I FZ 231/14Odmowa prawa pomocy darowizny majątku 5
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie P. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, które odmówiło przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Sąd pierwszej instancji, analizując wniosek skarżącego, stwierdził, że choć jego sytuacja finansowa jest trudna, nie można jej uznać za stan uniemożliwiający poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd zwrócił uwagę na fakt, że skarżący w latach 2007-2008 przekazał swoim dzieciom znaczną część majątku poprzez liczne umowy darowizn, obejmujące nieruchomości, pojazdy i sprzęt. W związku z tym, sąd uznał, że skarżący, będąc w podeszłym wieku i lecząc się, powinien rozważyć możliwość skorzystania z prawa do ubiegania się o środki od obdarowanych dzieci na podstawie art. 897 Kodeksu cywilnego, który przewiduje możliwość żądania od obdarowanego środków do utrzymania w przypadku popadnięcia darczyńcy w niedostatek. Skarżący w zażaleniu zarzucił naruszenie art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa i art. 897 Kc, twierdząc, że koszty sądowe nie są osobistą potrzebą i nie można ich dochodzić od obdarowanych, a sąd powinien badać jego własną sytuację, a nie potencjalne uprawnienia wynikające z innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zażalenie za niezasadne. Podkreślił, że instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od zasady ponoszenia kosztów przez strony i powinna być stosowana w uzasadnionych przypadkach. Sąd podzielił stanowisko WSA, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie samodzielnie pokryć kosztów postępowania. Podkreślono, że dobrowolne pozbycie się majątku o znacznej wartości nie może pozostać bez wpływu na ocenę sytuacji finansowej. NSA stwierdził, że osoba, która świadomie pozbawia się majątku, nie może oczekiwać, że koszty postępowania pokryje Skarb Państwa. Dodatkowo, wskazano, że skarżący nie podjął próby zwrócenia się o pomoc do dzieci, co czyni przerzucanie kosztów na podatników sprzecznym z zasadami współżycia społecznego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaOcena sytuacji majątkowej strony ubiegającej się o prawo pomocy w kontekście wcześniejszych darowizn znaczącego majątku.
Dotyczy sytuacji, gdy strona świadomie i dobrowolnie rozporządziła majątkiem, a nie gdy utrata majątku nastąpiła z przyczyn niezależnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy osoba, która dobrowolnie przekazała znaczną część swojego majątku dzieciom, może ubiegać się o prawo pomocy (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego) w sytuacji, gdy jej obecne dochody są niewystarczające do pokrycia tych kosztów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, osoba taka nie może oczekiwać, że koszty postępowania zostaną pokryte ze Skarbu Państwa, jeśli sama świadomie pogorszyła swoją sytuację majątkową i nie podjęła próby uzyskania pomocy od osób obdarowanych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że dobrowolne pozbycie się majątku o znacznej wartości nie może pozostać bez wpływu na ocenę sytuacji finansowej strony ubiegającej się o prawo pomocy. Przerzucanie kosztów procesu na Skarb Państwa w takiej sytuacji jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, zwłaszcza gdy strona ma możliwość uzyskania pomocy od osób najbliższych.
Czy art. 897 Kodeksu cywilnego (żądanie od obdarowanego środków do utrzymania w przypadku niedostatku darczyńcy) ma zastosowanie przy ocenie wniosku o prawo pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może brać pod uwagę możliwość uzyskania wsparcia od osób obdarowanych jako czynnik wpływający na ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy i zasadność przyznania prawa pomocy.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji odwołał się do art. 897 Kc, wskazując, że skarżący powinien rozważyć możliwość uzyskania środków od dzieci, którym przekazał majątek, w sytuacji swojej trudnej sytuacji finansowej. Naczelny Sąd Administracyjny nie zakwestionował tej podstawy jako elementu oceny sytuacji materialnej.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (10)
Główne
Ppsa art. 246 § § 1 pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do odmowy przyznania prawa pomocy.
Ppsa art. 246 § § 1 pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów.
Ppsa art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzekania przez NSA w przedmiocie zażalenia.
Kc art. 897
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Darowizna - obowiązek obdarowanego dostarczenia środków utrzymania darczyńcy w niedostatku.
Pomocnicze
Ppsa art. 260
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy zażalenia na postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy.
Ppsa art. 199
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada ponoszenia kosztów postępowania przez strony.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucyjne prawo do sądu.
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2
Ppsa art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez WSA.
Ppsa art. 197 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy rozpatrywania zażaleń.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dobrowolne pozbycie się przez skarżącego majątku o znacznej wartości nie może pozostać bez wpływu na ocenę jego aktualnej sytuacji finansowej. • Osoba, która świadomie pozbawia się składników majątku pozwalających na uzyskanie środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego, nie może oczekiwać, że koszty te zostaną zaspokojone ze Skarbu Państwa. • Przerzucanie kosztów procesu na wszystkich podatników, w sytuacji gdy strona postępowania może liczyć na pomoc osób najbliższych (obdarowanych), jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Odrzucone argumenty
Koszty sądowe nie stanowią osobistej potrzeby skarżącego, a zatem pokrycia tych wydatków nie może dochodzić od osób obdarowanych. • Sąd pierwszej instancji winien badać sytuację skarżącego, a nie potencjalne uprawnienia wynikające z innych przepisów prawa, w tym z art. 897 Kc.
Godne uwagi sformułowania
dobrowolne pozbycie się przez skarżącego majątku o niewątpliwie znacznej wartości • nie mogą oni bowiem ponosić odpowiedzialności finansowej za decyzje ekonomiczne strony dochodzącej swoich praw na drodze sądowej • za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego należało uznać przerzucanie kosztów procesu na wszystkich podatników
Skład orzekający
Małgorzata Niezgódka - Medek
sędzia NSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ocena sytuacji majątkowej strony ubiegającej się o prawo pomocy w kontekście wcześniejszych darowizn znaczącego majątku."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy strona świadomie i dobrowolnie rozporządziła majątkiem, a nie gdy utrata majątku nastąpiła z przyczyn niezależnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak sądy oceniają sytuację materialną wnioskodawców o prawo pomocy, biorąc pod uwagę nie tylko bieżące dochody, ale także wcześniejsze rozporządzenia majątkiem. Jest to istotne dla zrozumienia granic prawa do sądu.
“Czy można dostać darmowy proces, jeśli wcześniej podarowało się dzieciom fortunę?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.