I GZ 227/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił postanowienie WSA o zawieszeniu postępowania w sprawie odpowiedzialności solidarnej członków zarządu za zaległości podatkowe, uznając, że śmierć jednej z uczestniczek nie stanowi przesłanki do zawieszenia, gdyż zobowiązanie to wygasa wraz ze śmiercią.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie w sprawie odpowiedzialności solidarnej członków zarządu za zaległości z tytułu zwrotu dofinansowania z UE z powodu śmierci jednej z uczestniczek. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił to postanowienie, wskazując, że zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej, odpowiedzialność ta jest ściśle związana z osobą zmarłego i wygasa wraz z jego śmiercią, nie przechodząc na spadkobierców. W związku z tym, nie zachodzi przesłanka do zawieszenia postępowania.
Sprawa dotyczyła zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który zawiesił postępowanie w sprawie dotyczącej solidarnej odpowiedzialności członków zarządu za zaległości z tytułu zwrotu dofinansowania z udziałem środków Unii Europejskiej. Powodem zawieszenia była śmierć jednej z uczestniczek postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 124 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd zawiesza postępowanie w razie śmierci strony, jednak zgodnie z § 3 tego artykułu, nie zawiesza się postępowania, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. NSA podkreślił, że odpowiedzialność osób trzecich za zaległości podatkowe, w tym za zwrot środków unijnych, jest uregulowana w Ordynacji podatkowej i stanowi katalog zamknięty. Przepisy te nie przewidują następstwa prawnego w przypadku śmierci osoby trzeciej, a zobowiązania te są ściśle związane z osobą zmarłego i wygasają wraz z jego śmiercią, nie wchodząc do spadku. W związku z tym, śmierć uczestniczki postępowania nie stanowiła przesłanki do zawieszenia postępowania, a WSA powinien był zastosować art. 124 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 116a § 1 oraz art. 97 Ordynacji podatkowej. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżone postanowienie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, śmierć strony nie stanowi obligatoryjnej przesłanki do zawieszenia postępowania, jeśli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego.
Uzasadnienie
Odpowiedzialność osób trzecich za zaległości podatkowe jest ściśle związana z osobą zmarłego i wygasa wraz z jego śmiercią, nie przechodząc na spadkobierców. Zgodnie z art. 124 § 3 p.p.s.a., postępowanie nie jest zawieszane, gdy przedmiot sprawy dotyczy wyłącznie praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
p.p.s.a. art. 124 § 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 197 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 124 § 1 pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej lub utraty przez przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela.
p.p.s.a. art. 12
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 33 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.f.p. art. 60 § 6
Ustawa o finansach publicznych
Do należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz innych należności związanych z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetek od tych środków i od tych należności stosuje się odpowiednio przepisy o należnościach podatkowych.
u.f.p. art. 67
Ustawa o finansach publicznych
o.p. art. 107 § 1
Ordynacja podatkowa
Za zaległości podatkowe odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem osoby trzecie, lecz wyłącznie w przypadkach i zakresie przewidzianym w Ordynacji podatkowej.
o.p. art. 110-117
Ordynacja podatkowa
Określają krąg osób będących potencjalnymi osobami trzecimi.
o.p. art. 116a § 1
Ordynacja podatkowa
Za zaległości podatkowe innych osób prawnych niż spółki kapitałowe, odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie organów zarządzających tymi osobami.
o.p. art. 97
Ordynacja podatkowa
Określa zasady sukcesji zobowiązań podatkowych jedynie w odniesieniu do podatników i płatników.
k.c. art. 922 § 2
Kodeks cywilny
Określa, co nie wchodzi do spadku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Śmierć uczestniczki postępowania nie stanowi przesłanki do zawieszenia postępowania, ponieważ odpowiedzialność solidarna członków zarządu za zaległości z tytułu zwrotu dofinansowania jest ściśle związana z osobą zmarłego i wygasa wraz z jego śmiercią.
Godne uwagi sformułowania
nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego Ordynacja podatkowa zawiera zatem katalog zamknięty przypadków, w których odpowiedzialnością za należności podmiotu pierwotnie zobowiązanego mogą być obciążone osoby trzecie. Są to, zatem zobowiązania ściśle związane z osobą zmarłego i jako niewchodzące do spadku (...) wygasają wraz ze śmiercią zobowiązanego.
Skład orzekający
Małgorzata Grzelak
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zawieszenia postępowania w przypadku śmierci strony, gdy przedmiotem sprawy jest odpowiedzialność osób trzecich za zobowiązania podatkowe lub podobne, a także zakres odpowiedzialności członków zarządu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności solidarnej za zwrot środków unijnych, ale zasady interpretacji przepisów o zawieszeniu postępowania i wygasaniu zobowiązań mogą mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego ze śmiercią strony i jego wpływem na odpowiedzialność finansową, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i podatkowego.
“Śmierć nie zawsze kończy odpowiedzialność? NSA wyjaśnia, kiedy zobowiązania wygasają.”
Sektor
finanse publiczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI GZ 227/19 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2019-08-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-06-28 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Małgorzata Grzelak /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6559 Hasła tematyczne Zawieszenie/podjęcie postępowania Sygn. powiązane V SA/Wa 1862/17 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-12-30 I GSK 1754/20 - Wyrok NSA z 2024-06-27 Skarżony organ Minister Rozwoju Treść wyniku Uchylono zaskarżone postanowienie Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 1302 art. 124 par. 1 pkt 1; art. 124 par. 3 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz.U. 2016 poz 195 art. 116a par. 1; art. 97 Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1862/17 w przedmiocie zawieszenia postępowania sądowego w sprawie ze skargi E. P., A. M., W. W. przy udziale uczestników postępowania E. S., R. B., D. M. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu za zaległości z tytułu zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA") postanowieniem z 13 marca 2019 r. o sygn. akt V SA/Wa 1862/17, działając na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej cyt. jako: p.p.s.a.) zawiesił postępowanie w sprawie ze skargi E.P., A.M., W.W. przy udziale uczestników postępowania E.S., R.B., D.M. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu za zaległości z tytułu zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej. Podczas rozprawy 12 grudnia 2018 r. E.P. oświadczyła, że uczestniczka postępowania R.B. zmarła w listopadzie 2018 r. W związku z tą informacją WSA odroczył rozprawę i zwrócił się do właściwego urzędu stanu cywilnego o nadesłanie aktu zgonu ww. uczestniczki postępowania. W odpowiedzi Urząd Stanu Cywilnego w W. nadesłał skrócony odpis aktu zgonu, z którego wynikało, że R.B. zmarła 26 października 2018 r. Postanowieniem z dnia 13 marca 2019 r. WSA zawiesił postępowanie sądowe na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zdaniem WSA, zgodnie z art. 124 § 1 pkt 1, art. 12 i art. 33 § 1 p.p.s.a. śmierć R.B. stanowiła przesłankę zawieszenia postępowania. E.P. pismem z 3 kwietnia 2019 r. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie uzasadniając, że szukanie spadkobierców jednej z osób zobowiązanych do solidarnego pokrycia zobowiązań finansowych, spowoduje dalsze opóźnienie w zakończeniu sprawy. Skarżąca wykazywała różnymi pismami brak swojej winy w zaciągnięciu zobowiązania przez Prezydium Demokratycznej Unii Kobiet, co skutkowało brakiem solidarnej odpowiedzialności w spłacie długu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej lub utraty przez przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela. Zgodnie jednak z art. 124 § 3 p.p.s.a. nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. Przedmiotem rozpoznawanej przez WSA sprawy było orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności członków Prezydium Demokratycznej Unii Kobiet za zaległości z tytułu zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 60 pkt 6 w zw. z art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1870 z późn. zm., dalej: "u.f.p.") do należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz innych należności związanych z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetek od tych środków i od tych należności stosuje się odpowiednio przepisy o należnościach podatkowych, tj. działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2016 r. poz. 195 z późn. zm., dalej: "o.p." lub "Ordynacja podatkowa"). Stosownie do treści art. 107 § 1 o.p. za zaległości podatkowe odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem osoby trzecie, lecz wyłącznie w przypadkach i zakresie przewidzianym w Ordynacji podatkowej. Ordynacja podatkowa zawiera zatem katalog zamknięty przypadków, w których odpowiedzialnością za należności podmiotu pierwotnie zobowiązanego mogą być obciążone osoby trzecie. Będą to zatem jedynie podmioty wprost wskazane w ustawie. Krąg osób będących potencjalnymi osobami trzecimi zakreślony jest więc wyczerpująco opisany w przepisach art. 110-117 o.p. i nie ma możliwości jego poszerzania. Żaden z tych przepisów nie przewiduje zaś, aby następcy prawni członka zarządu osoby prawnej mogli być obciążeni jego odpowiedzialnością za zobowiązania podatkowe osoby prawnej. Są to, zatem zobowiązania ściśle związane z osobą zmarłego i jako niewchodzące do spadku (art. 922 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny) wygasają wraz ze śmiercią zobowiązanego. Zgodnie z art. 116a § 1 o.p. za zaległości podatkowe innych osób prawnych niż spółki kapitałowe, odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie organów zarządzających tymi osobami. Zasady sukcesji zobowiązań podatkowych określone zostały jedynie w odniesieniu do podatników i płatników (art. 97 o.p.). Ordynacja podatkowa nie przewiduje następstwa prawnego w wypadku śmierci osoby fizycznej będącej inkasentem lub osobą trzecią. Spadkobiercy tych podmiotów nie wstępują zatem z mocy art. 97 o.p. w prawa i obowiązki zmarłego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 21 grudnia 2011 r., II FSK 2149/11; z 13 czerwca 2018 r., sygn. akt I GSK 313/16; orzeczenia te dostępne na stronie internetowej w CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać należy, że przedmiot postępowania odnosił się wyłącznie do praw ściśle związanych z osobą zmarłej R.B., zatem nie zaistniała przesłanka uzasadniająca zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 124 par. 1 pkt 1 p.p.s.a. W związku z powyższym WSA winien był wziąć pod rozwagę art. 124 par. 3 p.p.s.a. w zw. z art. 116a § 1 oraz art. 97 o.p. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI