Orzeczenie · 2020-07-23

I OSK 2962/19Zwrot świadczeń fundusz alimentacyjny otrzymanie alimentów od dłużnika

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2020-07-23

NSAInneWysokansa

fundusz alimentacyjnyświadczenianienależnie pobranezwrotalimentydłużnik alimentacyjnykolejność zaspokojeniaprawo rodzinnepomoc społeczna

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną L.H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który utrzymał w mocy decyzję o uznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane i zobowiązaniu do ich zwrotu wraz z odsetkami. Sprawa dotyczyła sytuacji, w której skarżąca otrzymywała świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie od maja do września 2018 r., jednocześnie otrzymując od dłużnika alimentacyjnego kwoty tytułem alimentów. Organy administracji oraz Sąd I instancji uznały, że takie postępowanie stanowiło pobranie świadczeń nienależnie, zgodnie z art. 2 pkt 7 lit. d w zw. z art. 28 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (upal). Ustawa ta określa, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego są nienależnie pobrane, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28 upal, zaległe lub bieżące alimenty. Kolejność ta przyznaje pierwszeństwo zaspokojeniu należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej, dopiero potem zaliczek alimentacyjnych, a następnie należności wierzyciela alimentacyjnego. Skarżąca argumentowała, że otrzymane od dłużnika kwoty zaliczyła na poczet odsetek ustawowych, a nie bieżących lub zaległych alimentów, powołując się na art. 451 § 1 kc. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że wykładnia przepisów art. 2 pkt 7 lit. d i art. 28 upal dokonana przez Sąd I instancji była prawidłowa. Sąd podkreślił, że ustawa upal ma charakter pomocowy i jej celem jest wsparcie osób w trudnej sytuacji materialnej, a nie maksymalizacja dochodu. Sąd wskazał, że otrzymanie alimentów od dłużnika w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, niezależnie od tego, czy są to alimenty bieżące, zaległe, czy nawet odsetki, skutkuje obowiązkiem zwrotu świadczeń z funduszu, gdyż narusza to kolejność zaspokojenia należności określoną w art. 28 upal. Sąd odrzucił również skargę kasacyjną w zakresie punktu dotyczącego kosztów pomocy prawnej, uznając brak interesu prawnego skarżącej w jej zaskarżeniu.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w szczególności w kontekście jednoczesnego otrzymywania alimentów od dłużnika oraz kolejności zaspokajania należności.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i nie może być bezpośrednio stosowane do innych rodzajów świadczeń czy zobowiązań.

Zagadnienia prawne (2)

Czy otrzymanie przez osobę uprawnioną świadczeń alimentacyjnych od dłużnika w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, niezależnie od tego, czy są to alimenty bieżące, zaległe, czy odsetki, skutkuje uznaniem świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, otrzymanie alimentów od dłużnika w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, skutkuje uznaniem świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane i obowiązkiem ich zwrotu.

Uzasadnienie

Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (upal) w art. 2 pkt 7 lit. d definiuje nienależnie pobrane świadczenie jako świadczenie wypłacone, gdy osoba uprawniona w okresie jego pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością z art. 28 upal, zaległe lub bieżące alimenty. Art. 28 upal określa kolejność zaspokojenia należności z kwot uzyskanych od dłużnika, przyznając pierwszeństwo świadczeniom z funduszu alimentacyjnego, a dopiero w dalszej kolejności należnościom wierzyciela alimentacyjnego. Otrzymanie alimentów od dłużnika w tym okresie, nawet jeśli zaliczone na poczet odsetek, narusza tę kolejność i skutkuje obowiązkiem zwrotu świadczeń z funduszu.

Czy art. 451 § 1 Kodeksu cywilnego, dotyczący zaliczania wpłat na poczet świadczeń ubocznych, ma zastosowanie w przypadku otrzymania alimentów od dłużnika w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, art. 451 § 1 Kodeksu cywilnego nie ma zastosowania w sytuacji, gdy osoba pobiera świadczenie z funduszu alimentacyjnego i jednocześnie otrzymuje alimenty od dłużnika. W takim przypadku zastosowanie mają przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, które priorytetowo traktują zaspokojenie należności funduszu alimentacyjnego.

Uzasadnienie

Przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (upal), w szczególności art. 2 pkt 7 lit. d i art. 28, stanowią lex specialis w stosunku do art. 451 § 1 kc w zakresie zarachowania zapłaty. W okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, sposób zaliczenia środków przekazanych przez dłużnika alimentacyjnego jest ściśle określony przez upal i nie podlega swobodnemu wyborowi wierzyciela alimentacyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odrzucono skargę

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną w zakresie punktu I zaskarżonego wyroku (dotyczącego meritum sprawy) i odrzucił skargę kasacyjną w zakresie punktu II zaskarżonego wyroku (dotyczącego kosztów pomocy prawnej).

Przepisy (17)

Główne

upal art. 2 § pkt 7 lit. d

Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

Za nienależnie pobrane świadczenie z funduszu alimentacyjnego uznaje się świadczenia wypłacone w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów.

upal art. 28 § ust. 1

Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

Określa kolejność zaspokajania należności z kwot uzyskanych od dłużnika alimentacyjnego: 1) należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej, 2) należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych, 3) należności wierzyciela alimentacyjnego.

upal art. 23 § ust. 1

Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

Osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu.

Pomocnicze

upal art. 23 § ust. 8

Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

Możliwość umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w przypadku szczególnie uzasadnionych okoliczności.

k.p.c. art. 1025 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 1025 § § 3 zd. 1

Kodeks postępowania cywilnego

Odsetki i koszty postępowania co do zasady podlegają zaspokojeniu w równym stopniu z należnością.

k.c. art. 451 § § 1 zd. 2

Kodeks cywilny

Wierzyciel może zaliczyć zapłatę przede wszystkim na związane z długiem zaległe świadczenia uboczne.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu uwzględniania słusznego interesu obywateli.

p.p.s.a. art. 151