I OSK 1202/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Łódzkiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który uchylił decyzję o odmowie ustalenia odszkodowania za nieruchomości wydzielone pod drogi publiczne. Skarżący kasacyjnie Wojewoda podnosił zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, w szczególności kwestionując możliwość ustalenia odszkodowania, gdy nie została spełniona przesłanka wydzielenia działki pod drogę publiczną zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne przechodzą z mocy prawa na własność gminy z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna. Sąd wskazał, że ostateczna decyzja podziałowa, która nie została wzruszona we właściwym trybie, jest wiążąca, a organy administracji oraz sądy administracyjne nie są uprawnione do samodzielnego podważania domniemania zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym ani do weryfikowania zgodności zatwierdzonego podziału z planem zagospodarowania przestrzennego w postępowaniu o ustalenie odszkodowania. W konsekwencji, za działki te przysługuje odszkodowanie na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie zasady trwałości ostatecznych decyzji podziałowych i ograniczeń w ich kwestionowaniu w postępowaniu o odszkodowanie, a także prymatu decyzji podziałowej nad planem zagospodarowania przestrzennego w kontekście przejścia własności i prawa do odszkodowania.
Dotyczy specyficznej sytuacji wydzielania działek pod drogi publiczne na podstawie decyzji podziałowej i późniejszego postępowania o odszkodowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ administracji lub sąd administracyjny może w postępowaniu o ustalenie odszkodowania za działki wydzielone pod drogi publiczne weryfikować zgodność ostatecznej decyzji podziałowej z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy administracji nie są uprawnione do weryfikowania zgodności zatwierdzonego podziału z planem zagospodarowania przestrzennego w postępowaniu o ustalenie odszkodowania, gdyż o charakterze działek decyduje treść ostatecznej decyzji podziałowej.
Uzasadnienie
Ostateczna decyzja podziałowa, która nie została wzruszona, jest wiążąca. Przejście własności działek na gminę następuje z mocy prawa na podstawie tej decyzji, a organy nie mogą podważać domniemania zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
Czy za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne, których własność przeszła z mocy prawa na gminę na podstawie ostatecznej decyzji podziałowej, przysługuje odszkodowanie, nawet jeśli kwestionowana jest zgodność podziału z planem zagospodarowania przestrzennego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, za działki gruntu, o których mowa w art. 98 ust. 1 u.g.n., przysługuje odszkodowanie na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n., niezależnie od późniejszej oceny zgodności decyzji podziałowej z planem zagospodarowania przestrzennego.
Uzasadnienie
Skoro ostateczna decyzja podziałowa spowodowała przejście własności działek na gminę, to powstaje obowiązek ustalenia odszkodowania na rzecz dotychczasowego właściciela.
Przepisy (10)
Główne
u.g.n. art. 98 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą z mocy prawa na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna.
u.g.n. art. 98 § 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem a właściwym organem, a jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.
Pomocnicze
ukw art. 3
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, a prawo wykreślone z księgi wieczystej nie istnieje. Wpis prawa własności Gminy D. do księgi wieczystej jest wynikiem uzyskania waloru ostateczności przez decyzję podziałową.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 16 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada trwałości ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych.
u.p.z.p. art. 4 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.g.n. art. 93 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 93 § 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 96 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 98 ust. 3 w zw. z ust. 1 u.g.n. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty na skutek błędnego uznania przez Sąd, że doszło do naruszenia przepisu prawa materialnego tj. art. 98 ust. 3 u.g.n. poprzez odmowę ustalenia odszkodowania, mimo iż nie została spełniona przesłanka wydzielenia działki pod drogę publiczną z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, wobec braku przeznaczenia na ten cel w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. • Naruszenie art. 98 ust. 1 i ust. 3 u.g.n. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że organ orzekający w przedmiocie ustalenia odszkodowania nie jest uprawniony do samodzielnego zbadania czy działka została wydzielona pod drogę publiczną z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, a w konsekwencji, czy działka ta przeszła z mocy prawa na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa. • Naruszenie art. 98 ust. 1 i 3 u.g.n. w związku z art. 93 ust. 1 u.g.n. oraz art. 4 ust. 1 u.p.z.p. poprzez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że możliwym jest w decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, wydzielenie działki pod drogę publiczną, mimo braku przeznaczenia na ten cel w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. • Błędna wykładnia przepisu art. 98 ust. 3 u.g.n. w zw. z ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 4 ust. […]
Godne uwagi sformułowania
Ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny nie może samodzielnie rozstrzygać sporu i ustalać stanu prawnego nieruchomości odmiennego niż to wynika z treści księgi wieczystej. • Wbrew stanowisku prezentowanemu w skardze kasacyjnej w toku postępowania o ustalenie odszkodowania w trybie art. 98 ust. 3 u.g.n. organy administracji nie są uprawnione do weryfikowania, czy zostały spełnione przesłanki wydzielania działki pod drogę publiczną w kontekście zgodności takiego przeznaczenia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. • Zgodnie z przewidzianą w art. 16 § 1 k.p.a. zasadą trwałości ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych, decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne.
Skład orzekający
Marian Wolanin
przewodniczący-sprawozdawca
Marek Stojanowski
członek
Jakub Zieliński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady trwałości ostatecznych decyzji podziałowych i ograniczeń w ich kwestionowaniu w postępowaniu o odszkodowanie, a także prymatu decyzji podziałowej nad planem zagospodarowania przestrzennego w kontekście przejścia własności i prawa do odszkodowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wydzielania działek pod drogi publiczne na podstawie decyzji podziałowej i późniejszego postępowania o odszkodowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa nieruchomości – odszkodowania za działki drogowe – i wyjaśnia, kiedy ostateczna decyzja podziałowa jest wiążąca, nawet jeśli pojawiają się wątpliwości co do zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego.
“Ostateczna decyzja podziałowa kluczem do odszkodowania za działki drogowe – NSA wyjaśnia granice kontroli planu zagospodarowania.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.