I NS 285/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWnioskodawca L. P. złożył wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Sopocie z dnia 9 lipca 2021 r. (sygn. akt I Ns 39/21), które stwierdzało nabycie spadku po jego zmarłej żonie E. P. na podstawie ustawy. Wnioskodawca twierdził, że po zakończeniu tamtego postępowania odnalazł testament własnoręczny żony z 15 września 2011 r., w którym powołała go do całości spadku. Sąd Rejonowy w Sopocie, rozpoznając wniosek, ustalił, że testament został sporządzony przez spadkodawczynię i jest ważny, co potwierdziła opinia biegłego grafologa. Jednakże, kluczową kwestią stała się analiza przesłanek z art. 679 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, który dopuszcza zmianę prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku tylko w ściśle określonych przypadkach. Sąd podkreślił, że przepis ten ma charakter wyjątkowy i wymaga wykazania, że wnioskodawca nie mógł powołać się na nowe okoliczności w poprzednim postępowaniu z przyczyn obiektywnych, a nie subiektywnych. Wnioskodawca sam zainicjował poprzednie postępowanie, złożył zapewnienie spadkowe, w którym zaprzeczył istnieniu testamentu. Choć po śmierci żony przeżywał trudne chwile i zapomniał o testamencie, sąd uznał te przyczyny za subiektywne i nie stanowiące obiektywnej przeszkody w powołaniu się na testament w poprzednim postępowaniu. Sąd zwrócił uwagę, że testament znajdował się w mieszkaniu wnioskodawcy i miał on do niego swobodny dostęp. Ponadto, w okresie między prawomocnym zakończeniem pierwszego postępowania a złożeniem wniosku o zmianę, stan psychiczny wnioskodawcy uległ poprawie. Brak było również dokumentacji medycznej potwierdzającej zakłócenia funkcjonowania wnioskodawcy. W związku z tym, sąd oddalił wniosek, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 679 § 1 k.p.c. Wydatki na opinię biegłego przejął na rachunek Skarbu Państwa ze względów słuszności, a pozostałe koszty postępowania obciążyły strony.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 679 § 1 k.p.c. w kontekście zmiany prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, zwłaszcza w przypadku zapomnienia o testamencie z przyczyn subiektywnych.
Dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca brał udział w poprzednim postępowaniu i miał obiektywną możliwość powołania się na nowe okoliczności.
Zagadnienia prawne (2)
Czy można zmienić prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku na podstawie odnalezionego testamentu, jeśli wnioskodawca zapomniał o jego istnieniu z powodu złego stanu psychicznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli wnioskodawca miał obiektywną możliwość powołania się na testament w poprzednim postępowaniu, a zapomnienie wynikało z przyczyn subiektywnych.
Uzasadnienie
Sąd analizował art. 679 § 1 k.p.c., podkreślając wyjątkowy charakter przepisu i konieczność wykazania obiektywnej niemożności powołania się na nowe okoliczności w poprzednim postępowaniu. Zapomnienie o testamencie z powodu złego stanu psychicznego uznano za przyczynę subiektywną, nie stanowiącą przeszkody obiektywnej.
Czy oświadczenie własnoręczne zawierające sformułowania 'Ja w pełni władz umysłowych' i 'Zapisuję cały swój majątek' może być uznane za testament?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli okoliczności sporządzenia wskazują na rozporządzenie na wypadek śmierci, a treść zawiera charakterystyczne zwroty dla testamentu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mimo braku nagłówka 'testament' i wyraźnego wskazania na rozporządzenie na wypadek śmierci, okoliczności (wspólne sporządzenie z małżonkiem, przechowywanie w uzgodnionym miejscu) oraz treść oświadczenia (powołanie do całego majątku) wskazują na jego testamentowy charakter.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| L. P. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| A. D. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| A. I. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| M. K. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
Przepisy (3)
Główne
k.p.c. art. 679 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dowód, że osoba która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku nie jest spadkobiercą lub że jej udział spadkowy jest inny niż stwierdzony, może być przeprowadzony tylko w postępowaniu o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku. Zmiany można domagać się, gdy żądanie opiera się na podstawie, której nie można było powołać w poprzednim postępowaniu, i jedynie przed upływem roku od dnia uzyskania możliwości jej powołania. Podstawy i przesłanki należy wykładać ściśle. Zapomnienie o testamencie z powodu złego stanu psychicznego nie stanowi obiektywnej przeszkody.
Pomocnicze
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.
k.p.c. art. 520 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach o podział majątku, o alimenty, o roszczenia z tytułu najmu, dzierżawy, użyczenia, o ustalenie ojcostwa lub macierzyństwa oraz o roszczenia wynikające z prowadzenia gospodarstwa domowego, zasądzeniu od strony wygrywającej zwrotu kosztów od strony przegrywającej nie podlega.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wnioskodawca miał obiektywną możliwość powołania się na istnienie testamentu w poprzednim postępowaniu. • Zapomnienie o testamencie z powodu złego stanu psychicznego jest przyczyną subiektywną, a nie obiektywną przeszkodą uniemożliwiającą powołanie się na okoliczność. • Wnioskodawca zainicjował poprzednie postępowanie i złożył zapewnienie spadkowe zaprzeczające istnieniu testamentu.
Odrzucone argumenty
Odnalezienie testamentu po prawomocnym zakończeniu postępowania. • Zły stan psychiczny wnioskodawcy po śmierci żony spowodował zapomnienie o testamencie.
Godne uwagi sformułowania
przepis art. 679 k.p.c. ma charakter wyjątkowy • nie może być wykorzystywany jako środek do usunięcia skutków bezczynności lub błędów uczestników postępowania spadkowego, czy też skutków ich nieznajomości prawa ani nawet błędów sądu • istnienie przeszkody obiektywnej, uniemożliwiającej mu powołanie w sprawie spadkowej okoliczności uzasadniającej odmienną podstawę lub porządek dziedziczenia • okoliczności przytoczone przez wnioskodawcę należało uznać, iż stanowią one jedynie przyczyny subiektywne i odnoszą się do stanu emocjonalnego jednego z uczestników postępowania. Nie stanowią zaś przesłanek obiektywnej niemożności
Skład orzekający
Anna Potyraj
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 679 § 1 k.p.c. w kontekście zmiany prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, zwłaszcza w przypadku zapomnienia o testamencie z przyczyn subiektywnych."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca brał udział w poprzednim postępowaniu i miał obiektywną możliwość powołania się na nowe okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie przesłanek do zmiany prawomocnych orzeczeń i jak sąd ocenia subiektywne przyczyny zapomnienia o istotnych dowodach w kontekście obiektywnych wymogów proceduralnych.
“Zapomniałeś o testamencie żony? Sąd wyjaśnia, kiedy można zmienić prawomocne postanowienie spadkowe.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.