I GSK 25/25Odpowiedzialność członka zarządu zwrot środków unijnych 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną T. A. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu z tytułu zaległości spółki. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej (o.p.) i ustawy o finansach publicznych (u.f.p.), w tym błędną wykładnię art. 116 § 2 o.p. poprzez powiązanie odpowiedzialności z momentem powstania nieprawidłowości w realizacji projektu, a nie z upływem terminu płatności zobowiązania. Podnosił również zarzuty naruszenia Konstytucji RP oraz przepisów dotyczących sektora rybackiego i prawa upadłościowego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że w przypadku środków publicznych, w tym funduszy unijnych, obowiązek zwrotu powstaje z mocy prawa w momencie wystąpienia nieprawidłowości (np. niezgodnego z przeznaczeniem wykorzystania środków), a decyzja administracyjna wydawana na podstawie art. 207 u.f.p. ma charakter deklaratoryjny, jedynie konkretyzując istniejący obowiązek. Odpowiedzialność członka zarządu na podstawie art. 116 § 2 o.p. (stosowanego odpowiednio) obejmuje zatem okres, w którym pełnił on funkcję w czasie powstania tych nieprawidłowości, a nie tylko moment formalnego upływu terminu płatności wynikającego z decyzji. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące przedawnienia, wskazując, że bieg terminu przedawnienia prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej (art. 118 § 1 o.p.) jest liczony od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość, a nie od momentu powstania samego obowiązku zwrotu. Kontrola legalności wyroku sądu I instancji odbywa się według stanu faktycznego i prawnego istniejącego na dzień jego wydania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie momentu powstania obowiązku zwrotu środków publicznych i odpowiedzialności członka zarządu w przypadku wykorzystania funduszy unijnych niezgodnie z przeznaczeniem lub procedurami.
Dotyczy specyficznej sytuacji zwrotu środków publicznych na podstawie ustawy o finansach publicznych i ustawy o wspieraniu sektora rybackiego, z odpowiednim zastosowaniem przepisów Ordynacji podatkowej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy odpowiedzialność członka zarządu z tytułu zaległości spółki powstaje z momentem wystąpienia nieprawidłowości skutkujących obowiązkiem zwrotu środków, czy dopiero z momentem upływu terminu płatności wynikającego z decyzji administracyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odpowiedzialność członka zarządu powstaje z momentem wystąpienia nieprawidłowości skutkujących obowiązkiem zwrotu środków, ponieważ decyzja administracyjna w tym zakresie ma charakter deklaratoryjny.
Uzasadnienie
Obowiązek zwrotu środków publicznych powstaje z mocy prawa w momencie ziszczenia się przesłanek materialnoprawnych (np. niezgodne wykorzystanie środków). Decyzja administracyjna jedynie konkretyzuje ten istniejący obowiązek i określa jego wysokość oraz termin wykonania, nie tworząc go od podstaw. Dlatego istotny dla odpowiedzialności członka zarządu jest okres, w którym pełnił funkcję w czasie powstania tych nieprawidłowości.
Kiedy powstaje zaległość podatkowa w rozumieniu art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej w kontekście obowiązku zwrotu środków publicznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zaległość podatkowa powstaje z chwilą bezskutecznego upływu terminu wyznaczonego do dobrowolnego zwrotu środków, a nie od momentu powstania samego obowiązku zwrotu czy wystąpienia nieprawidłowości.
Uzasadnienie
Przepis art. 118 § 1 o.p. odnosi się do momentu powstania zaległości, czyli stanu, w którym istniejące zobowiązanie stało się wymagalne i nie zostało wykonane. W przypadku zwrotu środków, zaległość powstaje po bezskutecznym upływie terminu wyznaczonego do dobrowolnego zwrotu, a nie od razu po wystąpieniu nieprawidłowości.
Czy wykładnia przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących odpowiedzialności członka zarządu, która wiąże tę odpowiedzialność z momentem powstania nieprawidłowości, narusza zasady konstytucyjne takie jak zasada państwa prawnego i równości wobec prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taka wykładnia nie narusza zasad konstytucyjnych, gdyż odpowiedzialność członka zarządu wynika wprost z ustawy i jest precyzyjnie określona, a nie jest kreowana w drodze wykładni.
Uzasadnienie
Odpowiedzialność członka zarządu wynika z przepisów ustawowych (art. 116 o.p. stosowany odpowiednio), a jej zakres jest dostatecznie precyzyjny. Nie dochodzi do tworzenia nowego obowiązku podatkowego w drodze wykładni, lecz do zastosowania ustawowego mechanizmu odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania publicznoprawne.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (16)
Główne
o.p. art. 116 § § 2
Ordynacja podatkowa
Stosowany odpowiednio do obowiązku zwrotu środków publicznych. Odpowiedzialność obejmuje zaległości z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu, oraz zaległości powstałe w czasie pełnienia obowiązków.
u.f.p. art. 67 § ust. 1
Ustawa o finansach publicznych
Umożliwia odpowiednie stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym art. 116, do obowiązku zwrotu środków publicznych.
u.w.z.r. art. 27 § ust. 1 i 3
Ustawa o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego
Określa obowiązek zwrotu środków w przypadku naruszenia warunków dofinansowania.
u.f.p. art. 207 § ust. 1 i 9
Ustawa o finansach publicznych
Określa tryb i termin zwrotu środków publicznych.
o.p. art. 118 § § 1
Ordynacja podatkowa
Termin przedawnienia prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej.
Pomocnicze
o.p. art. 2a
Ordynacja podatkowa
Zasada demokratycznego państwa prawnego i zasada równości wobec prawa.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 84
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 217
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
o.p. art. 21 § § 1 pkt 1
Ordynacja podatkowa
Dotyczy zobowiązania podatkowego.
o.p. art. 51 § § 1
Ordynacja podatkowa
Definicja zaległości podatkowej.
u.p.u.n. art. 21 § ust. 1
Ustawa prawo upadłościowe
Dotyczy obowiązku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 193
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną.
o.p. art. 70 § § 4
Ordynacja podatkowa
Przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Błędna wykładnia art. 116 § 2 o.p. w zw. z art. 67 ust. 1 u.f.p. przez powiązanie odpowiedzialności członka zarządu z momentem powstania nieprawidłowości, a nie upływem terminu płatności. • Niezastosowanie art. 2a o.p. w zw. z przepisami Konstytucji RP. • Utożsamienie terminu powstania zobowiązania podatkowego z upływem terminu płatności. • Błędna wykładnia art. 27 u.w.z.r. w zw. z art. 207 u.f.p. i art. 21 ust. 1 u.p.u.n. w zakresie ustalenia momentu powstania obowiązku zwrotu i niewypłacalności spółki. • Niezastosowanie art. 118 § 1 o.p. w zw. z art. 67 ust. 1 u.f.p. przez uznanie, że decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej nie uległa przedawnieniu. • Przedawnienie zobowiązania spółki do zwrotu środków.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja administracyjna wydawana na podstawie art. 207 u.f.p. nie kreuje tego obowiązku, lecz go konkretyzuje, określając jego wysokość oraz termin wykonania. • Odpowiednie stosowanie art. 116 o.p. wymaga uwzględnienia całej sekwencji zdarzeń prawnych: powstania obowiązku ex lege, jego skonkretyzowania oraz jego niewykonania prowadzącego do powstania zaległości. • Decyzja o zwrocie środków ma charakter deklaratoryjny, tj. potwierdza jedynie obowiązek wynikający z przepisów prawa, a nie go kreuje. • Termin z art. 207 u.f.p. ma charakter techniczny i egzekucyjny, a nie konstytutywny. • Konstrukcja odpowiedzialności osoby trzeciej wymaga uwzględnienia materialnoprawnego źródła zobowiązania oraz jego ewolucji w czasie, a nie wyłącznie jego formalnej konkretyzacji.
Skład orzekający
Michał Kowalski
przewodniczący
Beata Sobocha-Holc
sprawozdawca
Jacek Boratyn
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie momentu powstania obowiązku zwrotu środków publicznych i odpowiedzialności członka zarządu w przypadku wykorzystania funduszy unijnych niezgodnie z przeznaczeniem lub procedurami."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zwrotu środków publicznych na podstawie ustawy o finansach publicznych i ustawy o wspieraniu sektora rybackiego, z odpowiednim zastosowaniem przepisów Ordynacji podatkowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności członka zarządu za długi spółki, co jest częstym problemem w biznesie, a dodatkowo wiąże się ze środkami unijnymi i złożonymi kwestiami prawnymi dotyczącymi momentu powstania odpowiedzialności.
“Czy członek zarządu odpowiada za długi spółki, nawet jeśli decyzja o zwrocie środków zapadła po jego odejściu?”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.