I FSK 864/23Oddalenie skargi kasacyjnej VAT 68
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odmowy prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktur wystawionych przez spółki A. (dostawa paliwa) i A.1 (prace budowlano-montażowe) na rzecz skarżącego podatnika. Organy podatkowe oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że faktury te nie dokumentowały rzeczywistych transakcji gospodarczych. Ustalono, że spółka A. nie prowadziła w 2013 r. rzeczywistej działalności gospodarczej, a spółka A.1 wykonała prace na rzecz innego podmiotu, a nie skarżącego. Skarżący w skardze kasacyjnej zarzucał naruszenie przepisów postępowania, w tym błędną ocenę materiału dowodowego, brak zbadania dobrej wiary oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 86 ust. 1 i art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Sąd uznał, że wszystkie dowody oceniane indywidualnie i łącznie pozwalały na uznanie prawidłowości wniosków organów co do zakwestionowanych transakcji. Podkreślono, że podatnik nie wykazał rzeczywistego charakteru transakcji, a dowody przedstawione przez niego (faktura, KP) były niewystarczające. Sąd uznał również, że podatnik był świadomy braku rzeczywistego charakteru transakcji, co wykluczało potrzebę badania jego dobrej wiary. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania uznano za polemikę z ustaleniami sądów niższych instancji, a zarzuty naruszenia prawa materialnego za niezasadne na gruncie ustalonego stanu faktycznego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie stanowiska sądów administracyjnych w zakresie odmowy prawa do odliczenia VAT w przypadku transakcji fikcyjnych oraz znaczenia dobrej wiary i należytej staranności podatnika.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, jednak jego zasady są uniwersalne w sprawach dotyczących VAT i fikcyjnych transakcji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy faktury dokumentujące transakcje, które faktycznie nie miały miejsca, mogą stanowić podstawę do odliczenia podatku naliczonego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, faktury dokumentujące transakcje, które faktycznie nie miały miejsca, nie mogą stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego, zwłaszcza gdy podatnik jest świadomy tego faktu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo zakwestionowały prawo do odliczenia VAT, ponieważ faktury od A. i A.1 nie dokumentowały rzeczywistych transakcji. Podatnik nie wykazał, że faktycznie nabył paliwo od A. ani że A.1 wykonała prace na jego rzecz. Ponadto, sąd uznał, że podatnik był świadomy braku rzeczywistego charakteru tych transakcji, co wykluczało badanie jego dobrej wiary.
Czy podatnik dochował należytej staranności przy weryfikacji kontrahentów, jeśli przedstawił jedynie fakturę i dowód wpłaty, a nie posiadał innych dokumentów potwierdzających transakcję?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przedstawienie jedynie faktury i dowodu wpłaty, bez innych dokumentów potwierdzających transakcję (umowy, zamówienia, dokumenty WZ), przy braku innych dowodów potwierdzających rzeczywisty charakter transakcji, może być niewystarczające do uznania dochowania należytej staranności.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji, podzielając stanowisko organów, wskazał, że podatnik na potwierdzenie rzetelności zakwestionowanych transakcji przedstawił jedynie fakturę i dowód KP. Brak było umów, zamówień mailowych, jakichkolwiek innych dokumentów handlowych, a zeznania świadków i wyjaśnienia skarżącego cechowały się ogólnością i brakiem spójności. W takich okolicznościach, samo twierdzenie o zużyciu paliwa czy wykonaniu prac nie było wystarczające do uznania dochowania należytej staranności.
Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy i zastosował przepisy prawa materialnego, w tym dotyczące odliczenia VAT i dobrej wiary?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy i zastosował przepisy prawa materialnego, a zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego okazały się niezasadne.
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów procesowych stanowiły polemikę z uzasadnieniem zaskarżonego wyroku i nie podważyły ustaleń sądów niższych instancji. Zarzuty naruszenia prawa materialnego również uznano za chybione, ponieważ opierały się na błędnym założeniu co do stanu faktycznego, który został prawidłowo ustalony.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (22)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez oddalenie skargi i utrzymanie w obrocie prawnym zaskarżonej decyzji niezgodnej z prawem.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi przez Sąd pierwszej instancji.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zarzut naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej.
Ordynacja podatkowa art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Naruszenie zasady budowania zaufania do organów podatkowych.
Ordynacja podatkowa art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Naruszenie zasady prawdy obiektywnej (obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego).
Ordynacja podatkowa art. 125 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
Ordynacja podatkowa art. 180 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Naruszenie zasady swobody dowodzenia.
Ordynacja podatkowa art. 181
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Naruszenie zasady dopuszczalności dowodów.
Ordynacja podatkowa art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Naruszenie obowiązku organu podatkowego do zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
Ordynacja podatkowa art. 188
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Naruszenie obowiązku organu podatkowego do przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez stronę.
Ordynacja podatkowa art. 190 § § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Naruszenie zasady bezpośredniości w postępowaniu dowodowym.
Ordynacja podatkowa art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów.
Ordynacja podatkowa art. 210 § § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Naruszenie wymogów formalnych decyzji podatkowej.
Ordynacja podatkowa art. 210 § § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Naruszenie wymogów formalnych decyzji podatkowej.
ustawa o VAT art. 86 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
ustawa o VAT art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a)
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Okoliczności wyłączające prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może być uzasadniany nieuwzględnieniem wszystkich zarzutów skargi przez Sąd pierwszej instancji, nieodniesieniem się przez Sąd do wszystkich kwestii podnoszonych przez stronę, czy kwestionowaniem prawidłowości przyjętego przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego lub stanowiska Sądu co do wykładni bądź zastosowania przepisów prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 121 § 1, art. 125 § 1, art. 180 § 1, art. 181, art. 188, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej) poprzez oddalenie skargi i utrzymanie w obrocie prawnym zaskarżonej decyzji DIAS niezgodnej z prawem. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w zw. z art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 88 ust 3a pkt 4 lit a) ustawy o VAT) poprzez oddalenie skargi i bezzasadne przyjęcie, że stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób wyczerpujący dla zakwestionowania prawa Skarzącego do odliczenia podatku naliczonego. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 i 190 § 2 Ordynacji podatkowej) polegające na błędnej ocenie stanu faktycznego. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 w zw. z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT) poprzez oparcie się wyłącznie na części zebranego w sprawie materiału dowodowego. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 121 § 1, art. 125 § 1, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. […]
Godne uwagi sformułowania
faktury te nie dokumentowały rzeczywistych transakcji gospodarczych • podatnik był świadomy tego faktu • nie było potrzeby badania dobrej wiary • skarżący nie zdołał podważyć dokonanych przez nie ustaleń • skarżący wyłącznie przedstawił swoją ocenę spornych zdarzeń gospodarczych, pomijając całościowe spojrzenie na materiał dowodowy
Skład orzekający
Danuta Oleś
sędzia NSA
Elżbieta Olechniewicz
sędzia WSA (del.) / sprawozdawca
Ryszard Pęk
sędzia NSA / przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie stanowiska sądów administracyjnych w zakresie odmowy prawa do odliczenia VAT w przypadku transakcji fikcyjnych oraz znaczenia dobrej wiary i należytej staranności podatnika."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, jednak jego zasady są uniwersalne w sprawach dotyczących VAT i fikcyjnych transakcji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu odliczania VAT od faktur, które nie odzwierciedlają rzeczywistych transakcji, co jest kluczowe dla wielu przedsiębiorców. Wyjaśnia, kiedy podatnik może stracić prawo do odliczenia i jakie dowody są potrzebne.
“Fikcyjne faktury VAT: Kiedy stracisz prawo do odliczenia podatku?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.