I KK 127/26Oddalenie kasacji o odszkodowanie i zadośćuczynienie 4
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację pełnomocnika wnioskodawców od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Świdnicy. Sprawa dotyczyła wniosku o zasądzenie odszkodowania i zadośćuczynienia za krzywdy i szkody doznane przez S. Ł. na skutek postępowania karnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Białymstoku z 1951 r., który został ostatecznie uchylony. Pełnomocnik zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego, w tym błędną wykładnię art. 1 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 i art. 11 ust. 1 ustawy z 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych, twierdząc, że działalność S. Ł. nie stanowiła działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Podniesiono również zarzuty naruszenia prawa procesowego, w tym nienależytej kontroli apelacyjnej i oddalenia wniosku dowodowego z opinii biegłego historyka. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście bezzasadną. Stwierdzono, że Sąd Apelacyjny przeprowadził prawidłową kontrolę instancyjną, rozważył wszystkie zarzuty apelacji i prawidłowo ocenił materiał dowodowy. Sąd Najwyższy podkreślił, że aktywność S. Ł. nie spełniała przesłanek ustawy z 1991 r., a samo pozbawienie wolności nie jest wystarczającą podstawą do przyznania odszkodowania i zadośćuczynienia, zwłaszcza gdy S. Ł. zaprzeczał prowadzeniu działalności niepodległościowej, a wnioskodawcy nie wykazali dowodów na poparcie przeciwnych twierdzeń. Wniosek o dopuszczenie opinii biegłego historyka został oddalony jako nieuzasadniony. Sąd Najwyższy orzekł o oddaleniu kasacji i obciążeniu wnioskodawców kosztami postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów ustawy z 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych, w szczególności w kontekście braku działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego jako warunku przyznania odszkodowania.
Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji konkretnej ustawy, która ma charakter historyczny.
Zagadnienia prawne (3)
Czy działalność osoby represjonowanej w okresie PRL, która doprowadziła do skazania, może stanowić podstawę do zasądzenia odszkodowania i zadośćuczynienia na podstawie ustawy z 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli działalność ta nie stanowiła działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, a jedynie pozbawienie wolności samo w sobie nie jest przesłanką do przyznania odszkodowania i zadośćuczynienia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że S. Ł. nie prowadził działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, a wnioskodawcy nie wykazali dowodów na poparcie przeciwnych twierdzeń. Nawet jeśli S. Ł. udzielił gościny partyzantom, brak dowodów na to, że zrobił to z pobudek niepodległościowych. Sąd podkreślił, że sama represja (pozbawienie wolności) nie jest wystarczającą przesłanką do przyznania odszkodowania i zadośćuczynienia w świetle ustawy z 1991 r.
Czy sąd odwoławczy przeprowadził nienależytą, powierzchowną kontrolę apelacyjną, akceptując wyrok sądu pierwszej instancji wydany z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd odwoławczy przeprowadził prawidłową kontrolę instancyjną, rozważył wszystkie wnioski i zarzuty apelacji, a także podał w uzasadnieniu, czym kierował się wydając wyrok i dlaczego zarzuty uznał za niezasadne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Apelacyjny we Wrocławiu na czterech stronach pisemnych motywów rozważył wszystkie wnioski i zarzuty wskazane w apelacji i zgodnie z art. 457 § 3 k.p.k. podał, czym kierował się wydając wyrok oraz dlaczego zarzuty uznał za niezasadne. Aprobując ustalenia Sądu Okręgowego, Sąd Apelacyjny operował dowodami, które drobiazgowo omówił w ramach kontroli apelacyjnej.
Czy oddalenie wniosku dowodowego z opinii biegłego historyka było uzasadnione?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wniosek został rozpoznany i oddalony, ponieważ informacje podane na jego poparcie nie uzasadniały zasadności jego przeprowadzenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że wniosek dowodowy o dopuszczenie opinii biegłego historyka IPN został rozpoznany przez Sąd odwoławczy podczas rozprawy i oddalony, albowiem informacje podane na jego poparcie nie uzasadniały zasadności jego przeprowadzenia.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. Ł. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| M. Ł. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| M.1. Ł. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| M.1. H. | osoba_fizyczna | obciążony kosztami |
Przepisy (8)
Główne
ustawa lutowa art. 1 § ust. 1
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego jest warunkiem koniecznym do uznania orzeczenia za nieważne i zasądzenia odszkodowania.
ustawa lutowa art. 8 § ust. 1
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Pozbawienie wolności samo w sobie nie jest przesłanką do zastosowania ustawy i przyznania odszkodowania.
ustawa lutowa art. 11 § ust. 1
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Warunkiem zasądzenia odszkodowania i zadośćuczynienia jest wykazanie, że represja była wynikiem działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
Pomocnicze
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 433 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Sąd odwoławczy ma obowiązek rozważyć wszystkie wnioski i zarzuty wskazane w apelacji.
k.p.k. art. 457 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Sąd odwoławczy podaje w uzasadnieniu, czym kierował się wydając wyrok oraz dlaczego zarzuty i wnioski zwykłego środka odwoławczego uznał za niezasadne.
k.p.k. art. 193 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Sąd może oddalić wniosek dowodowy, jeśli nie uzasadnia on zasadności jego przeprowadzenia.
k.p.k. art. 535 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Kasacja może być oddalona jako oczywiście bezzasadna.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Rażące naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię ustawy z 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych. • Nienależyta, powierzchowna kontrola apelacyjna i zaakceptowanie wyroku Sądu pierwszej instancji wydanego z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów. • Oddalenie wniosku dowodowego z opinii biegłego historyka. • Rażąca niewspółmierność orzeczenia przez nie zasądzenie postulowanego odszkodowania i zadośćuczynienia.
Godne uwagi sformułowania
kasacji pełnomocnika wnioskodawców od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 29 października 2025 r., sygn. akt II AKa 326/25 utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Świdnicy z dnia 29 maja 2025 r., sygn. akt III Ko 51/25 • kasację jako oczywiście bezzasadną • nie było żadnych podstaw do uznania kasacyjnego zarzutu niepełnej kontroli instancyjnej • aktywność S. Ł. nie była działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego • pozbawienie wolności samo w sobie nie jest przesłanką do zastosowania art. 11 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy lutowej i przyznania odszkodowania i zadośćuczynienia • nie ma ani jednego dowodu na poparcie twierdzenia wnioskodawców, że zrobił to z pobudek niepodległościowych • nie występują przesłanki do orzeczenia na rzecz wnioskodawców odszkodowania i zadośćuczynienia
Skład orzekający
Michał Laskowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy z 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych, w szczególności w kontekście braku działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego jako warunku przyznania odszkodowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji konkretnej ustawy, która ma charakter historyczny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy odszkodowania za represje z okresu PRL, co zawsze budzi zainteresowanie ze względu na historyczny kontekst i wymiar ludzki. Sąd Najwyższy precyzyjnie wyjaśnia przesłanki przyznania odszkodowania, co jest cenne dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.
“Czy represje z PRL zawsze oznaczają odszkodowanie? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe warunki.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.