I OSK 628/25Odmowa świadczenia pielęgnacyjnego uchwała NSA
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej E.U. od wyroku WSA we Wrocławiu, który oddalił jej skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Głównym zarzutem było naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ matka skarżącej pozostaje w związku małżeńskim, a jej mąż, choć przebywa w placówce opiekuńczej, nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, stwierdził, że zarzuty nie mają uzasadnionych podstaw. Sąd podkreślił, że zgodnie z uchwałą NSA z 14 listopada 2022 r. (sygn. akt I OPS 2/22), świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a współmałżonek nie ma orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. NSA uznał, że uchwała ta nadal ma moc wiążącą, mimo wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku (SK 33/23) uznającego przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych za niezgodne z Konstytucją, ponieważ wyrok ten nie został jeszcze opublikowany w Dzienniku Ustaw. Sąd nie podzielił argumentacji, że nieopublikowany wyrok TK automatycznie zwalnia z mocy wiążącej uchwały NSA, ani że można pominąć uchwałę NSA w oparciu o rozproszoną kontrolę konstytucyjności bez zastosowania trybu z art. 269 p.p.s.a. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja mocy wiążącej uchwał NSA w kontekście nieopublikowanych wyroków Trybunału Konstytucyjnego oraz zasady stosowania prawa w świetle Konstytucji.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z publikacją orzeczeń TK i mocy wiążącej uchwał NSA.
Zagadnienia prawne (3)
Czy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie sprawującej opiekę nad matką, która pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek przebywa w placówce opiekuńczej i nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje w takiej sytuacji, zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych i uchwałą NSA I OPS 2/22.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że uchwała NSA I OPS 2/22, która stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim i braku orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności współmałżonka, jest nadal wiążąca, mimo nieopublikowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niezgodność przepisów z Konstytucją.
Jaki jest prawny skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw, dla mocy wiążącej uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nieopublikowany wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie pozbawia mocy wiążącej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego, ponieważ nie wszedł on w życie w rozumieniu art. 190 ust. 3 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że publikacja orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw jest konstytucyjnie określonym warunkiem jego wejścia w życie i wywołania skutków prawnych. Do czasu publikacji wyrok może oddziaływać jedynie siłą argumentów, ale nie zwalnia z obowiązku respektowania ogólnej mocy wiążącej uchwał NSA.
Czy sąd administracyjny może odmówić zastosowania uchwały NSA, powołując się na rozproszoną kontrolę konstytucyjności przepisów, które były przedmiotem tej uchwały, w sytuacji gdy wyrok TK stwierdzający ich niekonstytucyjność nie został opublikowany?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny nie może odmówić zastosowania uchwały NSA w takiej sytuacji, lecz powinien przedstawić zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia poszerzonemu składowi NSA zgodnie z art. 269 p.p.s.a.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że negatywna ocena przepisu prawa dokonana w ramach rozproszonej kontroli konstytucyjności nie zwalnia składu orzekającego z obowiązku wykorzystania trybu z art. 269 p.p.s.a. do pozbawienia mocy wiążącej uchwały NSA. Zanegowanie funkcji uchwał NSA prowadziłoby do rozbieżności w orzecznictwie.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (6)
Główne
u.ś.r. art. 17 § ust. 5 pkt 2 lit. a
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 17 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Dotyczy świadczenia pielęgnacyjnego dla opiekuna osoby niepełnosprawnej.
u.ś.r. art. 17 § ust. 1a pkt 2
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Dotyczy świadczenia pielęgnacyjnego dla opiekuna osoby niepełnosprawnej.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 174
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 269
Prawo o postępowaniu przed sądamiami administracyjnymi
Tryb przedstawiania zagadnień prawnych do rozstrzygnięcia poszerzonemu składowi NSA.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych przez uznanie, że skarżącej nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, mimo że mąż matki skarżącej przebywa w placówce opiekuńczej i nie ma możliwości sprawowania opieki.
Godne uwagi sformułowania
uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 listopada 2022 r., sygn. akt I OPS 2/22, która wyznacza aktualną linię orzeczniczą • moc ogólnie wiążąca zarówno uchwał abstrakcyjnych, jak i uchwał konkretnych • wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 lipca 2025 r., SK 33/23, został jedynie ogłoszony na sali rozpraw - przy braku jego formalnej promulgacji • obalenie domniemania konstytucyjności następuje już w momencie ogłoszenia sentencji wyroku na sali rozpraw Trybunału Konstytucyjnego • nie można przyjmować, że wyrok ten wywołał skutek prawny w postaci usunięcia z systemu prawnego niekonstytucyjnego rozumienia art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 2 u.ś.r.
Skład orzekający
Krzysztof Sobieralski
przewodniczący
Piotr Przybysz
sprawozdawca
Joanna Skiba
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja mocy wiążącej uchwał NSA w kontekście nieopublikowanych wyroków Trybunału Konstytucyjnego oraz zasady stosowania prawa w świetle Konstytucji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z publikacją orzeczeń TK i mocy wiążącej uchwał NSA.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego i konstytucyjnego: jak stosować prawo, gdy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niekonstytucyjność przepisu nie został jeszcze opublikowany, a NSA ma w tej kwestii wiążącą uchwałę.
“Czy nieopublikowany wyrok TK unieważnia uchwałę NSA? Kluczowa sprawa o świadczenie pielęgnacyjne.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.