Orzeczenie · 2026-03-26

I OSK 286/25Świadczenie pielęgnacyjne znacznym stopniu niepełnosprawności 5

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2026-03-26

NSAAdministracyjneWysokansa

świadczenie pielęgnacyjneświadczenie wspierająceniepełnosprawnośćprawo rodzinneprawo administracyjnekwestie intertemporalneustawa o świadczeniach rodzinnychustawa o świadczeniu wspierającymterminyorzecznictwo

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M.N. od wyroku WSA w Kielcach, który oddalił jej skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, w tym art. 2 Konstytucji RP, poprzez wykładnię przepisów dotyczącą świadczeń pielęgnacyjnych, która uniemożliwiła jej uzyskanie świadczenia mimo złożenia wniosku o zmianę stopnia niepełnosprawności matki przed 31 grudnia 2023 r. NSA, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, uznał skargę kasacyjną za bezzasadną. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym, w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Kluczowe dla powstania prawa do świadczenia na starych zasadach było posiadanie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności osoby wymagającej opieki do tej daty. W analizowanej sprawie ani matka, ani ojciec skarżącej nie legitymowali się takim orzeczeniem przed 31 grudnia 2023 r., a wnioski o świadczenie pielęgnacyjne były składane po tej dacie. Sąd przyjął wykładnię systemową i celowościową, zgodnie z którą samo złożenie wniosku o ustalenie niepełnosprawności przed 31 grudnia 2023 r. nie wystarcza, jeśli orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie zostało wydane do tej daty. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów przejściowych dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych w związku z wejściem w życie ustawy o świadczeniu wspierającym, w szczególności ustalenie momentu powstania prawa do świadczenia na gruncie przepisów sprzed 1 stycznia 2024 r.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy sytuacji, w których prawo do świadczenia pielęgnacyjnego mogło powstać do 31 grudnia 2023 r., a kluczowe jest posiadanie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności do tej daty.

Zagadnienia prawne (2)

Jakie przepisy (dotychczasowe czy nowe) należy stosować do świadczeń pielęgnacyjnych, jeśli prawo do świadczenia powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., ale wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności został złożony po tej dacie, a orzeczenie wydane po 31 grudnia 2023 r.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Należy stosować przepisy dotychczasowe (sprzed 1 stycznia 2024 r.), jeśli prawo do świadczenia powstało do 31 grudnia 2023 r. Kluczowe jest posiadanie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności osoby wymagającej opieki do tej daty. Samo złożenie wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności przed 31 grudnia 2023 r. nie jest wystarczające, jeśli orzeczenie nie zostało wydane do tej daty.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na wykładni art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym oraz orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i NSA, wskazując, że postępowanie w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego i ustalenia niepełnosprawności stanowią całość. Prawo do świadczenia powstaje z chwilą spełnienia wszystkich przesłanek, w tym posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Czy wykładnia przepisów dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych, która wymaga posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności do 31 grudnia 2023 r. dla zastosowania przepisów dotychczasowych, jest zgodna z zasadą demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP)?

Odpowiedź sądu

Tak, taka wykładnia jest zgodna z zasadą demokratycznego państwa prawa, ponieważ wynika z systemowej i celowościowej interpretacji przepisów, uwzględniającej moment powstania wszystkich przesłanek do nabycia prawa do świadczenia.

Uzasadnienie

Sąd odwołał się do wyroku TK P 28/07, który stwierdził, że postępowanie w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego i ustalenia niepełnosprawności stanowią integralną całość. Brak orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności do 31 grudnia 2023 r. uniemożliwia powstanie prawa do świadczenia na starych zasadach.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę kasacyjną.

Przepisy (11)

Główne

u.ś.r. art. 17 § ust. 1

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

u.ś.w. art. 63 § ust. 1

Ustawa o świadczeniu wspierającym

W sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.

Pomocnicze

u.ś.r. art. 24 § ust. 2

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 24 § ust. 2a

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit a