Orzeczenie · 2008-09-23

I KZP 19/08

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2008-09-23
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
oskarżyciel prywatnyniestawiennictwoumorzenie postępowaniarozprawa głównakodeks postępowania karnegoSąd Najwyższywykładnia prawa

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 23 września 2008 r. (sygn. I KZP 19/08) rozstrzygnął zagadnienie prawne przekazane przez Sąd Okręgowy w G., dotyczące interpretacji art. 496 § 3 k.p.k. w kontekście nieusprawiedliwionego niestawiennictwa oskarżyciela prywatnego lub jego pełnomocnika na rozprawie głównej. Sąd Okręgowy, powołując się na wcześniejsze orzecznictwo i doktrynę, wyraził wątpliwość, czy niestawiennictwo na kolejnym terminie rozprawy, po rozpoczęciu przewodu sądowego, powinno skutkować umorzeniem postępowania. Sąd Najwyższy, analizując przepis art. 496 § 3 k.p.k. oraz jego relację do art. 444 § 3 k.p.k. z 1969 r., a także biorąc pod uwagę różnice między przerwą a odroczeniem rozprawy, uznał, że zwrot "na rozprawie głównej" oznacza każdy etap postępowania. W związku z tym, nieusprawiedliwione niestawiennictwo oskarżyciela prywatnego lub jego pełnomocnika na każdym terminie rozprawy głównej, niezależnie od tego, czy jest to pierwsza rozprawa, czy kolejne, traktowane jest jako odstąpienie od oskarżenia i skutkuje umorzeniem postępowania na podstawie art. 496 § 3 k.p.k. Podkreślono, że jest to domniemanie niewzruszalne, a jego celem jest zobowiązanie oskarżyciela do wykazywania woli kontynuowania postępowania. W przypadku, gdy niestawiennictwo nastąpi po rozpoczęciu przewodu sądowego na pierwszej rozprawie, wymagana jest zgoda oskarżonego na umorzenie postępowania (art. 496 § 2 k.p.k.).

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja art. 496 § 3 k.p.k. dotycząca skutków nieusprawiedliwionego niestawiennictwa oskarżyciela prywatnego lub jego pełnomocnika na rozprawie głównej.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy wyłącznie postępowań z oskarżenia prywatnego.

Zagadnienia prawne (1)

Czy nieusprawiedliwione niestawiennictwo oskarżyciela prywatnego lub jego pełnomocnika na kolejnym terminie rozprawy, nie będącym pierwszą rozprawą, powinno być traktowane jako odstąpienie od oskarżenia i skutkować umorzeniem postępowania?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, nieusprawiedliwione niestawiennictwo oskarżyciela prywatnego lub jego pełnomocnika na każdym terminie rozprawy głównej, niezależnie od fazy postępowania, skutkuje umorzeniem postępowania na podstawie art. 496 § 3 k.p.k., traktowane jako odstąpienie od oskarżenia.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy zinterpretował art. 496 § 3 k.p.k. wskazując, że zwrot "na rozprawie głównej" obejmuje każdy etap postępowania. Niestawiennictwo to jest domniemaniem odstąpienia od oskarżenia, które nie jest uzależnione od tego, czy rozprawa została przerwana czy odroczona, ani od tego, czy jest to pierwsza rozprawa, czy kolejna. Celem przepisu jest zapewnienie aktywności oskarżyciela i jego woli kontynuowania postępowania.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchwała

Strony

NazwaTypRola
Bogdan M. i inniinneoskarżeni
Piotr P.inneoskarżyciel prywatny
pełnomocnik oskarżyciela prywatnegoinnepełnomocnik
obrońca oskarżonychinnepełnomocnik

Przepisy (10)

Główne

k.p.k. art. 496 § 3

Kodeks postępowania karnego

Niestawiennictwo oskarżyciela prywatnego i jego pełnomocnika na rozprawie głównej bez usprawiedliwienia, w każdej fazie jej prowadzenia, powoduje umorzenie postępowania.

Pomocnicze

k.p.k. art. 496 § 1

Kodeks postępowania karnego

Umorzenie postępowania na podstawie art. 496 § 3 k.p.k.

k.p.k. art. 496 § 2

Kodeks postępowania karnego

Warunkiem umorzenia, jeżeli niestawiennictwo nastąpi po rozpoczęciu przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej, jest wyrażenie zgody przez oskarżonego.

k.p.k. art. 441 § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa przekazania zagadnienia prawnego do Sądu Najwyższego.

k.p.k. art. 491 § 1

Kodeks postępowania karnego

Błędnie powołany przez Sąd Rejonowy jako podstawa umorzenia.

k.p.k. art. 493 § 3

Kodeks postępowania karnego

Błędnie powołany przez Sąd Okręgowy jako podstawa umorzenia.

k.p.k. art. 477

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy nietamowania toku rozprawy przez niestawiennictwo oskarżyciela, ale nie wyłącza stosowania art. 496 § 3 k.p.k.

k.p.k. art. 485

Kodeks postępowania karnego

Stosowanie przepisów o postępowaniu uproszczonym z uwzględnieniem przepisów Rozdziału 52 (w tym art. 496 § 3 k.p.k.).

k.p.k. art. 402 § 1

Kodeks postępowania karnego

Przerwa w rozprawie.

k.p.k. art. 404 § 1

Kodeks postępowania karnego

Odroczenie rozprawy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niestawiennictwo oskarżyciela prywatnego lub jego pełnomocnika na rozprawie głównej, bez względu na jej fazę, jest traktowane jako odstąpienie od oskarżenia i skutkuje umorzeniem postępowania. • Zwrot "na rozprawie głównej" w art. 496 § 3 k.p.k. obejmuje każdy etap postępowania. • Celem art. 496 § 3 k.p.k. jest zapewnienie aktywności oskarżyciela i jego woli kontynuowania postępowania.

Odrzucone argumenty

Niestawiennictwo na kolejnym terminie rozprawy, po rozpoczęciu przewodu sądowego, nie powinno skutkować umorzeniem postępowania. • Art. 496 § 3 k.p.k. stosuje się tylko do pierwszej rozprawy głównej lub do sytuacji przed rozpoczęciem przewodu sądowego. • Przerwa w rozprawie jest traktowana inaczej niż jej odroczenie w kontekście niestawiennictwa oskarżyciela.

Godne uwagi sformułowania

Niestawiennictwo oskarżyciela prywatnego i jego pełnomocnika na rozprawie głównej bez usprawiedliwienia, w każdej fazie jej prowadzenia, powoduje umorzenie postępowania na podstawie art. 496 § 3 i § 1 k.p.k. • zwrot „ na rozprawie głównej”, już w drodze wykładni gramatycznej istotnie różni się od zwrotu „ na rozprawę główną”. • nie można zapominać, że procedura spraw prywatnoskargowych nakierowana jest na łagodzenie i likwidowanie konfliktów pomiędzy stronami

Skład orzekający

A. Siuchniński

przewodniczący

W. Płóciennik

sędzia

R. Sądej

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 496 § 3 k.p.k. dotycząca skutków nieusprawiedliwionego niestawiennictwa oskarżyciela prywatnego lub jego pełnomocnika na rozprawie głównej."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie postępowań z oskarżenia prywatnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Orzeczenie wyjaśnia istotne kwestie proceduralne w sprawach z oskarżenia prywatnego, które mogą być niejasne dla praktyków prawa. Wyjaśnienie, kiedy niestawiennictwo skutkuje umorzeniem, jest kluczowe dla prawidłowego prowadzenia takich spraw.

Niestawiennictwo na rozprawie? Uważaj, bo sprawa może zostać umorzona!

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst