I OSK 2086/24Umorzenie postępowania nieważnościowego ograniczenie czasowe
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J.S., R.S. i C.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił ich skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii. Decyzja Ministra stwierdzała umorzenie z mocy prawa postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 1967 r. dotyczącej odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Skarżący kasacyjnie zarzucili naruszenie przepisów postępowania oraz Konstytucji RP, argumentując, że przepisy wprowadzające ograniczenie czasowe w możliwości stwierdzenia nieważności decyzji (art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r.) naruszają zasady proporcjonalności, pewności prawa i prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko Sądu I instancji. Sąd podkreślił, że wprowadzenie 30-letniego ograniczenia czasowego dla stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych jest zgodne z Konstytucją RP, co potwierdza bogate orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i NSA. Celem tej regulacji jest zapewnienie stabilności porządku prawnego i ochrony praw nabytych, a nieograniczona w czasie możliwość wzruszania decyzji administracyjnych, zwłaszcza tych sprzed kilkudziesięciu lat, prowadziłaby do destabilizacji i trudności dowodowych. Sąd uznał, że 30 lat to wystarczający okres na podjęcie działań prawnych, a brak działania przez ponad 50 lat od wydania decyzji Prezydium z 1967 r. uzasadnia zastosowanie przepisów nowelizujących.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie zgodności z Konstytucją RP przepisów wprowadzających ograniczenia czasowe w możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, zwłaszcza w sprawach 'historycznych'. Potwierdzenie prymatu stabilności prawnej nad interesami jednostek w przypadku długotrwałego zaniechania dochodzenia praw.
Dotyczy spraw, w których postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji zostało wszczęte po upływie 30 lat od jej doręczenia lub ogłoszenia i nie zostało zakończone przed 16 września 2021 r. Ograniczenia czasowe mogą być różnie interpretowane w zależności od specyfiki sprawy i orzecznictwa.
Zagadnienia prawne (2)
Czy art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, wprowadzający ograniczenie czasowe w możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, jest zgodny z Konstytucją RP, w szczególności z zasadami proporcjonalności, pewności prawa i prawa do sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis ten jest zgodny z Konstytucją RP.
Uzasadnienie
Wprowadzenie 30-letniego ograniczenia czasowego dla stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych jest zgodne z Konstytucją RP, ponieważ służy stabilizacji porządku prawnego, ochronie praw nabytych i nie narusza prawa do sądu. Nieograniczona w czasie możliwość wzruszania decyzji administracyjnych prowadziłaby do destabilizacji i trudności dowodowych. 30 lat to wystarczający okres na podjęcie działań prawnych.
Czy oddalenie skargi kasacyjnej na decyzję o umorzeniu postępowania nieważnościowego dotyczącego decyzji sprzed ponad 50 lat, z uwagi na upływ terminu, narusza prawo do sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie narusza.
Uzasadnienie
Ograniczenie czasowe możliwości dochodzenia praw, w tym stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, nie stanowi niedopuszczalnego zamknięcia drogi sądowej, jeśli jest uzasadnione potrzebą stabilizacji prawnej i ochrony praw nabytych. Skarżący mieli ponad 50 lat na podjęcie działań.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (21)
Główne
ustawa z 11 sierpnia 2021 r. art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis ten wprowadza ograniczenie czasowe (30 lat) dla możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, co jest zgodne z Konstytucją RP.
ppsa art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, pewność prawa, ochrona zaufania do państwa.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 77 § § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis w brzmieniu sprzed nowelizacji, który ograniczał możliwość stwierdzenia nieważności decyzji po 10 latach lub gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
k.p.a. art. 158 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.
ppsa art. 193 § zd. drugie
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do sporządzenia uzasadnienia.
k.c. art. 172 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
Instytucja zasiedzenia jako przykład ograniczenia czasowego dochodzenia praw.
k.c. art. 243
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
Przedawnienie roszczeń związanych z użytkowaniem wieczystym.
k.c. art. 442(1) § § 1 i 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
Przedawnienie roszczeń z tytułu czynów niedozwolonych.
k.k. art. 101 § § 1
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny
Terminy ustania karalności przestępstwa.
u.o.k.i.k. art. 82 § ust. 1
Ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów
u.g.n.r.s.p. art. 63 § ust. 2 i ust. 3
Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw
u.z.m.u. art. 7
Ustawa z dnia 25 października 1990 r. o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego
p.w.u.r.a.p. art. 73 § ust. 4
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zgodność art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA z Konstytucją RP. • Potrzeba stabilizacji prawnej i ochrony praw nabytych. • 30 lat to wystarczający termin na dochodzenie praw. • Brak działania przez ponad 50 lat uzasadnia zastosowanie przepisów ograniczających możliwość wzruszenia decyzji.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania i Konstytucji RP poprzez wprowadzenie ograniczeń czasowych w stwierdzaniu nieważności decyzji. • Naruszenie prawa do sądu i zasady proporcjonalności.
Godne uwagi sformułowania
nieograniczona w czasie wzruszalność ostatecznych decyzji administracyjnych nie jest zasadą konstytucyjną • ograniczenie terminów zaskarżenia prawomocnych decyzji administracyjnych znajduje uzasadnienie we względach bezpieczeństwa prawnego • trwałość decyzji organów władzy publicznej nie może być pozorna • wprowadzenie terminu przedawnienia dla stwierdzenia nieważności decyzji wydanych kilkadziesiąt lat wcześniej, nie powinno budzić wątpliwości z punktu widzenia aksjologii konstytucyjnej • czas jaki upłynął od zaistnienia w obrocie ww. decyzji Prezydium do wejścia w życie art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r., uzasadnia zastosowanie przepisów nowelizujących.
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący
Marek Stojanowski
sprawozdawca
Marian Wolanin
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie zgodności z Konstytucją RP przepisów wprowadzających ograniczenia czasowe w możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, zwłaszcza w sprawach 'historycznych'. Potwierdzenie prymatu stabilności prawnej nad interesami jednostek w przypadku długotrwałego zaniechania dochodzenia praw."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji zostało wszczęte po upływie 30 lat od jej doręczenia lub ogłoszenia i nie zostało zakończone przed 16 września 2021 r. Ograniczenia czasowe mogą być różnie interpretowane w zależności od specyfiki sprawy i orzecznictwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego - ograniczeń czasowych w możliwości kwestionowania decyzji administracyjnych, co ma istotne znaczenie praktyczne dla obywateli i przedsiębiorców. Orzeczenie NSA potwierdza zgodność tych ograniczeń z Konstytucją, co może być zaskakujące dla osób liczących na możliwość wzruszenia starych decyzji.
“Czy można unieważnić decyzję sprzed 50 lat? NSA wyjaśnia granice czasowe.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.