożonego przed nowelizacją, a niezakończonego do tego dnia, zastosowanie ma art. 2 ust. 2.
Czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest środkiem zaskarżenia, którego wyczerpanie jest warunkiem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego po zmianach wprowadzonych ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest już środkiem zaskarżenia, którego wyczerpanie jest koniecznym warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Uzasadnienie
Ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. wykreśliła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z katalogu środków zaskarżenia, a jego fakultatywny charakter potwierdza art. 52 § 3 p.p.s.a.
Czy datą wszczęcia postępowania administracyjnego na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi, również w postępowaniu nadzorczym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, generalna zasada wyrażona w art. 61 § 3 K.p.a., wskazująca dzień doręczenia żądania organowi jako datę wszczęcia postępowania, znajduje zastosowanie także w postępowaniu nadzorczym.
Uzasadnienie
NSA uznał, że przepisy dotyczące postępowania zwykłego i nadzwyczajnego (w tym art. 61 § 3 K.p.a.) powinny być stosowane w sposób spójny, a samo złożenie wniosku o wszczęcie postępowania nadzorczego inicjuje to postępowanie.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (5)
Główne
Dz.U. 2021 poz. 1491 art. 2 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy K.p.a. w brzmieniu nadanym ustawą. Postępowania wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy, umarza się z mocy prawa.
k.p.a. art. 61 § ust. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Zasada ta ma zastosowanie również w postępowaniu nadzorczym.
k.p.a. art. 158 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Przepis ten dotyczy spraw, które nie zostały jeszcze wszczęte przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej.
Pomocnicze
k.p.a. art. 157 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. (Przepis uchylony, ale jego duch jest odzwierciedlony w innych regulacjach).
k.p.a. art. 61a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, jeżeli wniesiony wnioskiem lub podaniem strona nie spełnia wymagań określonych w przepisach Kodeksu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowania wszczęte i niezakończone przed wejściem w życie nowelizacji K.p.a., dotyczące decyzji wydanych ponad 30 lat temu, podlegają umorzeniu z mocy prawa (art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej), a nie odmowie wszczęcia (art. 158 § 3 K.p.a.). • Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi, zgodnie z art. 61 § 3 K.p.a., co dotyczy również postępowań nadzorczych. • Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest już środkiem zaskarżenia wymaganym do dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego.
Odrzucone argumenty
Minister argumentował, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z 1991 r. powinien zostać odrzucony na podstawie art. 158 § 3 K.p.a. ze względu na upływ 30 lat od wydania decyzji. • Minister kwestionował zastosowanie art. 61 § 3 K.p.a. do postępowań nadzorczych, twierdząc, że wszczęcie postępowania nieważnościowego wymaga odrębnych regulacji. • Minister podnosił zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 61a K.p.a.
Godne uwagi sformułowania
nie można utożsamiać odmowy wszczęcia postępowania i umorzenia postępowania • generalna zasada wyrażona w art. 61 § 3 K.p.a. ... znajduje zastosowanie także w postępowaniu nadzorczym • ustawodawca zatem w sposób zamierzony wprowadził dwa sposoby zakończenia postępowań dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji, w zależności od daty jego wszczęcia
Skład orzekający
Jolanta Rudnicka
przewodniczący sprawozdawca
Monika Nowicka
sędzia
Agnieszka Miernik
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych po nowelizacji K.p.a. dotyczących postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, w szczególności rozróżnienie między odmową wszczęcia a umorzeniem postępowania oraz zastosowanie art. 61 § 3 K.p.a. w postępowaniu nadzorczym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją K.p.a. z 2021 r. i może wymagać uwzględnienia kontekstu czasowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej zmiany w Kodeksie postępowania administracyjnego, która wpływa na możliwość kwestionowania starych decyzji administracyjnych. Wyjaśnia kluczowe różnice między odmową wszczęcia a umorzeniem postępowania.
“Czy 30 lat to za długo na kwestionowanie decyzji? NSA wyjaśnia, kiedy postępowanie jest umarzane, a kiedy odrzucane.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.