I FZ 236/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie P. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, które odmówiło skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Sąd pierwszej instancji odmówił przyznania prawa pomocy, wskazując na fakt, że skarżący w latach 2007-2008 darował swoim dzieciom znaczną część majątku, w tym nieruchomości, pojazdy i sprzęt wykorzystywany w przedsiębiorstwie. Mimo że skarżący wykazał trudną sytuację finansową, sąd uznał, że dobrowolne rozdysponowanie majątku o znacznej wartości nie może być ignorowane przy ocenie wniosku o prawo pomocy. Sąd pierwszej instancji zasugerował, że skarżący mógłby skorzystać z instytucji żądania od obdarowanych środków utrzymania na podstawie art. 897 Kodeksu cywilnego. Skarżący w zażaleniu zarzucił naruszenie art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa i art. 897 Kc, argumentując, że koszty sądowe nie są osobistą potrzebą i nie można ich dochodzić od obdarowanych. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zażalenie za niezasadne. Sąd podkreślił, że instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od zasady ponoszenia kosztów przez strony i powinna być stosowana w uzasadnionych przypadkach. NSA stwierdził, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, a dobrowolne pozbycie się majątku o znacznej wartości nie może pozostać bez wpływu na ocenę jego aktualnej sytuacji finansowej. Sąd uznał, że przerzucanie kosztów procesu na Skarb Państwa, gdy strona mogła liczyć na pomoc najbliższych, jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. W związku z tym NSA oddalił zażalenie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaOcena sytuacji majątkowej strony ubiegającej się o prawo pomocy w kontekście wcześniejszych darowizn znaczącego majątku.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której strona dobrowolnie rozporządziła majątkiem, a następnie ubiega się o zwolnienie od kosztów. Może być mniej istotne w przypadkach, gdy brak środków wynika z innych przyczyn.
Zagadnienia prawne (2)
Czy osoba, która darowała znaczną część swojego majątku dzieciom, może ubiegać się o prawo pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, mimo że posiada dochody, które nie pozwalają na pokrycie kosztów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, osoba taka nie może automatycznie liczyć na prawo pomocy, jeśli dobrowolne pozbycie się majątku znacząco wpłynęło na jej obecną sytuację finansową, a istnieje możliwość uzyskania wsparcia od osób obdarowanych.
Uzasadnienie
NSA uznał, że dobrowolne pozbycie się majątku o znacznej wartości nie może pozostać bez wpływu na ocenę aktualnej sytuacji finansowej strony ubiegającej się o prawo pomocy. Strona, która świadomie pozbawiła się środków na pokrycie kosztów postępowania, nie może oczekiwać, że koszty te zostaną pokryte przez Skarb Państwa, zwłaszcza gdy może liczyć na pomoc osób najbliższych.
Czy koszty sądowe stanowią osobistą potrzebę skarżącego, której pokrycia może on dochodzić od osób obdarowanych na podstawie art. 897 Kodeksu cywilnego?
Odpowiedź sądu
Sąd pierwszej instancji zasugerował możliwość skorzystania z art. 897 Kc, jednak NSA skupił się na ocenie sytuacji majątkowej skarżącego w kontekście prawa pomocy, a nie na bezpośrednim zastosowaniu tego przepisu do kosztów sądowych.
Uzasadnienie
NSA nie rozstrzygnął bezpośrednio, czy koszty sądowe są osobistą potrzebą w rozumieniu art. 897 Kc, ale uznał, że skarżący mógł liczyć na pomoc od osób obdarowanych, co stanowiło podstawę do odmowy przyznania prawa pomocy.
Przepisy (10)
Główne
Ppsa art. 246 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Pomocnicze
Ppsa art. 260
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ppsa art. 199
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Ppsa art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wojewódzki sąd administracyjny z urzędu dokonuje wszechstronnej oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu.
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2
Kc art. 897
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny
Darowizna - żądanie zwrotu lub pokrycia kosztów utrzymania przez obdarowanego w przypadku niedostatku darczyńcy.
Ppsa art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ppsa art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Dz.U. 2012 poz. 270
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy państwa w zakresie uzyskiwania przez osoby fizyczne lokalu mieszkalnego
Tekst jednolity Ppsa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dobrowolne pozbycie się przez skarżącego majątku o znacznych rozmiarach nie może pozostać bez wpływu na ocenę jego aktualnej sytuacji finansowej. • Osoba, która świadomie pozbawia się składników majątku pozwalających na uzyskanie środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego, nie może oczekiwać, że koszty te zostaną zaspokojone ze Skarb Państwa. • Przerzucanie kosztów procesu na wszystkich podatników, w sytuacji, gdy strona postępowania może liczyć na pomoc osób najbliższych, jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Odrzucone argumenty
Skarżący powinien mimo braku środków wystąpić do członków rodziny, których obdarował przeszło 7 lat temu o przyznanie pomocy finansowej i dopiero po nieuzyskaniu tych środków uprawniony jest starać się o zwolnienie od kosztów. • Koszty sądowe nie stanowią osobistej potrzeby skarżącego, a zatem pokrycia tych wydatków nie może dochodzić od osób obdarowanych. • Sąd pierwszej instancji winien badać sytuację skarżącego, a nie potencjalne uprawnienia wynikające z innych przepisów prawa, w tym z art. 897 Kc.
Godne uwagi sformułowania
dobrowolne pozbycie się przez skarżącego majątku tak znacznych rozmiarów nie mogło pozostać bez wpływu na ocenę jego aktualnej sytuacji finansowej • osoba, która świadomie pozbawia się składników majątku pozwalających na uzyskanie środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego, nie może oczekiwać, że koszty te zostaną zaspokojone ze Skarbu Państwa • Nie mogą oni bowiem ponosić odpowiedzialności finansowej za decyzje ekonomiczne strony dochodzącej swoich praw na drodze sądowej. • za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego należało uznać przerzucanie kosztów procesu na wszystkich podatników, w sytuacji, gdy strona postępowania może liczyć na pomoc osób najbliższych.
Skład orzekający
Małgorzata Niezgódka - Medek
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ocena sytuacji majątkowej strony ubiegającej się o prawo pomocy w kontekście wcześniejszych darowizn znaczącego majątku."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której strona dobrowolnie rozporządziła majątkiem, a następnie ubiega się o zwolnienie od kosztów. Może być mniej istotne w przypadkach, gdy brak środków wynika z innych przyczyn.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak sądy oceniają sytuację materialną wnioskodawców o prawo pomocy, biorąc pod uwagę nie tylko bieżące dochody, ale także wcześniejsze rozporządzenia majątkiem. Jest to istotne dla zrozumienia granic prawa do sądu.
“Darowizna majątku dzieciom a prawo do darmowego sądu – NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.