Orzeczenie · 2024-01-04

I NS 285/21

Sąd
Sąd Rejonowy w Sopocie
Miejsce
Sopot
Data
2024-01-04
SAOSCywilnespadkiWysokarejonowy
spadektestamentzmiana postanowieniaart. 679 kpcprawomocnośćsądowe postępowanie spadkowewłasnoręczny testamentzapomnieniestan psychiczny

Wnioskodawca L. P. złożył wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Sopocie z dnia 9 lipca 2021 r. (sygn. akt I Ns 39/21), które stwierdzało nabycie spadku po jego zmarłej żonie E. P. na podstawie ustawy. Wnioskodawca twierdził, że po zakończeniu tamtego postępowania odnalazł testament własnoręczny żony z 15 września 2011 r., w którym powołała go do całości spadku. Sąd Rejonowy w Sopocie, rozpoznając wniosek, ustalił, że testament został sporządzony przez spadkodawczynię i jest ważny, co potwierdziła opinia biegłego grafologa. Jednakże, kluczową kwestią stała się analiza przesłanek z art. 679 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, który dopuszcza zmianę prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku tylko w ściśle określonych przypadkach. Sąd podkreślił, że przepis ten ma charakter wyjątkowy i wymaga wykazania, że wnioskodawca nie mógł powołać się na nowe okoliczności w poprzednim postępowaniu z przyczyn obiektywnych, a nie subiektywnych. Wnioskodawca sam zainicjował poprzednie postępowanie, złożył zapewnienie spadkowe, w którym zaprzeczył istnieniu testamentu. Choć po śmierci żony przeżywał trudne chwile i zapomniał o testamencie, sąd uznał te przyczyny za subiektywne i nie stanowiące obiektywnej przeszkody w powołaniu się na testament w poprzednim postępowaniu. Sąd zwrócił uwagę, że testament znajdował się w mieszkaniu wnioskodawcy i miał on do niego swobodny dostęp. Ponadto, w okresie między prawomocnym zakończeniem pierwszego postępowania a złożeniem wniosku o zmianę, stan psychiczny wnioskodawcy uległ poprawie. Brak było również dokumentacji medycznej potwierdzającej zakłócenia funkcjonowania wnioskodawcy. W związku z tym, sąd oddalił wniosek, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 679 § 1 k.p.c. Wydatki na opinię biegłego przejął na rachunek Skarbu Państwa ze względów słuszności, a pozostałe koszty postępowania obciążyły strony.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja art. 679 § 1 k.p.c. w kontekście zmiany prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, zwłaszcza w przypadku zapomnienia o testamencie z przyczyn subiektywnych.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca brał udział w poprzednim postępowaniu i miał obiektywną możliwość powołania się na nowe okoliczności.

Zagadnienia prawne (2)

Czy można zmienić prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku na podstawie odnalezionego testamentu, jeśli wnioskodawca zapomniał o jego istnieniu z powodu złego stanu psychicznego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli wnioskodawca miał obiektywną możliwość powołania się na testament w poprzednim postępowaniu, a zapomnienie wynikało z przyczyn subiektywnych.

Uzasadnienie

Sąd analizował art. 679 § 1 k.p.c., podkreślając wyjątkowy charakter przepisu i konieczność wykazania obiektywnej niemożności powołania się na nowe okoliczności w poprzednim postępowaniu. Zapomnienie o testamencie z powodu złego stanu psychicznego uznano za przyczynę subiektywną, nie stanowiącą przeszkody obiektywnej.

Czy oświadczenie własnoręczne zawierające sformułowania 'Ja w pełni władz umysłowych' i 'Zapisuję cały swój majątek' może być uznane za testament?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli okoliczności sporządzenia wskazują na rozporządzenie na wypadek śmierci, a treść zawiera charakterystyczne zwroty dla testamentu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że mimo braku nagłówka 'testament' i wyraźnego wskazania na rozporządzenie na wypadek śmierci, okoliczności (wspólne sporządzenie z małżonkiem, przechowywanie w uzgodnionym miejscu) oraz treść oświadczenia (powołanie do całego majątku) wskazują na jego testamentowy charakter.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalić wniosek

Strony

NazwaTypRola
L. P.osoba_fizycznawnioskodawca
A. D. (1)osoba_fizycznauczestnik postępowania
A. I.osoba_fizycznauczestnik postępowania
M. K. (1)osoba_fizycznauczestnik postępowania

Przepisy (3)

Główne

k.p.c. art. 679 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dowód, że osoba która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku nie jest spadkobiercą lub że jej udział spadkowy jest inny niż stwierdzony, może być przeprowadzony tylko w postępowaniu o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku. Zmiany można domagać się, gdy żądanie opiera się na podstawie, której nie można było powołać w poprzednim postępowaniu, i jedynie przed upływem roku od dnia uzyskania możliwości jej powołania. Podstawy i przesłanki należy wykładać ściśle. Zapomnienie o testamencie z powodu złego stanu psychicznego nie stanowi obiektywnej przeszkody.

Pomocnicze

k.p.c. art. 102

Kodeks postępowania cywilnego

W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.

k.p.c. art. 520 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

W sprawach o podział majątku, o alimenty, o roszczenia z tytułu najmu, dzierżawy, użyczenia, o ustalenie ojcostwa lub macierzyństwa oraz o roszczenia wynikające z prowadzenia gospodarstwa domowego, zasądzeniu od strony wygrywającej zwrotu kosztów od strony przegrywającej nie podlega.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wnioskodawca miał obiektywną możliwość powołania się na istnienie testamentu w poprzednim postępowaniu. • Zapomnienie o testamencie z powodu złego stanu psychicznego jest przyczyną subiektywną, a nie obiektywną przeszkodą uniemożliwiającą powołanie się na okoliczność. • Wnioskodawca zainicjował poprzednie postępowanie i złożył zapewnienie spadkowe zaprzeczające istnieniu testamentu.

Odrzucone argumenty

Odnalezienie testamentu po prawomocnym zakończeniu postępowania. • Zły stan psychiczny wnioskodawcy po śmierci żony spowodował zapomnienie o testamencie.

Godne uwagi sformułowania

przepis art. 679 k.p.c. ma charakter wyjątkowy • nie może być wykorzystywany jako środek do usunięcia skutków bezczynności lub błędów uczestników postępowania spadkowego, czy też skutków ich nieznajomości prawa ani nawet błędów sądu • istnienie przeszkody obiektywnej, uniemożliwiającej mu powołanie w sprawie spadkowej okoliczności uzasadniającej odmienną podstawę lub porządek dziedziczenia • okoliczności przytoczone przez wnioskodawcę należało uznać, iż stanowią one jedynie przyczyny subiektywne i odnoszą się do stanu emocjonalnego jednego z uczestników postępowania. Nie stanowią zaś przesłanek obiektywnej niemożności

Skład orzekający

Anna Potyraj

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 679 § 1 k.p.c. w kontekście zmiany prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, zwłaszcza w przypadku zapomnienia o testamencie z przyczyn subiektywnych."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca brał udział w poprzednim postępowaniu i miał obiektywną możliwość powołania się na nowe okoliczności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie przesłanek do zmiany prawomocnych orzeczeń i jak sąd ocenia subiektywne przyczyny zapomnienia o istotnych dowodach w kontekście obiektywnych wymogów proceduralnych.

Zapomniałeś o testamencie żony? Sąd wyjaśnia, kiedy można zmienić prawomocne postanowienie spadkowe.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst