I GSK 1298/11Uchylenie wyroku wadliwe doręczenie postanowienia podatkowego 3
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej spółki "S." Sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G., który oddalił skargę spółki na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie podatku akcyzowego. Spółka twierdziła, że dowiedziała się o postępowaniu podatkowym i wydanych decyzjach dopiero po długim czasie, a organy podatkowe nie podjęły wystarczających działań w celu skutecznego doręczenia jej pism. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy działały prawidłowo, stosując tryb doręczenia przewidziany dla spółek, nawet jeśli adres w KRS okazał się nieaktualny, a spółka nie wskazała innego adresu. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że spółka miała obowiązek informowania o zmianie adresu i zaniedbanie tego obowiązku skutkuje uznaniem pisma za doręczone pod dotychczasowym adresem. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał ją za zasadną. Sąd wskazał, że kluczowe dla sprawy jest prawidłowe wszczęcie postępowania podatkowego, które rozpoczyna się z dniem doręczenia postanowienia o jego wszczęciu. W sytuacji, gdy organ powziął informację o nieaktualności adresu spółki w KRS, powinien podjąć aktywne działania w celu ustalenia właściwego adresu lub wystąpić o ustanowienie kuratora. NSA podkreślił, że doręczenie zastępcze (art. 151a o.p.) nie miało zastosowania do doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania. Ponadto, sąd zwrócił uwagę na przepis art. 205 § 2 KSH, zgodnie z którym oświadczenia składane spółce i doręczenia pism mogą być dokonywane wobec jednego członka zarządu lub prokurenta. W tej sytuacji, wobec nieaktualności adresu w KRS, organ powinien był doręczyć postanowienie prokurentowi, który zgodnie z art. 1091 KC jest uprawniony do reprezentowania spółki we wszystkich czynnościach sądowych i pozasądowych związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa. NSA uznał, że zaniechanie doręczenia postanowienia prokurentowi stanowiło naruszenie przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących doręczeń w postępowaniu podatkowym, zwłaszcza w kontekście nieaktualnych danych w KRS, roli prokurenta oraz obowiązku organów w ustalaniu adresów stron.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i jej prokurenta, ale zasady dotyczące doręczeń i ustalania adresów mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy doręczenie postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego z urzędu na adres spółki ujawniony w KRS jest skuteczne, jeśli organ powziął informację o nieaktualności tego adresu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, doręczenie na adres ujawniony w KRS nie jest skuteczne, jeśli organ powziął wiarygodną informację obalającą domniemanie jego prawdziwości. W takiej sytuacji organ powinien podjąć aktywne działania w celu ustalenia właściwego adresu lub wystąpić o ustanowienie kuratora.
Uzasadnienie
Doręczenie postanowienia o wszczęciu postępowania jest kluczowe dla jego skuteczności. Organ podatkowy ma obowiązek ustalenia adresu strony lub jej reprezentanta. Powzięcie informacji o nieaktualności adresu w KRS obala domniemanie jego prawdziwości, a przepis art. 17 ust. 1 ustawy o KRS nie może być podstawą do uznania skuteczności doręczenia w takiej sytuacji. W przypadku braku możliwości doręczenia, organ powinien wystąpić o ustanowienie kuratora.
Czy prokurent spółki jest jej pełnomocnikiem w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i Ordynacji podatkowej, uprawnionym do odbioru pism procesowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prokurent jest pełnomocnikiem spółki w rozumieniu przepisów prawa cywilnego i handlowego, a tym samym jest uprawniony do odbioru pism procesowych, w tym postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego.
Uzasadnienie
Przepis art. 1091 Kodeksu cywilnego stanowi, że prokura upoważnia do wszystkich czynności sądowych i pozasądowych związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa. W prawie podatkowym nie istnieją odrębne definicje pełnomocnictwa i prokury, dlatego należy je rozumieć zgodnie z ich powszechnym znaczeniem w prawie cywilnym i handlowym. Doręczenie postanowienia o wszczęciu postępowania prokurentowi jest zatem skuteczne.
Czy doręczenie zastępcze na podstawie art. 151a Ordynacji podatkowej ma zastosowanie do doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego z urzędu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, doręczenie zastępcze na podstawie art. 151a o.p. nie ma zastosowania do sytuacji doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego z urzędu.
Uzasadnienie
Przepis art. 151a o.p. normuje kwestię zastępczego doręczania pism procesowych w toczącym się postępowaniu. Doręczenie postanowienia o wszczęciu postępowania jest odrębną czynnością, która musi być dokonana zgodnie z przepisami dotyczącymi wszczęcia postępowania.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (24)
Główne
o.p. art. 165 § § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Data wszczęcia postępowania z urzędu jest dniem doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
k.c. art. 1091
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Zakres prokury – upoważnienie do wszystkich czynności sądowych i pozasądowych związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa.
Pomocnicze
o.p. art. 151a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przepis dotyczy zastępczego doręczania pism procesowych w toczącym się postępowaniu, nie ma zastosowania do doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania.
o.p. art. 151
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Doręczanie pism osobom prawnym i jednostkom organizacyjnym w lokalu ich siedziby lub miejscu prowadzenia działalności.
o.p. art. 148 § § 2 pkt 1 i 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Doręczanie pism w siedzibie organu lub na wskazany adres poczty elektronicznej.
o.p. art. 146 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek strony zawiadomienia organu o zmianie adresu.
o.p. art. 146 § § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Skutek doręczenia pod dotychczasowym adresem w razie zaniedbania obowiązku zawiadomienia o zmianie adresu.
o.p. art. 233
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Termin do wniesienia odwołania.
o.p. art. 162 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
o.p. art. 138 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy występuje do sądu z wnioskiem o wyznaczenie kuratora dla osoby nieobecnej.
o.p. art. 138 § § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy wyznacza przedstawiciela dla osoby nieobecnej w przypadku konieczności podjęcia czynności niecierpiących zwłoki.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi uzasadnienia wyroku.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.
p.p.s.a. art. 207 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
k.s.h. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych
Doręczenia pism spółce mogą być dokonywane wobec jednego członka zarządu lub prokurenta.
u.k.r.s. art. 17 § ust. 1
Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym
Domniemanie prawdziwości danych wpisanych do rejestru.
o.p. art. 240 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przesłanka wznowienia postępowania – pozbawienie strony możliwości udziału w postępowaniu.
o.p. art. 120
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada praworządności w postępowaniu podatkowym.
o.p. art. 121
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.
o.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada prawdy obiektywnej – dokładnego ustalenia i wyjaśnienia stanu faktycznego.
o.p. art. 223 § § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Termin do wniesienia odwołania – 14 dni od dnia doręczenia decyzji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 1091 k.c. w zw. z art. 145 § 1 o.p. – przyjęcie, że prokurent nie jest pełnomocnikiem. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 240 § 1 pkt 4 o.p. w zw. z art. 145 § 1 o.p.) – pozbawienie skarżącej możliwości udziału w postępowaniu wymiarowym na skutek niepodjęcia próby doręczenia decyzji na uzyskany adres prowadzenia działalności lub adres prokurenta. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 151a o.p.) – zastosowanie art. 151a o.p. mimo braku podstaw, gdyż decyzje zostały doręczone nieprawidłowo. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 141 § 4 p.p.s.a.) – niezgodne z rzeczywistością przedstawienie sprawy w uzasadnieniu wyroku. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a.) – oddalenie skargi mimo zarzutów naruszenia zasad prowadzenia postępowania (art. 120, 121, 122 o.p.).
Godne uwagi sformułowania
Uszło uwadze organów i Sądu pierwszej instancji, co jest istotnym mankamentem postępowania, że przewidziane w Ordynacji podatkowej formy doręczenia pism, w tym także doręczenie zastępcze, o którym mowa w art. 151a tej ustawy, mają względem strony skutek prawny dopiero z momentem skutecznego wszczęcia postępowania. • Reasumując, powinnością organu podatkowego, zresztą każdego wierzyciela, jest ustalenie adresu dłużnika lub osoby uprawnionej do jego reprezentowania, a to dla potrzeby doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania, gdyż jest to warunkiem skuteczności czynności procesowej w świetle art. 165 § 4 o.p. • Wręcz razi, czego nie zakwestionował Sąd pierwszej instancji kontrolując zaskarżoną decyzję, brak aktywności organu pierwszej instancji w podjęciu działań dla zweryfikowania wielu informacji będących w jego posiadaniu o adresach potencjalnych miejsc prowadzenia działalności przez skarżącą... • Nietrafne jest stanowisko organów podatkowych, zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji, że przepis art. 17 ust. 1 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (...) stanowi podstawę dla uznania skuteczności doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania, dokonanego w formie wskazanej w art. 151a o.p., wysłanego na adres wskazany w KRS, w sytuacji, gdy organ powziął informację o nieaktualności tego adresu.
Skład orzekający
Maria Myślińska
przewodniczący
Stanisław Gronowski
sprawozdawca
Janusz Zajda
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących doręczeń w postępowaniu podatkowym, zwłaszcza w kontekście nieaktualnych danych w KRS, roli prokurenta oraz obowiązku organów w ustalaniu adresów stron."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i jej prokurenta, ale zasady dotyczące doręczeń i ustalania adresów mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe dla prawidłowego przebiegu postępowania podatkowego są kwestie proceduralne, takie jak doręczenia. Pokazuje też, jak ważne jest dokładne śledzenie zmian w rejestrach i aktywność organów w ustalaniu danych stron.
“Błąd w adresie może zniweczyć całe postępowanie podatkowe – NSA wyjaśnia, jak doręczać pisma spółkom.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.