Orzeczenie · 2026-03-18

I OSK 1127/24Umorzenie postępowania stwierdzenie nieważności decyzji 30 lat 5

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2026-03-18

NSAAdministracyjneWysokansa

Kodeks postępowania administracyjnegostwierdzenie nieważnościumorzenie postępowaniaprzejęcie gruntówustawa nowelizująca KPAKonstytucja RPzasada zaufania do państwakontrola konstytucyjnościNSA

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez H.S. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Decyzja ta utrzymała w mocy orzeczenie Wojewody Podkarpackiego o umorzeniu z mocy prawa postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1964 r. dotyczącej przejęcia gruntów na własność Państwa. Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisów Konstytucji RP (art. 2, art. 77 ust. 1 i 2). Argumentował, że nowa regulacja, wprowadzająca 30-letni termin na wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, jest niezgodna z Konstytucją, narusza zasadę zaufania obywateli do państwa i pozbawia ich możliwości dochodzenia odszkodowania. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, stwierdził, że organy administracji publicznej oraz sądy administracyjne nie mają uprawnień do oceny zgodności przepisów ustawowych z Konstytucją RP, chyba że Trybunał Konstytucyjny wydał w tym zakresie orzeczenie. Podkreślono, że samo postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie zgodności art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej z Konstytucją nie wpływa na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. NSA wielokrotnie wypowiadał się już na temat zgodności tego przepisu z Konstytucją, nie znajdując podstaw do jego bezpośredniego niestosowania. W związku z tym, NSA uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zdołały podważyć prawidłowości rozstrzygnięć zapadłych w sprawie i oddalił skargę kasacyjną.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie braku uprawnień sądów administracyjnych do bezpośredniej kontroli konstytucyjności przepisów prawa oraz interpretacja art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA w kontekście konstytucyjności.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji umorzenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji po upływie 30 lat od jej wydania.

Zagadnienia prawne (2)

Czy przepis art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej Kodeks postępowania administracyjnego, wprowadzający 30-letni termin na wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, jest zgodny z Konstytucją RP, w szczególności z zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa oraz prawem do wynagrodzenia za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem działanie organów władzy publicznej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, przepis ten nie narusza Konstytucji RP w sposób, który pozwalałby sądom administracyjnym na jego bezpośrednie niestosowanie. Organy administracji i sądy nie mają uprawnień do oceny zgodności przepisów z Konstytucją, chyba że Trybunał Konstytucyjny wydał w tym zakresie orzeczenie.

Uzasadnienie

Sądy administracyjne nie są uprawnione do dokonywania bezpośredniej kontroli konstytucyjności przepisów prawa, chyba że Trybunał Konstytucyjny wydał orzeczenie o niezgodności przepisu z Konstytucją. Samo postępowanie przed TK nie wpływa na rozstrzygnięcie. Czasowe ograniczenia w dochodzeniu roszczeń nie są novum w polskim prawie.

Czy sąd administracyjny może naruszyć przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) w postępowaniu sądowoadministracyjnym?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sąd administracyjny prowadzi postępowanie na podstawie przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), a nie k.p.a. Może jedynie wadliwie ocenić ich naruszenie przez organ administracji.

Uzasadnienie

Zgodnie z orzecznictwem NSA, sąd administracyjny weryfikuje zgodność z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego i postępowania, które do niego doprowadziło, na podstawie przepisów p.p.s.a. Zarzut naruszenia przepisów k.p.a. przez sąd I instancji może być skuteczny tylko wtedy, gdy zostanie powiązany z naruszeniem odpowiednich przepisów p.p.s.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę kasacyjną H.S. od wyroku WSA w Warszawie.

Przepisy (9)

Główne

ustawa nowelizująca art. 2 § ust. 2

Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego

Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.

p.p.s.a. art. 183 § § 1